تریفلونوماید
تریفلونوماید دارویی تعدیلکنندهٔ سیستمِ ایمنی است که فعالیتِ سلولهای ایمنیِ مهاجم به سیستمِ عصبی را کاهش میدهد و برای کنترلِ مولتیپل اسکلروزیس به کار میرود.
بیشتر برای کاهشِ عودها و کندکردنِ روندِ پیشرفتِ ناتوانی در مولتیپلاسکلروزیسِ عودکننده تجویز میشود.
مهمترین نکته، احتمالِ آسیبِ کبدی و خطرِ جدیِ ناهنجاریِ جنینی در بارداری است؛ به همین دلیل پایشِ منظمِ آزمایشِ کبد و پیشگیریِ مطمئن از بارداری در طولِ درمان ضروری است.
در صورتِ بروزِ علائمِ کبدی، عفونتِ جدی، واکنشِ آلرژیکِ شدید، یا هرگونه برنامه برای بارداری، حتماً و بدونِ تأخیر با پزشک یا داروسازتان تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تریفلونوماید یکی از داروهای اصلاحکنندهٔ روندِ بیماری (Disease-Modifying Therapy) در مولتیپل اسکلروزیس است؛ داروهایی که با تنظیمِ سیستمِ ایمنی، از آسیبِ بیشتر به سیستمِ عصبی پیشگیری میکنند. این دارو با مهارِ انتخابی و برگشتپذیرِ آنزیمی به نامِ دهیدرواوروتات دهیدروژناز (DHODH) در لنفوسیتهای فعال، از تکثیرِ سریعِ سلولهای ایمنیای که به غلافِ میلینِ رشتههای عصبی حمله میکنند جلوگیری میکند. با کاهشِ این حملهٔ خودایمنی، دفعات و شدتِ عودهای بیماری کم میشود و روندِ پیشرفتِ ناتوانیِ جسمی کندتر میگردد. تریفلونوماید مولتیپل اسکلروزیس را ریشهکن نمیکند، اما یکی از گزینههای شناختهشده برای کنترلِ درازمدتِ اشکالِ عودکنندهٔ این بیماری است.
موارد مصرف
- کنترل و کاهشِ دفعاتِ عودِ مولتیپلاسکلروزیسِ عودکننده-فروکشیابنده
- کندکردنِ روندِ پیشرفتِ ناتوانیِ جسمیِ ناشی از بیماری
- کاهشِ ضایعاتِ التهابیِ جدید در تصویربرداریِ مغز و نخاع
- کمک به کنترلِ درازمدتِ بیماری در افرادی که نخستین نشانههای عصبیِ مرتبط با اماس را تجربه کردهاند
روش مصرف
تریفلونوماید بهصورتِ یک قرصِ خوراکی و معمولاً یکبار در روز، ترجیحاً در ساعتی مشخص و ثابت مصرف میشود تا سطحِ دارو در بدن یکنواخت بماند. این دارو را میتوان همراه با غذا یا بدونِ غذا خورد و قرص باید بهطورِ کامل و با آب قورت داده شود، نه خرد یا جویده. از آنجا که تریفلونوماید برای کنترلِ درازمدتِ یک بیماریِ مزمن تجویز میشود، پایبندی به مصرفِ منظم و بدونِ فراموشی اهمیتِ زیادی دارد؛ حتی اگر بیمار احساسِ خوبی داشته باشد، نباید بدونِ مشورت با پزشک مصرف را قطع یا دوز را تغییر دهد، زیرا امکانِ بازگشتِ فعالیتِ بیماری وجود دارد. تعیینِ دوزِ دقیق، مدتِ درمان و هرگونه تغییر در آن، تنها بر عهدهٔ پزشکِ متخصصِ مغز و اعصاب و طبقِ نسخه است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ بیماریِ کبدی یا افزایشِ آنزیمهای کبدی در آزمایشهای پیشین
- بارداری، احتمالِ بارداری یا شیردهی در زنان، و برنامهٔ فرزندآوری در مردان
- فشارِ خونِ بالا، بیماریِ ریوی، یا کاهشِ شمارشِ سلولهای خونی
- مصرفِ لفلونوماید، متوترکسات، وارفارین یا سایرِ داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی
- عفونتِ فعال، سابقهٔ عفونتهای شدید یا مکرر، یا برنامه برای دریافتِ واکسن
- حساسیتِ شناختهشده به تریفلونوماید یا لفلونوماید
عوارض احتمالی
- سردرد
- اسهال یا سایرِ ناراحتیهای گوارشیِ خفیف
- تهوع
- نازکشدن یا ریزشِ موقتِ موها
- افزایشِ خفیفِ آنزیمهای کبدی در آزمایشِ خون
- دردِ مفاصل یا احساسِ گزگزِ خفیف در دستها و پاها
- زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم، ادرارِ تیره، خستگیِ شدید یا دردِ ناحیهٔ شکم: نشانهٔ احتمالیِ آسیبِ کبدیاند و باید سریع به پزشک اطلاع داده شوند.
