سدیم تترادسیل سولفات
سدیم تترادسیل سولفات مادهای اسکلروزان است که برای از بین بردن وریدهای غیرطبیعی زیر پوست به کار میرود و فقط توسط پزشک به داخل ورید تزریق میشود.
بیشترین کاربرد آن درمان واریس وریدهای کوچک و متوسط و نیز رگهای عنکبوتی (تلانژکتازی) پا با روشی به نام اسکلروتراپی است.
این دارو هرگز خودسرانه مصرف نمیشود و فقط باید توسط پزشک در محیط درمانی و با تکنیک درست تزریق شود، چون نشت آن به بافت اطراف ورید میتواند به پوست آسیب برساند.
اگر پس از تزریق درد شدید، تورم فزاینده، تغییر رنگ گسترده پوست یا هر نشانه واکنش آلرژیک دیدید، حتماً و بیدرنگ با پزشک خود تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سدیم تترادسیل سولفات مادهای فعال سطحی (سورفکتانت) است که در ردهی داروهای اسکلروزان وریدی (Sclerosing Agent) جای میگیرد و برای درمان اختلالات وریدی سطحی به کار میرود. مکانیسم اثر آن اینگونه است که وقتی این محلول به داخل یک ورید غیرطبیعی تزریق میشود، به لایهی داخلی دیوارهی ورید (اندوتلیوم) آسیب میرساند و واکنشی التهابی موضعی ایجاد میکند. این واکنش طی چند هفته به فیبروز و جمعشدن تدریجی ورید میانجامد و در نتیجه ورید آسیبدیده بسته و از چرخهی خون حذف میشود، در حالی که خون از مسیر وریدهای سالم دیگر عبور میکند. این دارو در ایران با نام تجاری فیبرووین شناخته میشود و تزریق آن همواره کاری تخصصی و در حیطهی وظایف پزشک است.
موارد مصرف
- درمان واریس وریدهای کوچک تا متوسط پا
- رفع رگهای عنکبوتی (تلانژکتازی) و وریدهای رتیکولار پا
- اسکلروتراپی وریدهای سطحی باقیمانده یا عودکننده پس از جراحی واریس
- کاهش علائمی مانند سنگینی، درد یا ناراحتی پوستی ناشی از واریسهای کوچک
روش مصرف
این دارو را خود بیمار مصرف نمیکند؛ سدیم تترادسیل سولفات را پزشک یا متخصص آموزشدیده، معمولاً در مطب یا کلینیک و با سرنگی ظریف، مستقیماً به داخل ورید هدف تزریق میکند. غلظت محلول و تعداد جلسات را پزشک بر پایهی اندازه و نوع ورید شما تعیین میکند. پس از هر جلسه معمولاً پزشک استفاده از جوراب یا بانداژ فشاری را برای چند روز توصیه میکند تا ورید بهتر بسته شود و کبودی کاهش یابد؛ راهرفتن سبک و منظم نیز معمولاً توصیه میشود، اما فعالیت سنگین، ایستادن طولانی و قرارگیری زیر آفتاب در روزهای نخست باید طبق نظر پزشک محدود شود. اگر چند جلسهی درمانی برنامهریزی شده، در آنها غیبت نکنید و هر تغییر یا نگرانی را با پزشک خود در میان بگذارید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
واریس ساده و بدون عارضهٔ وریدهای کوچک تا متوسط پا
فقط توسط پزشک مجرب و با کمترین حجم مؤثر انجام شود؛ پس از تزریق، فشار یا جوراب فشاری طبق نظر پزشک لازم است.
رگهای عنکبوتی و وریدهای رتیکولار پا
تزریق باید بسیار آهسته و داخل رگ انجام شود؛ تزریق خارجوریدی میتواند باعث آسیب بافتی و نکروز شود.
واریسهای سطحی باقیمانده یا عودکننده پس از جراحی واریس
ممکن است درمان به چند جلسه نیاز داشته باشد؛ فاصلهٔ جلسات و نیاز به بررسی وریدهای عمقی را پزشک تعیین میکند.
