ترینتین
ترینتین دارویی شلاتکنندهٔ مس است که به دفعِ مسِ اضافیِ بدن از راهِ ادرار کمک میکند.
این دارو عمدتاً برای درمانِ بیماریِ ویلسون (تجمعِ مسِ اضافی در بدن) در بیمارانی بهکار میرود که نمیتوانند پنیسیلامین مصرف کنند یا به آن حساسیت دارند.
قطعِ ناگهانیِ ترینتین در بیماریِ ویلسون میتواند خطرناک باشد و به بازگشتِ سریعِ مسِ آزاد در بدن و آسیبِ کبدی بینجامد؛ بدونِ هماهنگی با پزشک آن را قطع نکنید.
اگر نشانههای کبدیِ تازه (مانندِ زردیِ پوست و چشم یا خستگیِ شدید) یا نشانههای عصبی (لرزش، اختلالِ تعادل یا گفتار) دیدید، یا نوبتی از دارو را فراموش یا قطع کردهاید، با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ترینتین از دستهٔ داروهای شلاتکنندهٔ مس (Copper Chelating Agent) است که در درمانِ بیماریِ ویلسون (Wilson's Disease) بهکار میرود؛ اختلالی ارثی که در آن بدن نمیتواند مسِ اضافی را بهدرستی دفع کند و مس در کبد، مغز و دیگر بافتها انباشته میشود. این دارو با اتصال به یونهای مس در بدن، ترکیبی محلول میسازد که عمدتاً از راهِ ادرار دفع میشود. ترینتین معمولاً برای بیمارانی تجویز میشود که پنیسیلامین (Penicillamine) برایشان مناسب نیست یا آن را تحمل نمیکنند. هدفِ اصلیِ درمان، کاهشِ تدریجیِ بارِ مسِ بدن و سپس نگهداشتنِ آن در سطحِ ایمن برای جلوگیری از آسیبِ کبدی و عصبی است.
موارد مصرف
- درمانِ بیماریِ ویلسون در بیمارانی که نمیتوانند پنیسیلامین مصرف کنند یا به آن حساسیت دارند
- کاهشِ تدریجیِ بارِ اضافیِ مسِ انباشتهشده در کبد و دیگر بافتها در مرحلهٔ آغازِ درمان
- حفظِ تعادلِ مسِ بدن در درمانِ نگهدارندهٔ درازمدتِ بیماریِ ویلسون پس از کنترلِ اولیه
- پیشگیری از بازگشتِ تجمعِ مس و بدترشدنِ نشانههای کبدی و عصبیِ ویلسون در بیمارانِ تحتِ درمانِ مستمر
روش مصرف
ترینتین را طبقِ دستورِ پزشک مصرف کنید؛ معمولاً توصیه میشود این دارو با معدهٔ خالی (دستِکم ۱ ساعت پیش یا ۲ ساعت پس از غذا) میل شود، چون غذا و بهویژه لبنیات میتوانند جذبِ آن را کم کنند. کپسول را کامل و با آبِ فراوان بخورید، مگر پزشک یا داروساز روشِ دیگری را توصیه کرده باشد. مصرفِ ترینتین را با فاصلهٔ زمانیِ کافی (طبقِ راهنماییِ پزشک یا داروساز) از سایر داروها و مکملهای معدنی، بهویژه آهن، جدا کنید تا جذبش مختل نشود. پایبندی به زمانبندیِ ثابتِ روزانه در این دارو اهمیتِ ویژه دارد و هرگز بدونِ هماهنگی با پزشک، مصرف را قطع یا دوز را تغییر ندهید؛ در بیماریِ ویلسون، قطعِ ناگهانیِ درمان میتواند به تجمعِ سریعِ مسِ آزاد و آسیبِ کبدی بینجامد. آزمایشهای پیگیریِ منظم (مانندِ سطحِ مس، عملکردِ کبد و خون) را طبقِ برنامهٔ پزشک جدی بگیرید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
بیماری ویلسون؛ درمان آغازین، کاهش بار اضافی مس، درمان نگهدارنده و پیشگیری از عود در صورت عدم تحمل یا حساسیت به پنیسیلامین
کپسول را کامل با آب و با معدهٔ خالی، دستکم ۱ ساعت پیش از غذا یا ۲ ساعت پس از غذا مصرف کنید؛ با آهن و روی حداقل ۲ ساعت و با سایر داروها حداقل ۱ ساعت فاصله بدهید. درمان معمولاً مادامالعمر است؛ بدترشدن علائم عصبی در آغاز یا پس از افزایش دوز باید فوراً گزارش شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به ترینتین یا هریک از اجزای آن حساسیت دارید
- اگر سابقهٔ کمخونی یا کمبودِ آهن دارید، چون این دارو میتواند جذبِ آهن را هم کاهش دهد
