تریامسینولون استوناید
تریامسینولون استوناید یک کورتیکواستروئیدِ موضعی با قدرتِ متوسط است که بهصورتِ کرم یا پماد روی پوست استفاده میشود و التهاب و خارش را کاهش میدهد.
این دارو بیشتر برای درمانِ بیماریهای التهابیِ پوست مانندِ اگزما، پسوریازیس، درماتیتِ تماسی و واکنشهای آلرژیکِ پوستی بهکار میرود.
این دارو را نباید روی زخمِ باز یا پوستِ دارای عفونت، و نیز برای مدتِ طولانی یا روی سطحِ وسیعی از بدن، بدونِ نظرِ پزشک بهکار برد؛ چون در این شرایط جذبِ آن به بدن بیشتر میشود.
اگر پس از چند روز بهبودی دیده نشد، پوست بدتر یا آلوده به نظر رسید، یا نیاز به مصرفِ طولانیمدت بود، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تریامسینولون استوناید یک کورتیکواستروئیدِ موضعی (Topical Corticosteroid) با قدرتِ متوسط است که برای کاهشِ التهابهای پوستی بهکار میرود. این دارو با اثر بر گیرندههای گلوکوکورتیکوییدیِ سلولهای پوست، تولیدِ موادِ التهابی را کم میکند و در نتیجه قرمزی، تورم، خارش و ناراحتیِ پوست تسکین مییابد. در بازارِ ایران این دارو به شکلِ کرم و پماد با غلظتِ ۰٫۱ درصد و زیرِ نامهای تجاریِ گوناگون عرضه میشود. هدفِ اصلیِ آن، کنترلِ نشانههای بیماریهای پوستیِ التهابی مانندِ اگزما و پسوریازیس در دورههای نسبتاً کوتاه و تحتِ نظرِ پزشک است.
موارد مصرف
- اگزما (درماتیتِ آتوپیک)
- پسوریازیس
- درماتیتِ تماسی و واکنشهای آلرژیکِ پوستی
- درماتیتِ سبورئیک
- لیکن پلان
- خارش و التهابِ پوستی ناشی از نیشِ حشرات یا سایرِ محرکها
روش مصرف
این دارو را فقط روی ناحیهٔ آسیبدیدهٔ پوست و بهصورتِ لایهای نازک بمالید و در صورتی که محلِ مصرف روی دستها نیست، پس از آن دستهایتان را بشویید. مدت و دفعاتِ مصرف را پزشک بر اساسِ نوع و شدتِ بیماریِ پوستیِ شما مشخص میکند؛ بدونِ توصیهٔ صریحِ پزشک، محلِ مصرف را با پانسمان یا پوششِ بسته نپوشانید، چون این کار جذبِ دارو را از پوست بهشدت افزایش میدهد. از مصرفِ طولانیمدت یا استفاده روی نواحیِ حساسی مانندِ صورت، زیرِ بغل و کشالهران بدونِ نظرِ صریحِ پزشک خودداری کنید، و اگر مدتی طولانی از این دارو استفاده کردهاید، پیش از قطعِ کاملِ آن با پزشک مشورت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
اگزما (درماتیت آتوپیک)
روی صورت، چینهای پوستی و ناحیهٔ پوشک بدون نظر پزشک استفاده نشود؛ از تماس با چشم و پانسمان بسته پرهیز کنید.
پسوریازیس
پانسمان بسته برای ضایعات مقاوم فقط با دستور پزشک انجام شود؛ مصرف روی سطح وسیع یا طولانیمدت نیازمند پایش است.
درماتیت تماسی و واکنشهای آلرژیک پوستی
عامل محرک یا حساسیتزا را حذف کنید؛ در صورت ترشح، چرک یا بدترشدن ضایعه، احتمال عفونت بررسی شود.
درماتیت سبورئیک
مصرف طولانی روی صورت یا پوست سر میتواند موجب نازکشدن پوست شود؛ در موارد عودکننده ممکن است درمان ضدقارچ نیز لازم باشد.
لیکن پلان پوستی
روی ضایعات عفونی یا سطح وسیع استفاده نشود؛ برای درگیری دهان یا چشم از فرآوردهٔ پوستی استفاده نکنید.
