سورافنیب
سورافنیب دارویی هدفمند و خوراکی از ردهٔ مهارکنندههایِ چندگانهٔ کیناز است که با کندکردنِ رشد و رگسازیِ سلولهایِ سرطانی عمل میکند.
این دارو عمدتاً برایِ درمانِ سرطانِ کبدِ پیشرفته یا غیرقابلِ جراحی، سرطانِ پیشرفتهٔ کلیه و برخی سرطانهایِ تیروئید بهکار میرود.
مهمترین نکتهٔ ایمنیِ سورافنیب، احتمالِ آسیبِ کبدی، فشارِ خونِ بالا و واکنشِ پوستیِ کف دست و پاست که نیازمندِ پایشِ منظمِ پزشکیاند.
در صورتِ زردیِ پوست و چشم، خونریزیِ غیرعادی، دردِ شدیدِ قفسهٔ سینه یا زخمهایِ دردناکِ کف دست و پا، حتماً و بدونِ فوتِ وقت با پزشکِ معالج تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سورافنیب یک داروی ضدسرطانِ هدفمند و خوراکی از ردهٔ مهارکنندههایِ چندگانهٔ کیناز (Multikinase Inhibitor) است. این دارو با مسدود کردنِ چند مسیرِ آنزیمیِ درگیر در تقسیمِ سلولهایِ سرطانی و همچنین با کاهشِ رگسازیِ توموری، از رشد و گسترشِ سرطان جلوگیری میکند. برخلافِ شیمیدرمانیِ کلاسیک، سورافنیب بهطورِ هدفمند روی مسیرهایِ مولکولیِ خاصِ درگیر در رشدِ تومور اثر میگذارد. مصرفِ آن همیشه زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشکِ متخصصِ سرطان (انکولوژیست) و همراه با پایشِ دورهایِ فشارِ خون، عملکردِ کبد و آزمایشهایِ خون انجام میشود.
موارد مصرف
- سرطانِ کبدِ پیشرفته یا غیرقابلِ جراحی (کارسینومایِ سلولِ کبدی)
- سرطانِ کلیهٔ پیشرفته (کارسینومایِ سلولِ کلیوی)، معمولاً پس از عدمِ پاسخ به درمانهایِ پیشین
- سرطانِ تیروئیدِ پیشرفته یا متاستاتیک که به درمان با یدِ رادیواکتیو پاسخ نداده باشد
روش مصرف
سورافنیب بهصورتِ قرصِ خوراکی مصرف میشود و بهتر است با معدهٔ خالی، یعنی حداقل یک ساعت پیش یا دو ساعت پس از غذا، همراه با یک لیوان آبِ کامل بلعیده شود؛ چون غذا، بهویژه غذاهایِ چرب، میتواند جذبِ آن را کم کند. دوز، تعدادِ دفعاتِ مصرف در روز و طولِ دورهٔ درمان را فقط پزشکِ معالج بر اساسِ نوعِ سرطان، پاسخِ بدن و نتیجهٔ آزمایشها تعیین میکند و نباید بدونِ هماهنگی با او تغییر کند. مصرفِ منظم و در ساعاتِ ثابتِ هر روز به اثربخشیِ درمان کمک میکند؛ حتی اگر عوارضی مانندِ خستگی یا تحریکِ پوستی پیش بیاید، دارو را خودسرانه قطع نکنید. اگر پس از مصرفِ دارو استفراغ رخ دهد یا نوبتی از قلم بیفتد، بهجایِ تصمیمِ شخصی برایِ جبران یا دوزِ اضافه، با پزشک یا داروسازِ خود تماس بگیرید.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به سورافنیب یا سایرِ اجزایِ دارو
- بیماریِ کبدی، مشکلاتِ قلبیعروقی بهویژه فشارِ خونِ بالا یا سابقهٔ ایسکمیِ قلبی، و هرگونه اختلالِ انعقادِ خون یا خونریزیِ اخیر
- هرگونه جراحیِ برنامهریزیشده یا انجامشدهٔ اخیر، زیرا سورافنیب میتواند روندِ بهبودِ زخم را کند کند
- مصرفِ هر داروی دیگر، ازجمله داروهایِ بدونِ نسخه، گیاهی و مکملها
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برایِ بارداری
- سابقهٔ بیماریِ کلیوی یا مشکلاتِ گوارشی مانندِ زخمِ معده یا خونریزیِ گوارشی
عوارض احتمالی
- اسهال
- خستگی و کاهشِ سطحِ انرژی
- واکنشِ پوستیِ کف دست و پا؛ یعنی قرمزی، تاول یا دردِ کفِ دست و پا
- ریزش یا نازکشدنِ مو
- کاهشِ اشتها و کاهشِ وزن
- خشکی، تحریک یا بثوراتِ پوستی
