تیامین/ریبوفلاوین/پیریدوکسین/دکسپانتنول/نیکوتینامید
این دارو فرآوردهای تزریقی از چند ویتامین گروه ب و دکسپانتنول است. برای تأمین یا جبران کمبود این ویتامینها، بهویژه وقتی مصرف یا جذب خوراکی مناسب نیست، به کار میرود.
بیشتر برای پیشگیری یا درمان کمبود ویتامینهای گروه ب و جبران نیاز افزایشیافته در برخی شرایط بیماری یا تغذیهای تجویز میشود. تزریق آن باید توسط فرد آموزشدیده انجام شود.
تیامین تزریقی میتواند بهندرت واکنش حساسیتی شدید ایجاد کند. تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، کهیر گسترده، سرگیجه شدید یا غش پس از تزریق، نیازمند تماس فوری با اورژانس است.
پیش از تزریق، حساسیت دارویی، بیماری کبدی یا کلیوی، بارداری و شیردهی و همه داروها و مکملهای مصرفی را اطلاع دهید. بیحسی یا ضعف مداوم نیز باید از نظر علت زمینهای بررسی شود.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
این فرآورده در رده داروهای ویتامینیِ گروه گوارش و سوختوساز قرار میگیرد و حاوی تیامین، ریبوفلاوین، پیریدوکسین، دکسپانتنول و نیکوتینامید است. این مواد بهعنوان کمککننده آنزیمها در تولید انرژی، سوختوساز مواد غذایی، عملکرد اعصاب و سلامت پوست و مخاط نقش دارند. دکسپانتنول پیشساز ویتامین ب۵ است. هدف اصلی دارو جبران کمبود یا تأمین نیاز افزایشیافته این ویتامینهاست، نه درمان خودکار هر نوع خستگی یا درد عصبی.
موارد مصرف
- درمان کمبود چند ویتامین گروه ب
- پیشگیری از کمبود ویتامینهای گروه ب در شرایط پرخطر، طبق تشخیص پزشک
- جبران کمبود یا نیاز افزایشیافته در سوءتغذیه، بیماری طولانی یا اختلال جذب گوارشی
- جایگزینی تزریقی هنگامی که مصرف خوراکی کافی یا ممکن نیست
روش مصرف
این دارو فقط به شکل تزریقی و با روش تعیینشده در نسخه یا بروشور همان فرآورده مصرف میشود و تزریق آن باید توسط پزشک یا پرستار انجام گیرد؛ خودتان آن را تزریق نکنید. چون دارو تزریقی است، زمان غذا نقش مستقیمی در اثر آن ندارد. مقدار، فاصله تزریق و طول دوره به وضعیت بیمار بستگی دارد؛ برنامه را خودسرانه تغییر ندهید و دارو را با فرآورده دیگری در یک سرنگ یا سرم مخلوط نکنید مگر با دستور کادر درمان. در صورت بروز علائم حساسیت، فوراً به فردی که تزریق را انجام داده اطلاع دهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درمان کمبود چند ویتامین گروه ب
تزریق وریدی فقط در صورت مجاز بودن برای همان فرآورده، بهصورت آهسته و توسط کادر درمان انجام شود؛ واکنش حساسیتی شدید، هرچند نادر، ممکن است رخ دهد.
پیشگیری از کمبود ویتامینهای گروه ب در شرایط پرخطر
پیشگیری تزریقی جایگزین تغذیهٔ مناسب یا مصرف خوراکی قابلاستفاده نیست.
کمبود یا نیاز افزایشیافته در سوءتغذیه، بیماری طولانی یا اختلال جذب گوارشی
نیاز به ادامهٔ درمان باید بر اساس وضعیت بالینی و امکان مصرف خوراکی، دورهای ارزیابی شود.
جایگزینی تزریقی هنگامی که مصرف خوراکی کافی یا ممکن نیست
پس از برطرف شدن علت ناتوانی در مصرف یا جذب خوراکی، جایگزینی با فرآوردهٔ خوراکی باید ارزیابی شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به تیامین، هر یک از اجزای دارو یا تزریقهای قبلی واکنش حساسیتی داشتهاید، پیش از تزریق اطلاع دهید.