سنگینی، درد یا ناراحتی پوستی ناشی از واریسهای کوچک پا
این دارو برای بستن وریدهای عامل علائم بهکار میرود و مصرف روزانه یا خودسرانه ندارد؛ خطر واکنش حساسیتی شدید وجود دارد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیش از این به این دارو یا هر مادهی اسکلروزان دیگر واکنش حساسیتی داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- سابقهی لختهی وریدی عمقی یا آمبولی ریوی را با پزشک در میان بگذارید.
- هرگونه بیماری انعقادی خون یا مصرف داروهای رقیقکنندهی خون را اطلاع دهید.
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا احتمال بارداری وجود دارد، پیش از تزریق به پزشک بگویید.
- بیحرکتی طولانیمدت اخیر (مانند سفر طولانی یا بستریشدن) و بیماری شریانی محیطی را یادآوری کنید.
- اگر در ناحیهی موردنظر برای تزریق عفونت یا زخم پوستی دارید، حتماً پیش از جلسه به پزشک اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- درد، سوزش یا حساسیت خفیف در محل تزریق
- کبودی موضعی که طی چند هفته برطرف میشود
- تیرگی موقت پوست روی مسیر ورید تزریقشده
- تورم خفیف و سفتی موضعی در طول ورید
- پیدایش رگههای قرمز ریز و موقت در اطراف محل تزریق
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت یا گلو، کهیر گسترده یا تنگی نفس؛ در این حالت با اورژانس تماس بگیرید.
- درد شدید، افزایش تورم یا گرمی غیرعادی ساق پا که میتواند نشانهی لختهی وریدی عمقی باشد؛ فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- زخم یا تاول در محل تزریق ناشی از نشت دارو به بافت اطراف؛ به پزشک اطلاع دهید تا زودتر رسیدگی شود.
- سردرد، اختلال گذرای بینایی یا سرگیجه پس از تزریق، بهویژه با روش فوم؛ به پزشک اطلاع دهید.
- تنگی نفس یا درد قفسهی سینه پس از جلسهی تزریق؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون سدیم تترادسیل سولفات بهصورت موضعی و در محیط درمانی تزریق میشود، تداخل دارویی سیستمیک آن محدود است؛ اما مصرف داروهای ضدانعقاد مانند وارفارین یا هپارین، و ضدپلاکت مانند آسپرین یا کلوپیدوگرل، میتواند خطر کبودی و خونریزی موضعی در محل تزریق را افزایش دهد. مصرف همزمان قرصهای ضدبارداری هورمونی نیز از نظر خطر لختهشدن خون اهمیت دارد و باید به پزشک گفته شود. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا ایمنی جلسهی تزریق تضمین شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اسکلروتراپی با سدیم تترادسیل سولفات معمولاً در دوران بارداری توصیه نمیشود، چون بسیاری از واریسهای دوران بارداری پس از زایمان بهخودیخود بهبود مییابند و پزشکان ترجیح میدهند این درمان را به پس از زایمان موکول کنند. دربارهی دفع این دارو در شیر مادر دادههای محدودی وجود دارد؛ در دوران شیردهی نیز باید ضرورت درمان و زمانبندی آن با پزشک بررسی و تصمیمگیری شود.
نگهداری
این دارو معمولاً در مطب یا کلینیک، توسط تیم درمانی و به دور از نور مستقیم و در دمای مناسب نگهداری میشود و بیمار بهندرت آن را در خانه نگه میدارد. اگر ویال یا آمپولی در اختیار شما قرار گرفت، آن را دور از دسترس کودکان و دور از حرارت و نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید و پیش از هر استفاده تاریخ انقضا و ظاهر محلول را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا کدر را دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 0.5 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تزریق سدیم تترادسیل سولفات دردناک است؟
۰۲چند جلسه تزریق لازم است تا واریس یا رگهای عنکبوتی از بین بروند؟
۰۳آیا تیرگی پوست پس از تزریق دائمی میماند؟
۰۴آیا پس از تزریق میتوانم فوراً به فعالیت روزمره برگردم؟
۰۵آیا واریس یا رگهای عنکبوتی پس از این درمان دوباره برمیگردند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۲ سازنده، در گروه C05BB04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.