سونیتینیب
سونیتینیب دارویی ضدسرطانِ خوراکی از ردهٔ مهارکنندههای چندگانهٔ تیروزینکیناز است که با مسدودکردنِ چند مسیرِ رشدِ سلولی، از تکثیر و خونرسانیِ تومور جلوگیری میکند.
این دارو بیشتر برای سرطانِ پیشرفتهٔ کلیه، تومورِ استرومالِ گوارشی پس از شکستِ درمانِ قبلی، و برخی تومورهای عصبی-غدد درونریزِ لوزالمعده به کار میرود.
این دارو میتواند بر قلب، فشارِ خون، کبد و روندِ انعقادِ خون اثر بگذارد، ازاینرو در سراسرِ دورهٔ درمان نیازمندِ پایشِ منظمِ پزشکی است.
در صورتِ خونریزیِ غیرعادی، تنگیِ نفس، تورمِ ناگهانیِ پاها، سردردِ شدید و مداوم، پیش از هر جراحی، یا در صورتِ احتمالِ بارداری، حتماً و بیدرنگ با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سونیتینیب یک داروی خوراکیِ هدفمند از خانوادهٔ مهارکنندههای چندگانهٔ تیروزینکیناز است که در ردهٔ داروهای ضدسرطان و ایمنی جای میگیرد. این دارو با مهارِ همزمانِ چند گیرندهٔ دخیل در رشدِ سلولهای سرطانی و ساختِ رگهای خونیِ تازهٔ درونِ تومور، از رشد و گسترشِ آن جلوگیری میکند. با کاهشِ خونرسانی به بافتِ توموری، این دارو میتواند رشدِ سرطان را کند یا متوقف کند. سونیتینیب بهصورتِ کپسولِ خوراکی و طبقِ برنامهٔ زمانیِ مشخصی که پزشک تعیین میکند مصرف میشود. هدفِ اصلیِ درمان، کنترلِ سرطان و طولانیکردنِ دورهٔ بدونِ پیشرفتِ بیماری است.
موارد مصرف
- سرطانِ پیشرفته یا متاستاتیکِ کلیه
- تومورِ استرومالِ گوارشی، در صورتِ عدمِ پاسخ به درمانِ قبلی یا عدمِ تحملِ آن
- تومورهای عصبی-غدد درونریزِ لوزالمعده در مرحلهٔ پیشرفته
روش مصرف
این دارو را دقیقاً طبقِ برنامهای که پزشک مشخص کرده، هر روز در ساعتِ ثابتی مصرف کنید؛ میتوانید کپسول را همراه یا بدونِ غذا میل کنید. آبِ گریپفروت را در طولِ درمان مصرف نکنید، چون میتواند غلظتِ دارو را در خون تغییر دهد. کپسول را کامل با آب فرو دهید و آن را نشکنید یا نجوید، مگر پزشک یا داروساز طورِ دیگری گفته باشد. این دارو معمولاً در دورههای مشخصِ مصرف و استراحت تجویز میشود؛ الگویی را که پزشک برایتان تعیین کرده دقیقاً رعایت کنید و بدونِ هماهنگی با پزشک، دارو را قطع یا دوزِ آن را تغییر ندهید، چون قطعِ ناگهانی میتواند به پیشرفتِ بیماری بینجامد. اگر نوبتی از دارو فراموش شد، دربارهٔ نحوهٔ جبرانِ آن با پزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ بیماریِ قلبی، نارساییِ قلب یا اختلالِ ریتمِ قلب
- فشارِ خونِ بالا یا کنترلنشده
- بیماریِ کبدی یا کلیوی
- سابقهٔ خونریزی یا کبودیِ آسان، و مصرفِ داروهای رقیقکنندهٔ خون
- بیماریِ تیروئید، یا جراحی و کارِ دندانپزشکیِ پیشِرو
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری، و فهرستِ کاملِ داروها و مکملهای مصرفی
عوارض احتمالی
- خستگیِ غیرعادی و ضعف
- اسهال، تهوع یا استفراغ
- تغییرِ رنگِ پوست یا مو بهسمتِ زردی یا کمرنگی، که معمولاً پس از پایانِ درمان برطرف میشود
- تغییرِ ذائقه، کاهشِ اشتها یا زخمهای دهانی
