تریامسینولون استوناید
تریامسینولون استوناید یک کورتیکواستروئید (Corticosteroid) مصنوعی و ضدالتهاب قوی است که بهصورت تزریق آهستهرهش برای کنترل التهاب موضعی یا سیستمیک بهکار میرود.
این دارو بیشتر برای تزریق داخل مفصل در آرتروز و آرتریت روماتوئید، و نیز برخی بیماریهای پوستی، آلرژیک و التهابی شدید استفاده میشود.
این دارو فقط باید توسط پزشک و در محیط درمانی تزریق شود؛ تزریقهای مکرر در یک مفصل میتواند به بافت آسیب برساند.
اگر پس از تزریق، محل تزریق متورم، قرمز یا بسیار دردناک شد، یا تب کردید، یا نشانههای واکنش آلرژیک شدید دیدید، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تریامسینولون استوناید یک کورتیکواستروئید مصنوعی از خانوادهٔ گلوکوکورتیکوئیدهاست که اثر ضدالتهابی، ضدآلرژیک و سرکوبکنندهٔ ایمنی نسبتاً قوی دارد. شکل تزریقی آهستهرهش آن بهصورت سوسپانسیونی است که پس از تزریق بهتدریج در بافت آزاد میشود و اثرش برای مدتی طولانیتر از کورتیکواستروئیدهای معمولی باقی میماند. این دارو با اتصال به گیرندههای گلوکوکورتیکوئیدی سلولها، تولید مواد التهابزا را کاهش میدهد و از این راه درد، تورم و قرمزی ناحیهٔ ملتهب را کم میکند. بسته به شرایط بیمار، ممکن است داخل مفصل، داخل عضله یا داخل ضایعهٔ پوستی تزریق شود و همیشه باید توسط پزشک تجویز و انجام شود.
موارد مصرف
- کاهش درد و التهاب مفصلی در آرتروز با تزریق داخل مفصل
- کنترل التهاب در آرتریت روماتوئید و برخی بیماریهای روماتیسمی دیگر
- درمان التهاب بافتهای نرم مانند بورسیت، تاندونیت و اپیکوندیلیت
- کنترل واکنشهای آلرژیک شدید و برخی موارد آسم که به درمانهای معمول پاسخ کافی ندادهاند
- درمان برخی بیماریهای پوستی التهابی مانند کلوئید یا پلاکهای پسوریازیس با تزریق داخل ضایعه
- کمک به کنترل التهاب در برخی بیماریهای خودایمنی یا التهابی شدید، طبق تشخیص پزشک
روش مصرف
تزریق تریامسینولون استوناید فقط باید توسط پزشک یا زیر نظر مستقیم او و در محیط درمانی مناسب انجام شود؛ این دارو برای مصرف خانگی یا خودتزریقی نیست. محل، عمق و بازهٔ زمانی تزریق را پزشک بر اساس نوع بیماری، مفصل یا بافت هدف و پاسخ بدن شما تعیین میکند و، بهدلیل اثر آهستهرهش دارو، معمولاً فاصلهٔ نسبتاً طولانی بین جلسات تزریق رعایت میشود. پس از تزریق بهتر است، طبق توصیهٔ پزشک، تا مدتی از فشار یا فعالیت سنگین روی ناحیهٔ تزریقشده خودداری کنید تا بافت فرصت بهبود پیدا کند. اگر برای دورهٔ درمانی طولانیتری تحت نظر هستید، هرگز بدون هماهنگی با پزشک، جلسات تزریق یا سایر داروهای کورتیکواستروئیدی همراه را قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درد ناشی از آرتروز زانو
پس از آمادهسازی با رقیقکنندهٔ اختصاصی، فقط داخل مفصل زانو تزریق شود؛ این فرآورده تکدوز است و ایمنی و اثربخشی تزریق مجدد آن ثابت نشده است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به تریامسینولون یا سایر کورتیکواستروئیدها حساسیت نشان دادهاید، حتماً پیش از تزریق به پزشک بگویید.
- وجود هرگونه عفونت فعال، چه در ناحیهٔ تزریق و چه در سایر نقاط بدن، را با پزشک در میان بگذارید، زیرا این دارو میتواند نشانههای عفونت را بپوشاند یا آن را تشدید کند.
