تکنسیوم-۹۹ام سستامیبی
تکنسیوم-۹۹ام سستامیبی یک رادیوداروی تشخیصی است که پس از آمادهسازی در پزشکی هستهای، بهصورت وریدی تزریق میشود. پرتوی گامای آن به دوربین گاما کمک میکند خونرسانی و بافتهای هدف دیده شوند.
بیشتر برای تصویربرداری از خونرسانی و عملکرد قلب بهکار میرود؛ همچنین در برخی بررسیها برای ارزیابی ضایعات پستان و یافتن بافت پاراتیروئید پرکار استفاده میشود.
این فرآورده برای تزریق خانگی یا درمان نیست و ویال باید در مرکز مجاز پزشکی هستهای آماده و تزریق شود. اگر احتمال بارداری دارید یا به این دارو یا رادیوداروهای قبلی واکنش داشتهاید، پیش از تزریق اطلاع دهید.
پیش از اسکن درباره بارداری یا شیردهی، بیماری کلیه یا کبد، حساسیت قبلی و همه داروهای قلبی اطلاع دهید. درد قفسه سینه، تنگی نفس، غش یا نشانههای حساسیت شدید پس از تزریق نیازمند اطلاع فوری به مرکز یا مراجعه فوری به اورژانس است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تکنسیوم-۹۹ام سستامیبی یک رادیوداروی تشخیصی برای تصویربرداری پزشکی هستهای است، نه داروی درمانی. پس از آنکه کیت پودری با محلول تکنسیوم پرتوزا آماده شد، کمپلکس حاصل از راه ورید تزریق میشود و پرتوی گاما تولید میکند. این ماده بهطور موقت در سلولهای زنده با خونرسانی و میتوکندری فعال تجمع مییابد؛ بنابراین دوربین گاما میتواند خونرسانی عضله قلب و بعضی بافتهای پستان یا پاراتیروئید را نشان دهد. مقدار فعالیت و زمان تصویربرداری به نوع بررسی و پروتکل مرکز بستگی دارد.
موارد مصرف
- اسکن خونرسانی عضله قلب برای یافتن نواحی کمخونشده یا آسیبدیده در بیماری عروق کرونر
- ارزیابی عملکرد کلی قلب و حرکت دیواره بطن چپ با تصویربرداری هماهنگ با نوار قلب
- تصویربرداری پستان بهعنوان بررسی تکمیلی پس از ماموگرافی غیرطبیعی یا وجود توده قابل لمس؛ نه برای غربالگری
- یافتن محل بافت پاراتیروئید پرکار در پرکاری اولیه یا ثانویه، بهویژه پیش از جراحی یا در بیماری ماندگار و عودکننده
- تصویربرداری قلب در حالت استراحت و پس از ورزش یا استرس دارویی، طبق پروتکل مرکز
روش مصرف
این فرآورده خوراکی نیست و بیمار آن را در خانه مصرف نمیکند. کیت پودری فقط در بخش پزشکی هستهای و با روش استریل، پس از آمادهسازی با تکنسیوم پرتوزا، برای تزریق وریدی آماده میشود؛ مقدار فعالیت، زمان تزریق و فاصله تا تصویربرداری را پزشک تعیین میکند و عدد درجشده روی ویال الزاماً مقدار تزریقشده به بیمار نیست. برای اسکن قلب ممکن است چند ساعت ناشتایی، پرهیز از کافئین یا تنظیم موقت بعضی داروهای قلبی لازم باشد؛ دارویی را خودسرانه قطع نکنید و دستور مرکز را اجرا کنید. پس از تزریق، در صورت نداشتن محدودیت مایعات و طبق دستور مرکز، مایعات بنوشید و ادرار را نگه ندارید؛ تماس نزدیک طولانی با نوزادان و افراد باردار را تا زمان اعلامشده محدود کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر باردارید، احتمال بارداری دارید یا قاعدگیتان عقب افتاده است، پیش از تزریق اطلاع دهید؛ تصویربرداری پرتوزا فقط با سنجش ضرورت انجام میشود.
- اگر شیرده هستید، از قبل بگویید تا مرکز زمان مناسب ادامه یا وقفه شیردهی و محدودیت تماس با نوزاد را تعیین کند.
- هرگونه حساسیت قبلی به سستامیبی، مواد کیت یا رادیوداروها و هر واکنش در تصویربرداری هستهای قبلی را گزارش کنید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی، بهویژه داروهای قلب و فشارخون، را همراه داشته باشید؛ برای آزمون استرس هیچ دارویی را خودسرانه قطع نکنید.
