تتراسایکلین
تتراسایکلین یک آنتیبیوتیکِ موضعی از خانوادهٔ تتراسایکلینهاست که بهصورتِ پمادِ چشمی برای از بین بردنِ باکتریهایِ عاملِ عفونت به کار میرود.
بیشتر برای درمانِ عفونتهایِ باکتریاییِ سطحیِ چشم مانندِ التهابِ ملتحمه و تراخم، و گاهی برای پیشگیری از عفونتِ چشمیِ نوزادان هنگامِ تولد به کار میرود.
اگر پیشتر به تتراسایکلین یا داروهایِ مشابه حساسیت داشتهاید، یا پس از مصرف قرمزیِ شدید، تورم یا کاهشِ ناگهانیِ دید بروز کرد، مصرف را قطع کنید و با پزشک تماس بگیرید.
اگر علائمِ عفونتِ چشمی پس از چند روز مصرف بهبود نیافت یا بدتر شد، یا قرار است در بارداری، شیردهی یا برای کودکِ خردسال استفاده شود، پیش از ادامهٔ مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تتراسایکلین یک آنتیبیوتیکِ وسیعالطیف و شناختهشده از خانوادهٔ تتراسایکلینها (Tetracyclines) است. شکلِ موضعیِ آن بهصورتِ پمادِ یکدرصد، مخصوصِ مصرف در چشم، برای درمانِ عفونتهایِ سطحیِ باکتریاییِ ملتحمه و قرنیه به کار میرود. این دارو با جلوگیری از ساختِ پروتئینهایِ ضروری در باکتری، از رشد و تکثیرِ آن جلوگیری میکند و به این ترتیب عفونت را کنترل میکند. هدفِ اصلیِ آن، درمانِ کوتاهمدتِ عفونتهایِ سطحیِ چشم و کمک به کنترلِ بیماریهایی مانندِ تراخم است.
موارد مصرف
- درمانِ التهابِ باکتریاییِ ملتحمهٔ چشم (Conjunctivitis)
- درمان و کنترلِ تراخم (Trachoma)، عفونتِ مزمنِ چشم ناشی از کلامیدیا
- درمانِ عفونتهایِ سطحیِ قرنیهٔ چشم ناشی از باکتریهایِ حساس
- پیشگیری از عفونتِ چشمیِ نوزادان بلافاصله پس از تولد، به تجویزِ پزشک
- کمک به درمانِ التهابِ لبهٔ پلک (Blepharitis) با منشأِ باکتریایی
روش مصرف
پیش از هر بار مصرف، دستها را کاملاً بشویید. پلکِ پایین را بهآرامی پایین بکشید تا فرورفتگیِ کوچکی شکل بگیرد، سپس نوارِ نازکی از پماد را در همان قسمت قرار دهید، بدونِ آنکه نوکِ لولهٔ دارو به چشم یا پلک برخورد کند. پس از مصرف، چند لحظه چشم را آرام بسته نگه دارید تا پماد در سطحِ چشم پخش شود؛ ممکن است بلافاصله بعد از آن دید کمی تار شود که طبیعی است و معمولاً بهزودی برطرف میگردد — تا آن زمان از رانندگی یا کارهایی که به دیدِ دقیق نیاز دارند خودداری کنید. تعدادِ دفعاتِ مصرف و طولِ دورهٔ درمان را دقیقاً طبقِ دستورِ پزشک رعایت کنید و حتی اگر علائم زودتر بهتر شد، بدونِ نظرِ پزشک آن را قطع نکنید، زیرا ممکن است عفونت هنوز بهطور کامل از بین نرفته باشد. اگر همزمان از قطره یا پمادِ چشمیِ دیگری هم استفاده میکنید، دربارهٔ فاصلهٔ زمانیِ مناسب بینِ آنها از داروساز بپرسید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
التهاب باکتریایی ملتحمهٔ چشم
ترشحات چشم را پیش از هر بار مصرف پاک کنید و نوک تیوب را با چشم یا پوست تماس ندهید.
تراخم یا عفونت مزمن کلامیدیایی چشم
دورهٔ ۶ هفتهای را کامل کنید؛ در صورت درد شدید یا کاهش دید، معاینهٔ چشمپزشکی لازم است.