خارش و التهاب پوستی ناشی از نیش حشرات یا سایر محرکها
روی زخم باز، ناحیهٔ عفونی یا نزدیک چشم استفاده نشود؛ در صورت گسترش تورم یا بروز علائم شدید، ارزیابی فوری لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر تا بهحال به تریامسینولون یا سایرِ کورتیکواستروئیدهای موضعی حساسیت داشتهاید، به پزشک بگویید.
- وجودِ هرگونه عفونتِ باکتریایی، قارچی یا ویروسی (مانندِ تبِ خالی) در محلِ مصرف را با پزشک در میان بگذارید، چون این دارو میتواند عفونت را پنهان یا بدتر کند.
- اگر پوستِ محلِ مصرف زخم، ترکخورده یا بسیار نازک است، پیش از استفاده با پزشک مشورت کنید.
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری را به پزشک اطلاع دهید.
- اگر قرار است این دارو روی صورت، در کودکان یا روی سطحِ وسیعی از بدن استفاده شود، حتماً پیش از آن با پزشک هماهنگ کنید.
- فهرستِ کاملِ داروها، محصولاتِ موضعی و مکملهای مصرفیات را به پزشک یا داروساز بگو.
عوارض احتمالی
- سوزش یا سوزنِ خفیف در محلِ مصرف، بهویژه در ابتدای درمان
- خشکیِ پوست
- خارشِ خفیفِ موقت
- قرمزیِ گذرا در محلِ مصرف
- نازکشدنِ تدریجیِ پوست در صورتِ مصرفِ طولانیمدت
- بدترشدنِ قرمزی، تورم، ترشح یا دردِ محلِ مصرف که میتواند نشانهٔ عفونت باشد؛ در این صورت مصرف را قطع کنید و به پزشک مراجعه کنید.
- نازکشدنِ شدیدِ پوست، پیدایشِ ترکهای پوستی یا رگهای ریزِ قابلِ مشاهده پس از مصرفِ طولانی؛ به پزشک اطلاع دهید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و لبها، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس؛ در این صورت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- در مصرفِ گسترده یا طولانیمدت، بهویژه در کودکان، نشانههای جذبِ سیستمیکِ دارو مانندِ خستگیِ غیرِعادی یا تغییراتِ وزن؛ در این صورت با پزشک مشورت کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تریامسینولونِ موضعی در مصرفِ معمول و محدود، تداخلِ دارویی سیستمیکِ مهمی ندارد، اما مصرفِ همزمان با سایرِ محصولاتِ موضعیِ حاویِ کورتیکواستروئید، یا استفادهٔ گسترده و طولانیمدتِ آن روی سطحِ زیادی از پوست، میتواند جذبِ آن را به گردشِ خون افزایش دهد. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت، بهویژه هر داروی موضعی یا سیستمیکِ دیگرِ حاویِ کورتیکواستروئید را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخل و جذبِ بیشازحد جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرفِ تریامسینولونِ موضعی در دورانِ بارداری، اطلاعاتِ موجود نشان میدهد که مصرفِ کوتاهمدت و روی سطحِ کمی از پوست خطرِ چندانی ندارد، اما مصرفِ گسترده یا طولانیمدتِ آن بدونِ نظرِ پزشک توصیه نمیشود. در دورانِ شیردهی نیز بهتر است این دارو روی ناحیهٔ سینه یا نوکِ پستان استفاده نشود تا نوزاد در تماسِ مستقیم با آن قرار نگیرد. در هر دو حالت، تصمیمِ نهایی دربارهٔ مصرف باید با پزشک باشد.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و رطوبت نگه دارید و درِ آن را بعد از هر بار مصرف محکم ببندید. آن را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید، پیش از مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید و اگر رنگ یا بافتِ کرم/پماد تغییرِ غیرِعادی داشت، از آن استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پماد | 0.1 % |
| کرم | 0.1 % |
| Paste | 0.1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۰ برند از ۱۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوانم این کرم یا پماد را روی صورتم استفاده کنم؟
۰۲چه مدت میتوانم از این دارو استفاده کنم؟
۰۳آیا مصرفِ این دارو برای کودکان بیخطر است؟
۰۴آیا میتوانم روی محلِ مصرف پانسمان ببندم؟
۰۵آیا این دارو باعثِ تغییرِ رنگِ پوست میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۰ برند از ۱۰ سازنده، در گروه D07AB09. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.