تریامترن/هیدروکلروتیازید
تریامترن/هیدروکلروتیازید ترکیبی از دو داروی ادرارآور است. هیدروکلروتیازید آب و نمک اضافی را دفع میکند و تریامترن به حفظ پتاسیم کمک میکند.
بیشتر برای کنترل فشار خون بالا و کاهش ورم ناشی از تجمع مایع بهکار میرود، بهویژه وقتی افت پتاسیم با ادرارآور تیازیدی مشکلساز باشد.
این دارو میتواند پتاسیم خون را بیش از حد بالا ببرد، بهخصوص در بیماری کلیه، دیابت و سالمندی. مکمل پتاسیم، نمکهای حاوی پتاسیم یا داروهای نگهدارندهٔ پتاسیم را خودسرانه همراه آن مصرف نکنید.
پیش از شروع، بیماری کلیه یا کبد، دیابت، نقرس، سنگ کلیه، اختلال پتاسیم یا حساسیت دارویی را مطرح کنید. ضعف شدید، گزگز، تپش نامنظم، کاهش واضح ادرار، تورم صورت یا تنگی نفس نیازمند ارزیابی فوری است.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
تریامترن/هیدروکلروتیازید یک ادرارآور ترکیبی از نوع تیازیدی و نگهدارندهٔ پتاسیم است. هیدروکلروتیازید بازجذب نمک را در کلیه کم میکند و با افزایش دفع آب، حجم مایع و فشار خون را پایین میآورد. تریامترن بازجذب سدیم را در بخش پایانی لولههای کلیه مهار میکند تا دفع پتاسیم کمتر شود. این اثر، احتمال افت پتاسیم را کاهش میدهد، اما میتواند به افزایش خطرناک پتاسیم یا تغییر عملکرد کلیه منجر شود؛ به همین دلیل پایش املاح و عملکرد کلیه اهمیت دارد.
موارد مصرف
- کنترل فشار خون بالا، بهویژه وقتی افت پتاسیم با هیدروکلروتیازید تنها رخ میدهد یا قابلقبول نیست.
- کاهش ورم و احتباس مایع در برخی بیماریهای قلبی، کبدی یا کلیوی، با تشخیص پزشک و در صورت مناسب بودن عملکرد کلیه.
- کمک به حفظ پتاسیم در بیمارانی که به ادرارآور تیازیدی نیاز دارند و افت پتاسیم برایشان خطرناک است.
روش مصرف
قرص را دقیقاً طبق نسخه و در زمان ثابتی از روز، با یک لیوان آب مصرف کنید. این ترکیب معمولاً با غذا یا بدون غذا قابل مصرف است؛ اگر معدهتان ناراحت میشود، دربارهٔ مصرف همراه غذا از داروساز راهنمایی بگیرید. چون دارو ادرار را بیشتر میکند، زمان مصرف را طبق برنامهای تنظیم کنید که خواب شبانه کمتر مختل شود و مقدار مایعات یا نمک را خودسرانه تغییر ندهید. اگر یک نوبت را فراموش کردید، بهمحض یادآوری مصرف کنید؛ مگر اینکه به نوبت بعدی نزدیک باشد، که در این صورت نوبت فراموششده را رها کنید و مقدار بعدی را دو برابر نکنید. قطع یا تغییر دارو و بیتوجهی به آزمایشهای پتاسیم، سدیم و عملکرد کلیه میتواند خطرناک باشد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به تریامترن، هیدروکلروتیازید، داروهای تیازیدی یا داروهای سولفونامیدی حساسیت داشتهاید، به پزشک اطلاع دهید؛ سابقهٔ واکنش شدید ممکن است مانع مصرف باشد.
- بیماری یا نارسایی کلیه، کم یا قطع شدن ادرار، پتاسیم بالا، اختلال املاح خون، کمآبی یا سابقهٔ سنگ کلیه را مطرح کنید.
- دیابت، بیماری کبدی یا سیروز، نقرس، بیماری قلبی، اختلال ریتم قلب یا سن بالا میتواند به پایش دقیقتر پتاسیم، فشار خون و عملکرد کلیه نیاز داشته باشد.
- فهرست همهٔ داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی خود را ارائه کنید، بهویژه مکمل پتاسیم، داروهای فشار خون، داروهای نگهدارندهٔ پتاسیم، مسکنهای ضدالتهابی و لیتیوم.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را پیش از شروع مطرح کنید. ایمنی و اثربخشی این ترکیب در کودکان بهخوبی ثابت نشده است و مصرف آن برای کودکان باید با نظر متخصص باشد.