- اگر بیماریِ کلیوی دارید یا داروهای دیگری—بهویژه مکملهای آهن، روی یا سایر مکملهای معدنی و آنتیاسیدها—مصرف میکنید
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید
- اگر پیشتر داروی دیگری برای بیماریِ ویلسون (مانندِ پنیسیلامین) مصرف کردهاید یا قرار است داروتان تغییر کند
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و ویتامینهای مصرفیِ خود را به پزشک یا داروساز نشان دهید
عوارض احتمالی
- تهوع
- سوءهاضمه یا ناراحتیِ خفیفِ معده
- سردرد
- ضعف یا خستگیِ خفیف
- تحریکِ خفیفِ پوستی یا راش
- نشانههای کمخونی بهویژه کمبودِ آهن (رنگپریدگیِ شدید، ضعفِ غیرعادی، تنگیِ نفس)—به پزشک اطلاع دهید تا آزمایشِ خون انجام شود
- بدترشدنِ ناگهانیِ نشانههای ویلسون بهویژه پس از فراموشی یا قطعِ چند نوبتِ دارو (زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره، لرزش، اختلالِ تعادل یا گفتار)—فوراً به پزشک مراجعه کنید
- بدتر شدنِ گذرای نشانههای عصبی در آغازِ درمان (لرزشِ تازه یا حرکاتِ غیرارادی)—به پزشک اطلاع دهید تا برنامهٔ درمان بازبینی شود
- واکنشِ آلرژیکِ شدید (تورمِ صورت، لب یا گلو، دشواریِ تنفس، کهیرِ گسترده)—فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ترینتین بهویژه با مکملهای آهن (مانندِ فروسسولفات) تداخلِ مهمی دارد؛ این دو باید با فاصلهٔ زمانیِ کافی (طبقِ نظرِ پزشک یا داروساز) از هم مصرف شوند، چون هرکدام میتوانند جذبِ دیگری را کم کنند. مکملهای معدنیِ دیگر مانندِ روی، کلسیم و منیزیم و نیز آنتیاسیدها و لبنیات ممکن است جذبِ ترینتین را کاهش دهند و بهتر است با فاصله از آن مصرف شوند. برای پیشگیری از هرگونه تداخلِ ناخواسته، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت (بهویژه هر فرآوردهٔ حاویِ آهن) را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
بیماریِ ویلسونِ درماننشده در بارداری میتواند برای مادر خطرِ جدی داشته باشد؛ به همین دلیل در بیشترِ موارد، درمان با دوزِ تنظیمشده و زیرِ نظرِ دقیقِ پزشکِ متخصص، در دورانِ بارداری هم ادامه مییابد. اطلاعاتِ موجود دربارهٔ اثرِ ترینتین بر جنین محدود است و تصمیمگیری باید کاملاً فردی و با متخصص باشد. دربارهٔ شیردهی نیز دادههای کافی وجود ندارد؛ پیش از مصرف در این دوران حتماً با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
ترینتین را دور از دسترسِ کودکان نگهدارید. بسته به سازنده، برخی فرآوردههای ترینتین باید در یخچال و برخی دیگر در دمای اتاق نگهداری شوند؛ بنابراین دستورِ نوشتهشده روی بستهٔ همان محصولی که مصرف میکنید را حتماً بررسی و رعایت کنید. کپسولها را از رطوبت و گرمای زیاد دور نگهدارید و پیش از مصرف همیشه تاریخِ انقضا را چک کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 300 mg |
| کپسول | 250 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۸ برند از ۱۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوانم مصرفِ ترینتین را خودم قطع کنم؟
۰۲چرا باید ترینتین را با معدهٔ خالی مصرف کنم؟
۰۳آیا مصرفِ همزمانِ ترینتین و قرصِ آهن مشکلی دارد؟
۰۴چرا با وجودِ مصرفِ منظمِ دارو باز هم آزمایشِ خون و کبد لازم است؟
۰۵آیا ترینتین همان پنیسیلامین است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۸ برند از ۱۱ سازنده، در گروه V03AB. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.