- تبِ مداوم، لرز یا گلودردِ شدید و مقاوم: میتواند نشانهٔ یک عفونتِ جدی باشد که باید فوراً به پزشک گزارش شود.
- تورمِ صورت، لب یا زبان، تنگیِ نفسِ ناگهانی، یا کهیرِ گسترده: نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدیدند؛ در این حالت با اورژانس تماس بگیرید.
- تاول یا پوستهپوستهشدنِ پوست و زخم در دهان: نشانههای واکنشِ پوستیِ نادر اما جدی هستند و نیازمندِ مراجعهٔ فوریاند.
- بیحسی، گزگز یا ضعفِ پیشرونده در دستها و پاها: میتواند نشانهٔ آسیبِ عصبیِ محیطی باشد و باید به پزشک گزارش شود.
- سرفهٔ جدید یا تنگیِ نفسِ روزافزون: باید توسطِ پزشک برای احتمالِ درگیریِ ریه بررسی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تریفلونوماید میتواند با چند گروهِ دارویی تداخل داشته باشد. مصرفِ همزمان با داروهای دیگری که به کبد آسیب میرسانند، مانندِ لفلونوماید یا متوترکسات، خطرِ آسیبِ کبدی را بیشتر میکند. این دارو همچنین میتواند اثرِ داروهای رقیقکنندهٔ خون مانندِ وارفارین، برخی داروهای دیابت، و قرصهای ضدبارداریِ خوراکی را تحتِ تأثیر قرار دهد و نیاز به پایشِ دقیقتر یا تنظیمِ دوزِ آن داروها پیدا شود. واکسنهای زندهٔ ضعیفشده در طولِ درمان با این دارو معمولاً توصیه نمیشوند. برخی داروهای دیگر مانندِ ریفامپین نیز میتوانند غلظتِ تریفلونوماید را در خون تغییر دهند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیتان را حتماً به پزشک و داروسازتان بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
تریفلونوماید در بارداری ممنوع است، زیرا در مطالعات با خطرِ جدیِ ناهنجاریِ جنینی همراه بوده است؛ به همین دلیل پیش از شروعِ درمان باید بارداری رد شود و در تمامِ مدتِ مصرف، از یک روشِ پیشگیریِ مطمئن استفاده گردد. این دارو مدتِ نسبتاً طولانی در بدن باقی میماند، پس در صورتِ برنامهریزی برای بارداری یا بروزِ بارداریِ ناخواسته، پزشک ممکن است یک روشِ ویژهٔ پزشکی برای پاکسازیِ سریعترِ دارو از بدن تجویز کند. مردانی که قصدِ فرزندآوری دارند نیز بهتر است این موضوع را پیش از هر اقدامی با پزشک در میان بگذارند. مصرفِ این دارو در دورانِ شیردهی هم توصیه نمیشود، چون امکانِ انتقالِ آن از طریقِ شیرِ مادر منتفی نیست. هر تصمیمی دربارهٔ بارداری، فرزندآوری یا شیردهی باید حتماً و پیش از هر اقدامی با پزشکِ متخصص مطرح شود.
نگهداری
تریفلونوماید را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. قرصها را در بستهٔ اصلیِ خود و دور از دیدِ کودکان نگه دارید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 14 mg |
| قرص | 7 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تریفلونوماید باعثِ ریزشِ مو میشود؟
۰۲چرا باید پیش و در حینِ مصرفِ تریفلونوماید مرتب آزمایشِ خون بدهم؟
۰۳آیا تریفلونوماید مولتیپل اسکلروزیس را کاملاً درمان میکند؟
۰۴اگر بخواهم باردار شوم یا باردار شده باشم، تکلیفِ داروی در حالِ مصرف چیست؟
۰۵اگر یک نوبتِ مصرفِ تریفلونوماید را فراموش کنم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۷ سازنده، در گروه L04AA31. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.