تکنسیوم-۹۹ام
این فرآورده یک کیت رادیوداروییِ تشخیصی برای نشاندارکردن گلبولهای قرمزِ خود فرد با تکنسیوم-۹۹ام است. محتویات کیت پیش از آمادهسازی رادیواکتیو نیستند و برای تزریق مستقیم ساخته نشدهاند.
بیشتر برای تصویربرداری از گردش خون و عملکرد حفرههای قلب و نیز پیدا کردن محل خونریزی فعال دستگاه گوارش استفاده میشود.
محتویات کیت را مستقیم تزریق نکنید؛ نمونهٔ خون فرد باید در مرکز پزشکی هستهای نشاندار و فقط به همان فرد بازگردانده شود. پس از آمادهسازی، اصول حفاظت در برابر پرتو باید رعایت شود.
پیش از بررسی، بارداری یا احتمال آن، شیردهی، حساسیت دارویی، بیماریهای خونی و همهٔ داروهای مصرفی را اعلام کنید. پس از تزریق، در صورت تنگی نفس، تورم صورت، غش یا خونریزی مداوم، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تکنسیوم-۹۹ام در این شکل، یک کیت رادیوداروییِ تشخیصی از گروه فرآوردههای نشاندارکنندهٔ سلولهای خونی است، نه یک داروی درمانی. جزء قلعِ کیت به گلبولهای قرمز کمک میکند تکنسیوم-۹۹ام را در خود نگه دارند؛ سپس دوربین پزشکی هستهای مسیر و تجمع این گلبولها را ثبت میکند. از این راه میتوان گردش خون، عملکرد پمپاژ قلب و محل خونریزی فعال گوارشی را بررسی کرد. آمادهسازی باید با روش استریل و حفاظت در برابر پرتو انجام شود و گلبولهای نشاندارشده فقط به فردی که خون از او گرفته شده بازگردانده شوند. این فرآورده با نام تجاری آر بی سی نیز عرضه میشود.
موارد مصرف
- تصویربرداری عبور نخست خون از حفرههای قلب
- تصویربرداری همگام با ضربان قلب برای سنجش عملکرد پمپاژ بطنها
- تصویربرداری از مخزن خون و گردش آن در عروق
- یافتن محل خونریزی فعال دستگاه گوارش
روش مصرف
این فرآورده برای مصرف خانگی نیست و بیمار آن را آماده یا تزریق نمیکند. در مرکز پزشکی هستهای، نمونهای از خون خود فرد با اجزای کیت و محلول تکنسیوم-۹۹ام مخلوط میشود و پس از کنترل استریل و اندازهگیری فعالیت، گلبولهای قرمز نشاندارشده به همان فرد تزریق میشوند. زمانبندی آمادهسازی، فعالیت نهایی، مدت تصویربرداری و هر دستور مربوط به خوردن، نوشیدن یا مصرف دارو را مرکز تعیین میکند؛ داروهای روزانه را خودسرانه قطع نکنید و دستورهای مرکز را دقیق رعایت کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر باردار هستید یا احتمال بارداری وجود دارد، پیش از انجام تصویربرداری اطلاع دهید؛ تابش یونساز باید فقط در صورت ضرورت تشخیصی انجام شود.
- اگر شیرده هستید، مرکز پزشکی هستهای باید دربارهٔ وقفهٔ موقت شیردهی و زمان ازسرگیری آن راهنمایی کند.
- سابقهٔ حساسیت به تکنسیوم-۹۹ام، رادیوداروها یا هر یک از اجزای کیت را بگویید.
- کمخونی قابلتوجه، بیماری خونی، اختلال انعقادی، خونریزی یا کبودی غیرعادی، و سابقهٔ غش هنگام خونگیری را اطلاع دهید.
- همهٔ داروهای نسخهای و بدون نسخه، مکملها، داروهای رقیقکنندهٔ خون و تزریقهای اخیر را اعلام کنید.
- در کودکان و سالمندان، یا در صورت بیماری شدید کلیه یا کبد، ضرورت بررسی و فعالیت رادیواکتیو باید متناسب با شرایط فرد ارزیابی شود.
عوارض احتمالی
- برای خودِ کیت، عارضهٔ شایع مشخصی شناخته نشده است؛ موارد زیر بیشتر به خونگیری یا تزریق مربوطاند.
- درد، سوزش یا حساسیت گذرا در محل ورود سوزن.
- کبودی یا خونمردگی کوچک در محل خونگیری.
- سرگیجه، ضعف یا تهوع کوتاهمدت پس از خونگیری.
- تنگی نفس، خسخس، تورم لب، زبان یا گلو، کهیر گسترده یا غش: احتمال واکنش حساسیتی شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب، لرز، قرمزی و تورم رو به افزایش، درد شدید یا ترشح از محل خونگیری یا تزریق: همان روز به پزشک یا مرکز تصویربرداری اطلاع دهید.
- خونریزیای که با فشار مستقیم بند نمیآید یا کبودی بزرگ و رو به گسترش، بهویژه هنگام مصرف داروی رقیقکنندهٔ خون: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس، تپش قلب شدید، ضعف شدید یا غش پس از تزریق: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برای این کیت، تداخل مهم و شناختهشدهای با داروها، غذا یا الکل گزارش نشده است و معمولاً لازم نیست دارویی بهطور خودکار قطع شود. بااینحال، داروهای رقیقکنندهٔ خون میتوانند کبودیِ محل خونگیری را بیشتر کنند و مرکز باید از همهٔ داروها و فرآوردههای تزریقی شما خبر داشته باشد. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو؛ داروی روزانه را خودسرانه قطع نکن و اگر مرکز برای نوع تصویربرداری دستور غذایی خاصی داد، همان را رعایت کن.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در بارداری، بهدلیل تابش یونساز، این بررسی فقط زمانی انجام میشود که از نظر تشخیصی ضروری باشد و پزشک سود و خطر را بسنجد؛ احتمال بارداری را پیش از خونگیری و تزریق اعلام کنید. تکنسیوم-۹۹ام میتواند وارد شیر شود، بنابراین شیردهی ممکن است بهطور موقت متوقف شود؛ زمان دقیق ازسرگیری شیردهی یا دور ریختن شیر را مرکز پزشکی هستهای بر اساس روش نشاندارسازی و فعالیت نهایی تعیین میکند.
نگهداری
کیت بازنشده را در بستهبندی اصلی، در دمای درجشده روی برچسب و دور از نور نگه دارید؛ آن را از گرمای شدید، رطوبت و یخزدگی محافظت کنید. دور از دسترس کودکان نگه دارید و تاریخ انقضا و سلامت ویال و سرنگها را پیش از آمادهسازی بررسی کنید. فرآوردهٔ نشاندارشده پس از آمادهسازی ماندگاری کوتاهی دارد و باید در همان مرکز و طبق دستور مسئول پزشکی هستهای مصرف یا دفع شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ویال تکنسیوم-۹۹ام مستقیم تزریق میشود؟
۰۲این فرآورده برای چه نوع اسکنهایی استفاده میشود؟
۰۳اگر باردار یا شیرده باشم، میتوانم این بررسی را انجام دهم؟
۰۴بعد از دریافت گلبولهای نشاندار، باید از اطرافیان فاصله بگیرم؟
۰۵آیا لازم است داروهای همیشگیام را قبل از این اسکن قطع کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه V09GA06. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.