فروس سولفات
فروس سولفات مکملی از خانوادهٔ نمکهای آهن است که برای جبرانِ کمبودِ آهنِ بدن و درمانِ کمخونیِ فقرِ آهن بهکار میرود.
بیشتر برای درمان و پیشگیری از کمخونیِ فقرِ آهن در کودکان، بزرگسالان و دورانِ بارداری تجویز میشود.
مصرفِ بیشازحدِ آهن، بهویژه در کودکان، میتواند خطرناک باشد؛ این دارو باید همیشه دور از دسترسِ کودکان نگهداری شود.
اگر دردِ شدیدِ شکم، استفراغِ مکرر یا نشانههای حساسیتِ شدید دیدید، یا بیماریِ گوارشی یا اختلالِ ذخیرهٔ آهن دارید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فروس سولفات نوعی نمکِ آهن است که در ردهٔ داروهای خون و خونسازی قرار میگیرد و برای جبرانِ ذخایرِ آهنِ بدن بهکار میرود. آهن یکی از اجزای اصلیِ هموگلوبین است؛ مادهای که وظیفهٔ حملِ اکسیژن در خون را برعهده دارد. وقتی سطحِ آهنِ بدن پایین بیاید، ساختِ هموگلوبین و گلبولهای قرمزِ سالم مختل میشود و کمخونیِ فقرِ آهن پدید میآید. فروس سولفات با تأمینِ آهنِ موردنیاز، به بازسازیِ ذخایرِ آهن و بهبودِ تدریجیِ کمخونی کمک میکند. این دارو معمولاً بهصورتِ شربت، برایِ مصرفِ کودکان و افرادی که قرصِ آهن برایشان مناسب نیست، تهیه میشود.
موارد مصرف
- درمانِ کمخونیِ فقرِ آهن
- پیشگیری از کمبودِ آهن در کودکان و نوزادانِ در معرضِ خطر
- جبرانِ کمبودِ آهن در دورانِ بارداری
- کمبودِ آهنِ ناشی از رژیمِ غذاییِ نامناسب یا جذبِ ضعیفِ آهن
- کمبودِ آهن بهدنبالِ خونریزی یا برخی بیماریهای زمینهای
روش مصرف
فروس سولفات را طبقِ دستورِ پزشک یا داروساز و در زمانهای مشخصشده مصرف کنید. جذبِ آهن روی معدهٔ خالی بیشتر است، اما اگر باعثِ ناراحتیِ معده شود، پزشک ممکن است مصرفِ آن را همراه با کمی غذا توصیه کند. بهتر است شربت را با آب یا آبمیوهٔ طبیعیِ حاویِ ویتامینِ ث مخلوط کنید، چون این ویتامین به جذبِ بهترِ آهن کمک میکند؛ اما از مصرفِ همزمانِ آن با چای، قهوه یا شیر خودداری کنید، زیرا جذبِ آهن را کم میکنند. برای اندازهگیریِ دقیقِ شربت از قاشق یا سرنگِ مخصوصِ دارو استفاده کنید، نه قاشقِ خانگی. ادامهٔ منظمِ مصرف برای مدتی که پزشک تعیین میکند، حتی پس از بهبودِ نسبیِ علائم، برای پرشدنِ کاملِ ذخایرِ آهنِ بدن اهمیت دارد؛ بدونِ مشورتِ پزشک آن را قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کمخونی ناشی از فقر آهن
ترجیحاً ۳۰ دقیقه پیش از غذا یا ۲ ساعت پس از آن با آب یا آبمیوه مصرف شود؛ در صورت ناراحتی گوارشی همراه مقدار کمی غذا مصرف شود. با شیر و لبنیات، چای، قهوه، آنتیاسیدها و مکملهای کلسیم همزمان مصرف نشود. معمولاً تا طبیعیشدن هموگلوبین و حدود ۳ ماه پس از آن برای تکمیل ذخایر ادامه مییابد.
کمبود آهن در دوران بارداری
طبق نیاز و نتایج آزمایش ادامه یابد؛ با مکملهای کلسیم و فرآوردههای لبنی همزمان مصرف نشود. اسیدفولیک باید طبق برنامهٔ مراقبت بارداری جداگانه تأمین شود.
کمبود آهن ناشی از رژیم غذایی نامناسب یا جذب ضعیف آهن
اصلاح رژیم غذایی و بررسی علت جذب ضعیف همزمان انجام شود؛ پاسخ درمان با شمارش خون و شاخصهای ذخایر آهن پایش شود. در سوءجذب شدید، درمان خوراکی ممکن است کافی نباشد و ارزیابی تخصصی لازم است.