- فشارِ خونِ بالا یا افزایشِ ناگهانیِ آن — فشار خون باید بهطورِ منظم اندازهگیری شود؛ در صورتِ سردردِ شدید، سرگیجه یا تاریِ دید به پزشک اطلاع دهید
- نشانههایِ آسیبِ کبدی مانندِ زردیِ پوست و چشم، ادرارِ تیره، خستگیِ شدید یا دردِ ناحیهٔ راستِ بالایِ شکم — در این موارد فوراً به پزشک مراجعه کنید
- خونریزیِ غیرعادی مانندِ خون در ادرار یا مدفوع، کبودیِ بیدلیل یا خونریزیِ ادامهدار — نیازمندِ مراجعهٔ فوری به پزشک است
- دردِ شدیدِ قفسهٔ سینه، تنگیِ نفس یا نشانههایِ حملهٔ قلبی — با اورژانس تماس بگیرید
- دردِ شدید و ناگهانیِ شکم که ممکن است نشانهٔ سوراخشدگیِ دستگاهِ گوارش باشد — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لب یا گلو، یا مشکل در تنفس — فوراً با اورژانس تماس بگیرید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
سورافنیب میتواند با برخی داروهایِ دیگر تداخل داشته باشد. داروهایی که آنزیمهایِ خاصِ کبدی را فعال میکنند — مانندِ ریفامپین، برخی داروهایِ ضدتشنج نظیرِ فنیتوئین و کاربامازپین، یا گیاهِ گلراعی (St. John's Wort) — میتوانند اثربخشیِ سورافنیب را کاهش دهند. از سویِ دیگر، سورافنیب میتواند غلظتِ خونیِ برخی داروها ازجمله رقیقکنندههایِ خون مانندِ وارفارین و برخی داروهایِ شیمیدرمانیِ دیگر را تحتِ تأثیر قرار دهد و خطرِ خونریزی یا سایرِ عوارض را بیشتر کند. چون سورافنیب میتواند به کبد فشار وارد کند، بهتر است مصرفِ الکل در طولِ دورهٔ درمان محدود یا طبقِ نظرِ پزشک باشد. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و محصولاتِ گیاهیِ مصرفیات را به پزشک و داروسازِ خود بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
سورافنیب میتواند برایِ جنین آسیبزا باشد، بنابراین مصرفِ آن در دورانِ بارداری توصیه نمیشود؛ زنانی که امکانِ بارداری دارند باید در طولِ درمان و مدتی پس از پایانِ آن از یک روشِ پیشگیریِ مطمئن استفاده کنند و در صورتِ بروزِ بارداری، بیدرنگ پزشک را در جریان بگذارند. مشخص نیست این دارو در شیرِ مادر ترشح میشود یا چه اثری بر نوزاد دارد، به همین دلیل شیردهی در طولِ درمان معمولاً توصیه نمیشود. تصمیمِ نهایی دربارهٔ بارداری، شیردهی یا هرگونه تغییر در روندِ درمان باید با مشورتِ پزشکِ متخصصِ سرطان و در صورتِ نیاز پزشکِ زنان گرفته شود.
نگهداری
قرصهایِ سورافنیب را در دمایِ اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیمِ خورشید و گرمایِ زیاد نگهداری کنید و درِ ظرفِ آن را همیشه بسته نگه دارید. دارو را دور از دید و دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضایِ دارو را بررسی کنید و داروهایِ تاریخگذشته یا اضافه را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 200 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۱ برند از ۱۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا سورافنیب همان شیمیدرمانیِ معمول است؟
۰۲چرا کف دست و پایم بعد از مصرفِ سورافنیب قرمز و دردناک شده است؟
۰۳آیا باید سورافنیب را با معدهٔ خالی مصرف کنم؟
۰۴اگر یک نوبتِ مصرفِ سورافنیب را فراموش کنم، چه کار کنم؟
۰۵آیا سورافنیب باعثِ ریزشِ مو میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۱ برند از ۱۰ سازنده، در گروه L01XE05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.