- بیماری کلیه یا کبد را بگویید، چون دفع ماده و میزان پرتودهی ممکن است تغییر کند و فعالیت تزریقی باید با دقت انتخاب شود.
- اگر قرار است اسکن قلب با استرس انجام شود، بیماری قلبی ناپایدار، اختلال ریتم، فشارخون کنترلنشده، آسم یا بیماری شدید ریوی و سابقه واکنش به داروی استرس را اعلام کنید؛ کودکان و نوجوانان نیز به ارزیابی جداگانه نیاز دارند.
عوارض احتمالی
- تغییر موقت حس چشایی یا احساس مزه غیرعادی
- سردرد
- تهوع یا ناراحتی خفیف شکمی
- گرگرفتگی
- خشکی دهان یا خستگی کوتاهمدت
- درد، قرمزی یا التهاب گذرا در محل تزریق
- تنگی نفس، خسخس، تورم لب، صورت، زبان یا گلو، کهیر منتشر یا ضعف و غش: اگر هنوز در مرکز هستید فوراً به کارکنان اطلاع دهید؛ اگر پس از خروج رخ داد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد یا فشار شدید قفسه سینه، تپش قلب نامنظم، تنگی نفس شدید، غش یا ضعف ناگهانی، بهویژه هنگام بخش استرس اسکن قلب: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تشنج یا کاهش هوشیاری: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید، تورم، قرمزی یا تاول در محل تزریق: بلافاصله به پرستار یا پزشک مرکز اطلاع دهید، زیرا خروج دارو از رگ میتواند به بافت آسیب بزند.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برای خود تکنسیوم-۹۹ام سستامیبی تداخل مستقیم مشخصی بهخوبی مطالعه نشده است، اما داروهایی که عملکرد قلب یا خونرسانی را تغییر میدهند میتوانند نتیجه اسکن قلب، بهخصوص در بخش استرس، را تغییر دهند؛ بتابلوکرها و برخی مسدودکنندههای کانال کلسیم از نمونههای مهماند. کافئین نیز ممکن است با برخی داروهای گشادکننده عروق مورد استفاده در استرس تداخل کند، بنابراین درباره قهوه، چای پررنگ و نوشابههای انرژیزا از دستور مرکز پیروی کنید. تداخل مستقیم شناختهشدهای با الکل گزارش نشده است، اما مصرف آن میتواند نبض و فشار را تغییر دهد و برای روز آزمون مناسب نیست. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اگر باردارید یا احتمال آن وجود دارد، پیش از تزریق به پزشک پزشکی هستهای بگویید؛ این ماده پرتوزا است و در بارداری فقط زمانی انجام میشود که سود تشخیصی آن از خطر احتمالی برای جنین بیشتر باشد. درباره شیردهی، ممکن است بخشی از پرتوزایی به شیر برسد و دستور وقفه موقت شیردهی یا محدود کردن تماس نزدیک با نوزاد، بسته به فعالیت تزریقشده و پروتکل مرکز، متفاوت است؛ پیش از مراجعه برای زمان دقیق و نحوه دوشیدن و دورریختن شیر هماهنگ کنید. اگر پس از اسکن متوجه بارداری شدید، با پزشک و مرکز پزشکی هستهای تماس بگیرید.
نگهداری
ویال پودر پیش از آمادهسازی معمولاً پرتوزا نیست و باید در دمای درجشده روی برچسب فرآورده، دور از نور و دور از دسترس کودکان نگهداری شود؛ دمای دقیق بین سازندگان متفاوت است و نباید حدس زده شود. پس از افزودن تکنسیوم پرتوزا، فرآورده باید در بخش پزشکی هستهای، داخل حفاظ مناسب و فقط تا زمان انقضای همان محلول مصرف شود و برای نگهداری خانگی یا دورریختن مناسب نیست. تاریخ انقضا و ظاهر محلول پیش از تزریق باید بررسی شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تکنسیوم-۹۹ام سستامیبی بیماری را درمان میکند؟
۰۲عدد درجشده روی ویال چه معنایی دارد؟
۰۳آیا نتیجه منفی اسکن پستان یعنی سرطان وجود ندارد؟
۰۴بعد از تزریق باید از خانواده فاصله بگیرم؟
۰۵آیا باید قبل از اسکن داروهای قلبم را قطع کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه V09GA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.