- در صورت استفراغ، اسهال، تب، تعریق شدید یا جراحی و بیهوشی اطلاع دهید. هیدروکلروتیازید میتواند پوست را به آفتاب حساستر کند؛ از آفتاب شدید و دستگاههای برنزهکننده دوری کنید و زخم یا لکهٔ پوستی ماندگار را نشان دهید.
عوارض احتمالی
- افزایش دفعات ادرار، که با اثر ادرارآور دارو مرتبط است و معمولاً در ابتدای درمان محسوستر است.
- سردرد.
- سرگیجه یا سبکی سر، بهویژه هنگام برخاستن سریع.
- تهوع، دلدرد خفیف، یبوست یا اسهال.
- خشکی دهان و تشنگی.
- خستگی یا احساس ضعف خفیف.
- نشانههای افزایش پتاسیم مانند ضعف یا سنگینی شدید عضلات، بیحسی یا گزگز، ضربان کند یا نامنظم، گیجی یا غش؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کمآبی یا اختلال شدید املاح مانند تشنگی و خشکی شدید، استفراغ مکرر، گرفتگی دردناک عضلات، تپش سریع، افت فشار، گیجی یا کاهش واضح ادرار؛ همان روز ارزیابی پزشکی لازم است و در صورت غش یا گیجی شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- واکنش حساسیتی شدید مانند کهیر گسترده، تورم لبها، زبان یا صورت، خسخس یا دشواری تنفس و بلع؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای آسیب کلیه یا سنگ مانند درد شدید پهلو یا کمر، خون در ادرار، کاهش واضح ادرار، ورم ناگهانی یا افزایش سریع وزن؛ سریعاً ارزیابی پزشکی شوید.
- زرد شدن پوست یا چشم، ادرار تیره، درد شدید بالای شکم که به پشت میزند، استفراغ مداوم یا بثورات پوستی همراه با تاول و پوستهریزی؛ فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- تاری دید ناگهانی، درد چشم یا دیدن هالههای رنگی؛ فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
این دارو را با مکمل پتاسیم، نمکهای رژیمی حاوی پتاسیم یا داروهای نگهدارندهٔ پتاسیم مانند اسپیرونولاکتون، آمیلوراید، اپلرنون یا فرآوردهٔ دیگری حاوی تریامترن بدون هماهنگی مصرف نکنید، چون خطر افزایش شدید پتاسیم بالا میرود. داروهای مهارکنندهٔ آنزیم مبدل آنژیوتانسین و مسدودکنندههای گیرندهٔ آنژیوتانسین، مانند انالاپریل و لوزارتان، نیز میتوانند این خطر را بیشتر کنند. مسکنهای ضدالتهابی مانند ایبوپروفن، ناپروکسن و دیکلوفناک ممکن است اثر ادرارآور را کم و خطر آسیب کلیه را زیاد کنند؛ لیتیوم با این ترکیب میتواند مسمومیت بدهد. برخی داروهای ضدفشارخون، دیگوکسین و کورتونها نیز بهدلیل تغییر فشار خون یا املاح نیاز به بررسی دارند و الکل سرگیجه و افت فشار را تشدید میکند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را، حتی فرآوردههای بدون نسخه و گیاهی، به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در بارداری، ایمنی این ترکیب بهطور کامل مشخص نشده و هر دو جزء میتوانند از جفت عبور کنند؛ برای ورم معمول بارداری مناسب نیست و فقط در صورت ضرورت پزشکی مصرف میشود. اگر قصد بارداری دارید، باردار شدهاید یا شیرده هستید، پیش از ادامهٔ مصرف اطلاع دهید؛ تریامترن و هیدروکلروتیازید ممکن است وارد شیر شوند و دربارهٔ ترکیب اطلاعات کافی وجود ندارد، بنابراین ادامهٔ شیردهی یا انتخاب جایگزین باید با پزشک تصمیمگیری شود.
نگهداری
قرص را در بستهٔ اصلی و دربسته، در دمای اتاق و دور از گرما، رطوبت و نور مستقیم نگه دارید؛ حمام محل مناسبی نیست. آن را دور از دسترس کودکان بگذارید و تاریخ انقضا و ظاهر قرص را پیش از مصرف بررسی کنید؛ قرص تاریخگذشته یا تغییررنگداده را مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 50 mg / 25 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا بعد از مصرف تریامترن/هیدروکلروتیازید بیشتر ادرار میکنم؟
۰۲آیا میتوانم برای جلوگیری از افت پتاسیم، مکمل پتاسیم یا نمک رژیمی مصرف کنم؟
۰۳چرا هنگام مصرف این دارو آزمایش خون لازم است؟
۰۴اگر یک نوبت را فراموش کنم، چه کار کنم؟
۰۵آیا ایبوپروفن یا ناپروکسن را میتوانم همزمان مصرف کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۶ سازنده، در گروه C03AX01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.