تکنسیوم ۹۹ام مبروفنین
تکنسیوم ۹۹ام مبروفنین یک رادیوداروی تشخیصی برای بررسی کبد، کیسهٔ صفرا و مجاری صفراوی است. مادهٔ نشاندار از مسیر صفرا حرکت میکند و دوربین پزشکی هستهای آن را ثبت میکند.
بیشتر برای بررسی التهاب کیسهٔ صفرا، انسداد یا نشت صفرا و عملکرد کبد و مسیر صفرا استفاده میشود. در برخی نوزادان نیز برای بررسی باز بودن مادرزادی مجاری صفراوی کاربرد دارد.
ویال لیوفیلیزه بهتنهایی قابل تزریق نیست و باید در مرکز پزشکی هستهای آماده شود. بارداری یا احتمال آن و شیردهی را پیش از تزریق اعلام کنید.
اگر بیماری جدی کبدی، زردی، انسداد صفراوی، جراحی اخیر شکم یا واکنش قبلی به رادیودارو داشتهاید، پیش از کار اطلاع دهید. مصرف مسکنهای افیونی و داروهای دیگر نیز باید اعلام شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تکنسیوم ۹۹ام مبروفنین یک رادیوداروی تشخیصی از گروه ترکیبات تکنسیوم برای تصویربرداری کبد و دستگاه صفراوی است. در کیت برمآیدا، مادهٔ لیوفیلیزه در مرکز تخصصی با تکنسیوم ۹۹ام نشاندار میشود و سپس بهصورت وریدی به بیمار داده میشود؛ پودر ویال بهتنهایی نباید تزریق شود. ترکیب نشاندار پس از برداشت از خون توسط سلولهای کبدی، همراه صفرا به کیسهٔ صفرا و روده میرود و پرتو گامای آن برای ثبت تصاویر استفاده میشود. این فرآورده اثر درمانی مستقیم ندارد و برای کمک به ارزیابی عملکرد کبد و جریان صفراست.
موارد مصرف
- کمک به تشخیص التهاب حاد کیسهٔ صفرا
- بررسی بیماری مزمن کیسهٔ صفرا و عملکرد یا انقباض آن
- ارزیابی انسداد یا کندی عبور در مجاری صفراوی
- شناسایی نشت صفرا پس از جراحی، آسیب یا برخی بیماریها
- بررسی برداشت و دفع صفرا از کبد و ارزیابی عملکرد کبد
- کمک به بررسی بستهبودن مادرزادی مجاری صفراوی در نوزادان
روش مصرف
این فرآورده برای مصرف خوراکی یا آمادهسازی در منزل نیست. کارکنان مرکز پزشکی هستهای آن را با روش استریل و حفاظت مناسب در برابر پرتو آماده میکنند و بهصورت تزریق وریدی میدهند؛ مقدار و زمان تزریق را پزشک بر اساس نوع بررسی و وضعیت بیمار تعیین میکند. برای بیشتر بررسیهای کبد و صفرا، معمولاً لازم است چند ساعت پیش از تصویربرداری چیزی نخورید، اما آمادگی دقیق به هدف اسکن بستگی دارد و برای بررسی نشت صفرا ممکن است ناشتا بودن لازم نباشد. از ناشتا ماندن طولانی یا قطع خودسرانهٔ داروها پرهیز کنید. پس از تزریق، دستور مرکز دربارهٔ نوشیدن مایعات، تخلیهٔ مثانه و ماندن برای تصاویر تکمیلی را رعایت کنید.
پیش از مصرف بدانید
- بارداری یا احتمال بارداری را پیش از تزریق اعلام کنید.
- اگر به نوزاد شیر میدهید، موضوع را پیش از انجام تصویربرداری بگویید.
- سابقهٔ حساسیت شدید یا واکنش قبلی به رادیوداروها یا تزریقهای مشابه را اطلاع دهید.