کمبود آهن پس از خونریزی یا در برخی بیماریهای زمینهای
علت و تداوم خونریزی یا بیماری زمینهای باید همزمان بررسی و درمان شود؛ در خونریزی فعال یا شدید، فرآوردهٔ خوراکی بهتنهایی جایگزین ارزیابی و درمان فوری نیست.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به آهن یا فرآوردههای آهن حساسیت داشتهاید
- اگر بیماریِ گوارشی مانندِ زخمِ معده، کولیت یا بیماریِ التهابیِ روده دارید
- اگر دچارِ اختلالِ ذخیرهٔ آهن مانندِ هموکروماتوز هستید یا کمخونیِ شما ناشی از فقرِ آهن نیست
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و ویتامینهایی که مصرف میکنید، بهویژه آنتیبیوتیکها یا داروهای تیروئید
- بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
- اگر این دارو برایِ کودکی تجویز شده، سنِ دقیقِ کودک را با پزشک در میان بگذارید
عوارض احتمالی
- یبوست
- تهوع یا ناراحتیِ خفیفِ معده
- دلپیچه یا نفخ
- سیاهشدنِ رنگِ مدفوع (طبیعی و بیخطر است)
- گاهی اسهال
- نشانههای حساسیتِ شدید مانندِ تورمِ صورت یا زبان، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس — با اورژانس تماس بگیرید.
- دردِ شدید و مداومِ شکم، استفراغِ مکرر یا مدفوعِ سیاهِ قیریمانند همراه با ضعفِ شدید یا گیجی، بهویژه در کودکان — میتواند نشانهٔ مصرفِ بیشازحدِ آهن باشد؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- استفراغِ خونی یا مدفوعِ همراه با خونِ روشن — فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با پزشک تماس بگیرید.
- رنگپریدگیِ شدید، تنفسِ سریع یا بیحالیِ غیرِعادی در کودکی که این دارو را خورده — نشانهٔ احتمالیِ مسمومیت با آهن است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فروس سولفات هم میتواند بر جذبِ برخی داروها اثر بگذارد و هم جذبِ خودش تحتِ تأثیرِ برخی داروها و غذاها قرار گیرد؛ از جمله برخی آنتیبیوتیکها مانندِ تتراسایکلینها و فلوروکینولونها، لووتیروکسین (داروی تیروئید)، داروهای پارکینسون مانندِ لوودوپا و داروهای پوکیِ استخوان از خانوادهٔ بیسفسفوناتها. آنتیاسیدها، مکملهای کلسیم و برخی داروهای کاهندهٔ اسیدِ معده نیز جذبِ آهن را کم میکنند؛ بهتر است فاصلهٔ زمانیِ مناسب بینِ مصرفِ این داروها و فروس سولفات رعایت شود. چای، قهوه و لبنیات هم میتوانند جذبِ آهن را کاهش دهند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا زمانبندیِ مناسب برایت تنظیم شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
آهن یکی از موادِ معدنیِ ضروری در دورانِ بارداری است و پزشکان اغلب مصرفِ آن را برای پیشگیری یا درمانِ کمخونیِ بارداری توصیه میکنند؛ نوع و نحوهٔ مصرف باید طبقِ تشخیصِ پزشکِ زنان تعیین شود. در دورانِ شیردهی نیز فروس سولفات معمولاً بیخطر در نظر گرفته میشود، چون مقدارِ بسیار کمی از آن وارد شیرِ مادر میشود. با این حال، هر تصمیمی دربارهٔ مصرفِ این دارو در بارداری یا شیردهی باید با مشورتِ پزشک باشد.
نگهداری
این شربت را در دمای اتاق و دور از نور و رطوبت نگه دارید و پس از هر بار مصرف، درِ آن را کاملاً ببندید. فروس سولفات را همیشه در جایی خارج از دید و دسترسِ کودکان نگهداری کنید، چون مصرفِ اتفاقیِ مقدارِ زیاد از آن برای کودکان میتواند خطرناک باشد. اگر رنگ یا بویِ شربت تغییرِ غیرِعادی کرد یا تاریخِ انقضایش گذشت، از مصرفِ آن خودداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| شربت | 40 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا مدفوعم بعد از مصرفِ فروس سولفات سیاه میشود؟ آیا خطرناک است؟
۰۲آیا میتوان فروس سولفات را با شیر یا چای مخلوط کرد؟
۰۳اگر بعد از مصرفِ فروس سولفات دلدرد یا یبوست بگیرم، چه کنم؟
۰۴آیا فروس سولفات را باید همراهِ غذا یا با معدهٔ خالی مصرف کرد؟
۰۵چرا نگهداریِ این شربت دور از دسترسِ کودکان اینقدر مهم است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه B03AA07. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.