سدیم پیکوسولفات/اکسید منیزیم/اسید سیتریک بیآب
این داروی ترکیبی یک ملین محرک و اسمزی است؛ حرکات روده را بیشتر میکند و با کشاندن آب به روده، آن را برای تخلیه آماده میسازد.
بیشتر برای پاکسازی روده پیش از کولونوسکوپی استفاده میشود و گاهی پیش از برخی آندوسکوپیها، تصویربرداریهای روده یا جراحی به کار میرود. برای مصرف معمول و طولانیمدت یبوست مناسب نیست.
دفع آبکی و از دست رفتن آب و املاح قابلتوجه است؛ هر ساشه باید در آب حل شود و طبق برنامه مایعات شفاف کافی، نه فقط آب، نوشیده شود. در بیماری کلیه، کمآبی یا بیماری قلبی خطر عوارض بیشتر است.
اگر بیماری کلیه یا قلب، سابقهٔ تشنج، اختلال املاح، التهاب روده، درد یا نفخ شدید شکم دارید یا داروهای متعدد مصرف میکنید، پیش از شروع اطلاع دهید. بارداری، شیردهی، کودکی و سالمندی نیز به برنامهٔ دقیقتری نیاز دارد.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
این فرآوردهٔ ترکیبی یک ملین محرک و اسمزی برای پاکسازی روده است. سدیم پیکوسولفات با فعالشدن در رودهٔ بزرگ حرکات روده را تحریک میکند و اکسید منیزیم همراه با اسید سیتریک بیآب در محلول سیترات منیزیم میسازد؛ این ماده آب را در روده نگه میدارد. ترکیب این دو اثر باعث دفع آبکی و تخلیهٔ گستردهٔ روده میشود. هدف اصلی آن آمادهسازی روده پیش از کولونوسکوپی و برخی اقدامات تشخیصی یا جراحی است، نه درمان معمول و طولانیمدت یبوست. در ایران ممکن است با نامهایی مانند سپیپیک، میکسوپیک، نوناپیک و پیکوژیل دیده شود؛ دستور مصرف همان فرآورده را از روی جعبه و برنامهٔ مرکز درمانی دنبال کنید.
موارد مصرف
- پاکسازی روده پیش از کولونوسکوپی
- آمادهسازی روده پیش از برخی آندوسکوپیها یا تصویربرداریهای گوارشی
- آمادهسازی روده پیش از جراحی، در صورتی که جراح یا پزشک آن را لازم بداند
روش مصرف
این فرآورده را فقط طبق برنامهٔ زمانبندیشده برای اقدام پزشکی و دستور پزشک یا مرکز آندوسکوپی مصرف کنید؛ زمان و تعداد ساشهها برای هر فرد و هر اقدام متفاوت است. محتویات هر ساشه را درست پیش از مصرف در مقدار آب مشخصشده در بروشور همان فرآورده حل کنید، خوب هم بزنید و محلول را بلافاصله بنوشید؛ پودر خشک را نخورید و محلول را از پیش آماده یا برای بعد نگهداری نکنید. در فاصلهٔ تعیینشده، مایعات شفافِ متنوع و کافی بنوشید و فقط به آب اکتفا نکنید؛ رژیم غذایی و زمان قطع مایعات را مرکز درمانی مشخص میکند. برای مصرف روزمرهٔ یبوست یا تکرار خودسرانه مناسب نیست. اگر پس از یک نوبت نفخ، اتساع یا درد قابلتوجه ایجاد شد، نوبت بعدی را تا دریافت راهنمایی ادامه ندهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پاکسازی روده پیش از کولونوسکوپی
در بزرگسالان، پس از نوبت اول دستکم ۵ لیوان ۲۵۰ میلیلیتری و پس از نوبت دوم دستکم ۳ لیوان ۲۵۰ میلیلیتری مایعات شفافِ متنوع، نه فقط آب، مصرف شود. در کودکان، مقدار مایعات بر پایهٔ سن، وضعیت آب بدن و دستور پزشک تعیین شود. مایعات شفاف، طبق دستور مرکز، تا ۲ ساعت پیش از اقدام قابل مصرف است.
آمادهسازی روده پیش از آندوسکوپی یا تصویربرداری گوارشیِ نیازمند رودهٔ پاک
پس از هر نوبت، مایعات شفافِ متنوع طبق دستور فرآورده و مرکز انجامدهنده مصرف شود؛ در بزرگسالان معمولاً حداقل ۵ لیوان ۲۵۰ میلیلیتری پس از نوبت اول و ۳ لیوان ۲۵۰ میلیلیتری پس از نوبت دوم لازم است. در کودکان، مقدار مایعات بر پایهٔ سن و وضعیت آب بدن تعیین شود.
آمادهسازی روده پیش از جراحی، در صورت ضرورت از نظر جراح یا پزشک
فقط در صورت ضرورت بالینی و تأیید جراح یا پزشک مصرف شود. سودمندی پاکسازی روتین پیش از جراحی باز رودهٔ بزرگ ثابت نشده است؛ خطرها و فواید باید با توجه به نوع عمل سنجیده شود. برنامهٔ مایعات و زمان قطع آن باید با دستور جراح و بیهوشی هماهنگ باشد.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت به سدیم پیکوسولفات، اکسید منیزیم، اسید سیتریک یا مواد جانبی فرآورده، از جمله طعمدهندهها؛ ترکیبات کمکی ممکن است بین برندها متفاوت باشد.