- زردی، بیماری کبدی، افزایش بیلیروبین، بیماری کیسهٔ صفرا یا مجاری صفراوی، پانکراتیت یا عفونت شدید را گزارش کنید.
- جراحی یا آسیب اخیر کبد، کیسهٔ صفرا و مجاری صفراوی، ناشتا ماندن طولانی یا تغذیهٔ وریدی کامل را به مرکز بگویید.
- فهرست همهٔ داروها و مکملها، بهویژه مسکنهای افیونی و داروهای مؤثر بر حرکت کیسهٔ صفرا، و نیز تصویربرداریهای هستهای اخیر را همراه داشته باشید.
عوارض احتمالی
- در بیشتر افراد عارضهٔ قابلتوجهی ایجاد نمیشود.
- تهوع خفیف و گذرا
- لرز یا احساس سرما بهطور گذرا
- خارش، دانهٔ پوستی یا کهیر محدود
- سوزش، درد یا قرمزی کوتاهمدت محل تزریق
- تنگی نفس، خسخس، تورم لب، زبان، صورت یا گلو، یا کهیر گسترده: احتمال حساسیت شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ضعف شدید، سرگیجهٔ ناگهانی، افت فشار یا غش پس از تزریق: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- لرز شدید، تب، استفراغ مکرر یا بدترشدن سریع حال عمومی: همان زمان به مرکز پزشکی هستهای اطلاع دهید؛ اگر همراه با تنگی نفس یا غش است، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد، قرمزی یا تورم شدید و رو به افزایش در محل تزریق، بهویژه همراه تب یا ترشح: در اسرع وقت به پزشک یا مرکز اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل این فرآورده بیشتر با نتیجهٔ تصویربرداری است تا ایجاد مسمومیت دارویی. مسکنهای افیونی مانند مورفین میتوانند انقباض کیسهٔ صفرا و عبور صفرا را تغییر دهند و تصویر را شبیه انسداد یا کاهش عملکرد نشان دهند؛ برخی آرامبخشها و داروهای مؤثر بر حرکت کیسهٔ صفرا نیز چنین اثری دارند. خوردن غذا پیش از زمان مناسب، ناشتا ماندن بیش از حد، تغذیهٔ وریدی، الکل و نیکوتین ممکن است کیفیت بررسی را تغییر دهد. دارویی را خودسرانه قطع نکنید و فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
این فرآورده پرتو یونساز دارد و در بارداری یا احتمال آن فقط پس از سنجش ضرورت تصویربرداری و فایده و خطر انجام میشود؛ موضوع را پیش از تزریق اعلام کنید. تکنسیوم ۹۹ام از شیر مادر دفع میشود و ممکن است وقفهٔ موقت در شیردهی لازم باشد. مدت توقف، زمان ازسرگیری و نحوهٔ دوشیدن و دور ریختن شیر را مرکز پزشکی هستهای تعیین میکند.
نگهداری
کیت باید در مرکز مجاز پزشکی هستهای، در دمای کنترلشدهٔ درجشده روی بسته و دور از دسترس کودکان نگهداری شود. پس از نشاندار شدن، در حفاظ مناسب در برابر پرتو قرار میگیرد و عمر محلول آمادهشده کوتاه است؛ باید در مهلت درجشده مصرف شود. تاریخ انقضا و سلامت ویال پیش از آمادهسازی بررسی میشود و فرآورده را نباید در خانه نگهداری یا دور ریخت.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱تکنسیوم ۹۹ام مبروفنین چه چیزی را نشان میدهد؟
۰۲چرا پیش از اسکن باید ناشتا باشم؟
۰۳اگر پیش از اسکن مورفین یا مسکن افیونی مصرف کرده باشم چه کنم؟
۰۴عدد ۱۰۰ میلیکوری روی فرآورده به چه معناست؟
۰۵آیا در بارداری یا شیردهی میتوانم این اسکن را انجام دهم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۱ سازنده، در گروه V09DA04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.