- اگر دیابت، فشار خون بالا، پوکی استخوان یا زخم معده دارید، پزشک باید پیش از تزریق از آن آگاه باشد.
- در دوران بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، پیش از تزریق با پزشک مشورت کنید.
- فهرست همهٔ داروها، مکملها و واکسنهای اخیر یا برنامهریزیشدهتان، بهویژه واکسنهای زنده، را به پزشک اطلاع دهید.
- اگر پیشتر بارها در همان مفصل تزریق کورتیکواستروئید داشتهاید، این سابقه را برای پزشک بگویید.
عوارض احتمالی
- درد، تورم یا قرمزی خفیف در محل تزریق
- گرگرفتگی یا سرخی موقت صورت
- سردرد یا بیخوابی گذرا
- افزایش موقت اشتها یا احساس نفخ
- بالا رفتن خفیف و موقت قند خون
- افزایش ناگهانی درد، تورم، گرمی یا قرمزی محل تزریق همراه با تب: میتواند نشانهٔ عفونت باشد؛ در این صورت سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تنگینفس، تورم صورت و گلو یا کهیر گسترده: فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- درد ناگهانی و شدید همراه با احساس پارگی در ناحیهٔ تزریقشده، بهویژه نزدیک تاندون: ممکن است نشانهٔ آسیب یا پارگی تاندون باشد و باید سریع بررسی شود.
- تاری دید، درد چشم یا کاهش بینایی، بهویژه پس از تزریقهای مکرر: باید به پزشک یا چشمپزشک گزارش شود.
- تشنگی شدید و غیرعادی و ادرار مکرر، بهویژه در افراد دیابتی: میتواند نشانهٔ بالا رفتن قند خون باشد و نیاز به بررسی دارد.
- ضعف شدید، خستگی غیرعادی یا افت فشار خون، بهویژه پس از دورهٔ طولانی درمان کورتیکواستروئیدی: باید به پزشک اطلاع داده شود، چون میتواند نشانهٔ کمکاری غدهٔ فوقکلیوی باشد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تریامسینولون استوناید میتواند با برخی داروهای دیگر تداخل داشته باشد. برای نمونه، مصرف همزمان با داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی میتواند خطر زخم و خونریزی گوارشی را افزایش دهد، با داروهای ضددیابت ممکن است قند خون را بیشتر بالا ببرد و نیاز به تنظیم دوز داشته باشد، و با داروهای رقیقکنندهٔ خون میتواند اثر آنها را تغییر دهد. تزریق واکسنهای زنده هم در دورهٔ اثر این دارو معمولاً توصیه نمیشود. به همین دلیل، فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخل احتمالی بررسی و مدیریت شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات دربارهٔ مصرف تریامسینولون استوناید در بارداری محدود است؛ کورتیکواستروئیدها بهطور کلی میتوانند از جفت عبور کنند، بنابراین تزریق این دارو در بارداری فقط زمانی انجام میشود که پزشک فایدهٔ آن را برای مادر بیشتر از خطر احتمالی برای جنین بداند. مقدار کمی از این دارو ممکن است وارد شیر مادر شود؛ به همین دلیل دوران شیردهی را هم حتماً پیش از تزریق با پزشک در میان بگذارید.
نگهداری
این دارو معمولاً در محیط درمانی و توسط تیم پزشکی نگهداری و تزریق میشود. اگر نگهداری آن در منزل لازم شد، دور از نور مستقیم آفتاب و در دمای اتاق (طبق برچسب روی بسته یا توصیهٔ داروساز) نگهداری کنید، از یخزدگی محافظتش کنید، دور از دسترس کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی آهستهرهش | 32 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱اثر این تزریق چقدر طول میکشد؟
۰۲آیا میشود چند بار پشتسرهم در یک مفصل تزریق کرد؟
۰۳بعد از تزریق چه مراقبتی لازم است؟
۰۴این تزریق چه فرقی با قرص کورتون خوراکی دارد؟
۰۵چرا بعد از تزریق قند خونم بالا رفت؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه H02AB08. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.