عفونت سطحی باکتریایی قرنیه
درد، نورگریزی یا کاهش دید میتواند نشانهٔ عفونت جدی قرنیه باشد و به ارزیابی فوری نیاز دارد.
التهاب باکتریایی لبهٔ پلک
پاکسازی روزانهٔ لبهٔ پلک و کمپرس گرم به بهبود کمک میکند؛ در صورت تشدید علائم معاینه شوید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به تتراسایکلین یا سایرِ آنتیبیوتیکهایِ خانوادهٔ آن
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- مصرفِ همزمانِ قطره یا پمادِ چشمیِ دیگر، یا هر داروی دیگری که مصرف میکنید
- استفاده برای نوزاد یا کودکِ خردسال
- استفادهٔ همزمان با لنزِ تماسی
- سابقهٔ جراحی یا بیماریِ زمینهایِ چشم
عوارض احتمالی
- سوزش یا تحریکِ خفیف و گذرا بلافاصله پس از مصرف
- تاریِ موقتِ دید بلافاصله پس از استفادهٔ پماد
- احساسِ سنگینی یا وجودِ جسمِ خارجی در چشم
- قرمزیِ خفیفِ چشم یا پلک
- حساسیتِ خفیف به نور
- واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ پلک یا صورت، خارشِ شدید یا مشکل در تنفس — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- دردِ شدید، قرمزیِ فزاینده یا کاهشِ ناگهانیِ دید — مصرف را متوقف کنید و هر چه زودتر به پزشک مراجعه کنید
- نبودِ بهبود یا بدتر شدنِ علائمِ عفونت پس از چند روز مصرف — برای بازبینیِ درمان به پزشک مراجعه کنید
- مشاهدهٔ لکهٔ سفید یا زخم روی سطحِ چشم — نشانهٔ احتمالیِ عفونتِ عمیقتر که نیازمندِ معاینهٔ فوریِ پزشک است
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تتراسایکلینِ موضعیِ چشمی جذبِ سیستمیکِ بسیار کمی به داخلِ بدن دارد، به همین دلیل تداخلِ قابلتوجه با داروهایِ خوراکی بعید است؛ بااینحال اگر همزمان از چند قطره یا پمادِ چشمیِ دیگر استفاده میکنید، بهتر است بینِ مصرفِ آنها فاصلهٔ زمانیِ کوتاهی رعایت کنید تا اثرِ هیچکدام کاهش نیابد. فهرستِ کاملِ داروها، قطرههایِ چشمی و مکملهایی را که مصرف میکنید به پزشک و داروسازِ خود بگویید تا از هرگونه تداخلِ احتمالی مطمئن شوید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ خوراکی و سیستمیکِ داروهایِ خانوادهٔ تتراسایکلین در بارداری، بهویژه در نیمهٔ دومِ آن، بهدلیلِ اثر بر رشدِ دندان و استخوانِ جنین توصیه نمیشود. شکلِ موضعیِ چشمیِ آن جذبِ بسیار کمی به داخلِ بدن دارد، اما بااینحال مصرفش در دورانِ بارداری و شیردهی باید تنها با تجویز و زیرِ نظرِ پزشک باشد؛ خودسرانه از آن استفاده نکنید.
نگهداری
پماد را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و رطوبت نگهداری کنید، مگر آنکه روی بستهبندی دستورِ دیگری قید شده باشد. لوله را همیشه دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و از انجمادِ آن خودداری کنید. پس از هر بار مصرف، درِ لوله را کاملاً ببندید تا از آلودگیِ پماد جلوگیری شود، و به تاریخِ انقضا روی بستهبندی توجه کنید؛ پمادِ بازشده در دورهٔ طولانی یا تاریخگذشته را مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پماد | 1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا پمادِ چشمیِ تتراسایکلین نیاز به نسخهٔ پزشک دارد؟
۰۲چرا بلافاصله بعد از مصرفِ پماد، دید تا چند دقیقه تار میشود؟
۰۳آیا در دورانِ استفاده از این پماد میتوانم لنزِ تماسی بگذارم؟
۰۴چرا باید حتی بعد از بهتر شدنِ علائم، دورهٔ درمان را کامل کنم؟
۰۵آیا این پماد برای عفونتِ گوش هم استفاده میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۵ سازنده، در گروه S01AA09. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.