- قرمزی، تاول یا حساسیتِ کفِ دست و پا
- علائمِ نارساییِ قلب مانندِ تنگیِ نفس، تورمِ ناگهانیِ پاها یا خستگیِ شدید — در این صورت فوراً به پزشک اطلاع دهید یا به اورژانس مراجعه کنید
- نشانههای خونریزیِ غیرعادی مانندِ خونِ در مدفوع یا استفراغ، خلطِ خونی یا کبودیِ گستردهٔ بیدلیل — نیازمندِ مراجعهٔ فوری است
- فشارِ خونِ بسیار بالا همراه با دردِ شدیدِ سر یا تاریِ ناگهانیِ دید — با اورژانس تماس بگیرید
- زردیِ چشم یا پوست همراه با ادرارِ تیره یا خستگیِ شدید که نشانهٔ احتمالیِ آسیبِ کبدی است — سریع به پزشک مراجعه کنید
- دردِ شدید و ناگهانیِ شکم که نشانهٔ احتمالیِ آسیبِ گوارشی است — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- تشنج یا سردردِ شدید همراه با گیجی یا تغییرِ ناگهانیِ دید — فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
سونیتینیب در کبد و بهکمکِ آنزیمهای خاصی تجزیه میشود، ازاینرو داروها یا موادی که فعالیتِ این آنزیمها را مهار یا تحریک میکنند میتوانند غلظتِ دارو را در خون بهشدت تغییر دهند؛ برای نمونه برخی داروهای ضدقارچ مانندِ کتوکونازول میتوانند غلظتِ دارو را بالا ببرند و داروهایی مانندِ ریفامپین میتوانند اثرِ آن را کم کنند. مصرفِ آبِ گریپفروت نیز به همین دلیل توصیه نمیشود. ترکیب با داروهای رقیقکنندهٔ خون میتواند خطرِ خونریزی را بیشتر کند و مصرفِ همزمان با داروهایی که بر ریتمِ قلب اثر میگذارند نیز نیازمندِ احتیاط است. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالی بررسی و پایش شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ این دارو در بارداری توصیه نمیشود، زیرا میتواند به جنین آسیب برساند؛ افرادی که امکانِ بارداری دارند باید در طولِ درمان و مدتی پس از پایانِ آن از روشِ پیشگیریِ مطمئن استفاده کنند و در صورتِ بروزِ بارداری بیدرنگ پزشک را مطلع کنند. اطلاعاتِ کافی دربارهٔ ترشحِ این دارو در شیرِ مادر وجود ندارد، اما بهدلیلِ خطرِ بالقوه برای نوزاد، شیردهی در طولِ درمان معمولاً توصیه نمیشود. تصمیمِ نهایی دربارهٔ بارداری، پیشگیری یا شیردهی را حتماً با پزشکِ متخصص در میان بگذارید.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید. کپسولها را در بستهٔ اصلیِ خود و دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 50 mg |
| کپسول | 12.5 mg |
| کپسول | 25 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۱ برند از ۱۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا پوست یا موهایم در طولِ مصرفِ این دارو تغییرِ رنگ میدهد؟
۰۲چرا دست و پایم قرمز، متورم یا دارای تاول میشود؟
۰۳آیا لازم است فشارِ خونم را بهطورِ منظم چک کنم؟
۰۴چرا پزشک هر چند وقت یکبار عملکردِ قلب و تیروئیدم را بررسی میکند؟
۰۵آیا مصرفِ این دارو همراه با غذا مشکلی دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۱ برند از ۱۱ سازنده، در گروه L01XE04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.