- سابقه بیماری کبدی یا کلیوی، سوءتغذیه شدید یا واکنش شدید به داروهای تزریقی را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر لوودوپا، ایزونیازید، داروهای ضدتشنج یا داروهای طولانیمدت دیگری مصرف میکنید، آن را اعلام کنید.
- همه ویتامینها، مکملهای بکمپلکس و فرآوردههای حاوی ب۶ را گزارش کنید تا دریافت همزمان و بیشازحد رخ ندهد.
- در صورت بارداری، احتمال بارداری یا شیردهی، پیش از تزریق تصمیم درمانی را با پزشک هماهنگ کنید.
- برای کودکان، سالمندان و افراد مبتلا به نارسایی قابلتوجه کبد یا کلیه، ضرورت و روش تزریق باید جداگانه ارزیابی شود.
عوارض احتمالی
- درد، قرمزی یا سفتی محل تزریق
- تهوع، ناراحتی معده یا اسهال موقت
- احساس گرمی، گرگرفتگی، سردرد یا سرگیجه خفیف
- خارش یا بثورات پوستی خفیف
- زرد پررنگ شدن موقت ادرار، بهویژه بهدلیل ریبوفلاوین
- تنگی نفس، خسخس، تورم لبها، زبان یا گلو، کهیر گسترده، افت فشار، سرگیجه شدید یا غش: تزریق باید متوقف شود و با اورژانس تماس بگیرید.
- بثورات منتشر یا رو به گسترش، تاول، زخم دهان یا پوستهریزی پوست: نوبت بعدی را دریافت نکنید و فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- بیحسی، سوزنسوزن شدن، سوزش یا ضعف پیشرونده دستوپا، بهخصوص پس از تزریقهای مکرر یا مصرف مکمل ب۶: ادامه مصرف را متوقف کنید و سریعاً با پزشک تماس بگیرید.
- درد، قرمزی، تورم یا گرمی رو به افزایش در محل تزریق، ترشح چرکی یا تب: برای بررسی عارضه محل تزریق سریعاً مراجعه کنید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار بسیار تیره یا درد شدید شکم: نیازمند ارزیابی سریع پزشکی است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پیریدوکسین میتواند اثر لوودوپا را کاهش دهد؛ این نگرانی بیشتر زمانی است که لوودوپا بدون مهارکننده مناسب مانند کاربیدوپا مصرف شود. ایزونیازید و برخی داروهای ضدتشنج میتوانند وضعیت یا نیاز بدن به ویتامین ب۶ را تغییر دهند. مصرف همزمان چند فرآورده حاوی بکمپلکس، بهویژه ب۶، خطر دریافت بیشازحد و عوارض عصبی را بالا میبرد و مصرف زیاد الکل میتواند کمبود تیامین را تشدید کند. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای تقویتیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اجزای این دارو از مواد موردنیاز بدن هستند، اما تزریق ترکیبی در بارداری فقط زمانی انجام شود که پزشک آن را لازم بداند. در شیردهی نیز ممکن است بخشی از ویتامینها وارد شیر شود؛ مجموع دریافت از مکملهای دوران بارداری یا شیردهی باید بررسی شود و از تزریق خودسرانه، بهویژه فرآوردههای حاوی ب۶، پرهیز شود.
نگهداری
آمپول را طبق دمای درجشده روی بسته همان برند، دور از نور مستقیم، گرمای زیاد و یخزدگی نگهداری کنید؛ شرایط نگهداری بین فرآوردهها ممکن است متفاوت باشد. آن را دور از دسترس کودکان بگذارید و پیش از تزریق تاریخ انقضا، سالم بودن آمپول و نداشتن ذرات یا کدورت غیرعادی را بررسی کنید. آمپول بازشده برای نگهداری و استفاده مجدد مناسب نیست.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 5 mg / 2 mg / 3 mg / 20 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۹ برند از ۱۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این آمپول برای خستگی و بیحالی مناسب است؟
۰۲آیا این آمپول دردهای عصبی یا سیاتیک را درمان میکند؟
۰۳آیا میتوان آمپول را در خانه تزریق کرد؟
۰۴زرد شدن ادرار بعد از تزریق نگرانکننده است؟
۰۵آیا همراه این آمپول میتوان قرص یا مکمل بکمپلکس مصرف کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۹ برند از ۱۱ سازنده، در گروه A11EA. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.