- بیماری کلیه، دیالیز، کاهش ادرار، کمآبی یا سابقهٔ بههمخوردن املاح؛ در نارسایی شدید کلیه مصرف فرآوردههای حاوی منیزیم ممکن است ممنوع باشد.
- نارسایی قلب، بیماری یا بینظمی ضربان قلب، سابقهٔ غش یا تشنج؛ این شرایط حساسیت به کمآبی و اختلال املاح را بیشتر میکنند.
- درد شدید یا نامشخص شکم، شکم بسیار متورم یا سفت، استفراغ مداوم، ناتوانی در دفع گاز، احتمال انسداد یا سوراخشدگی روده، احتباس معده، کولیت شدید یا جراحی اخیر گوارش.
- فهرست کامل داروها و مکملها، بهویژه داروهای ادرارآور، برخی داروهای فشارخون، داروهای ضدالتهاب، لیتیوم، کورتونها، داروهای ضدتشنج، دیگوکسین، آهن و آنتیبیوتیکها.
- بارداری یا شیردهی، سن پایین یا سالمندی، ناتوانی در نوشیدن مایعات شفاف یا نیاز به رژیم غذایی ویژه؛ در کودکان و سالمندان کمآبی سریعتر رخ میدهد.
عوارض احتمالی
- دفع مکرر و اسهال آبکی، که بخشی از اثر مورد انتظار دارو است
- تهوع
- استفراغ
- دلپیچه یا درد شکم
- نفخ و احساس پری
- سردرد
- استفراغ مکرر، ناتوانی در نوشیدن یا نگهداشتن مایعات، تشنگی شدید، خشکی دهان، ادرار بسیار کم، ضعف شدید، گیجی یا غش: نوبت بعدی را مصرف نکنید و فوراً با پزشک یا مرکز آندوسکوپی تماس بگیرید؛ در غش یا بیهوشی با اورژانس تماس بگیرید.
- تپش قلب، ضربان نامنظم، درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس یا ضعف ناگهانی: فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- تشنج، کاهش سطح هوشیاری یا گیجی شدید: فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- درد شدید یا مداوم شکم، شکم سفت یا بهشدت متورم، ناتوانی در دفع گاز، یا خونریزی از مقعد و مدفوع خونی: مصرف را متوقف کنید و فوراً ارزیابی پزشکی بگیرید.
- تورم لب، زبان یا صورت، کهیر گسترده، خسخس یا دشواری تنفس: احتمال حساسیت شدید است؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
این فرآورده با سریعتر کردن عبور محتویات روده میتواند جذب داروهای خوراکی را کم کند؛ داروهای ضدتشنج، قرصهای ضدبارداری، داروهای دیابت و برخی آنتیبیوتیکها اهمیت بیشتری دارند. منیزیم نیز میتواند جذب آهن، دیگوکسین و بعضی آنتیبیوتیکها مانند تتراسایکلینها و فلوروکینولونها را کاهش دهد؛ این داروها باید با فاصلهٔ زمانی مناسب و طبق برنامهٔ داروساز مصرف شوند. داروهای ادرارآور، لیتیوم، کورتونها، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی و برخی داروهای قلب و فشارخون میتوانند خطر کمآبی، آسیب کلیه یا اختلال املاح را بیشتر کنند؛ ملین دیگری را همزمان خودسرانه اضافه نکنید. آنتیبیوتیکهای همزمان یا اخیراً مصرفشده ممکن است اثر پاکسازی را کم کنند. الکل میتواند کمآبی و سرگیجه را بدتر کند و در دورهٔ آمادهسازی بهتر است مصرف نشود. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در بارداری دادهٔ انسانی کافی برای تعیین ایمنی این ترکیب وجود ندارد و کمآبی یا اختلال املاح میتواند مشکلساز شود؛ مصرف فقط با تصمیم پزشک و در صورت ضرورت انجام شود. در شیردهی نیز دربارهٔ همهٔ اجزا و اثر بر نوزاد اطلاعات محدودی وجود دارد؛ پیش از مصرف، پزشک را مطلع کنید تا دربارهٔ ادامهٔ شیردهی و زمانبندی تصمیم بگیرد.
نگهداری
ساشهها را در بستهٔ اصلی، در دمای اتاق و دور از گرما، رطوبت و دسترس کودکان نگه دارید و تاریخ انقضا را بررسی کنید؛ شرایط درجشده روی جعبه اولویت دارد. محلول را درست پیش از مصرف آماده کنید و باقیماندهٔ محلول را برای بعد نگه ندارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پودر برای محلول | 10 mg / 3.5 g / 12 g |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این دارو برای یبوست معمولی هم مناسب است؟
۰۲چرا باید پودر را در آب حل کنم؟
۰۳در زمان مصرف چه بنوشم و چه بخورم؟
۰۴اگر بعد از مصرف استفراغ کردم یا دفع شروع نشد چه کنم؟
۰۵آیا داروهای روزانهام را هم مصرف کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۶ سازنده، در گروه A06AB58. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.