سدیم پیکوسولفات
سدیم پیکوسولفات یک ملینِ محرک (Stimulant Laxative) است که با تحریکِ حرکاتِ رودهٔ بزرگ به دفعِ مدفوع کمک میکند.
این قطره بیشتر برای درمانِ کوتاهمدتِ یبوست و نیز پاکسازی و آمادهسازیِ روده پیش از کولونوسکوپی یا برخی جراحیهای گوارشی استفاده میشود.
مصرفِ طولانیمدت یا بیش از مقدارِ توصیهشده میتواند به اختلالِ آب و املاحِ بدن و وابستگیِ روده به ملین منجر شود؛ فقط طبقِ نظرِ پزشک یا داروساز مصرف شود.
اگر دردِ شدیدِ شکمی، تهوعِ مداوم یا خونریزیِ رکتال داشتید، یا یبوستتان با چند روز مصرف بهبود نیافت، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سدیم پیکوسولفات از گروهِ ملینهای محرک است و در دستهٔ داروهای گوارش و سوختوساز جای میگیرد. این دارو در رودهٔ بزرگ توسطِ باکتریهای طبیعیِ روده به شکلِ فعال تبدیل میشود و با تحریکِ مستقیمِ دیوارهٔ روده، حرکاتِ دودیِ روده (پریستالسیس) را افزایش میدهد و همزمان از جذبِ آب در روده میکاهد. نتیجهٔ این دو اثر، نرمشدنِ مدفوع و تسریعِ دفعِ آن است. اثرِ این دارو معمولاً شش تا دوازده ساعت پس از مصرف آغاز میشود، به همین دلیل اغلب مصرفِ شبانه برای دفعِ صبحگاهی توصیه میشود. هدفِ اصلیِ آن، تخلیهٔ سریع و مؤثرِ روده در یبوستِ کوتاهمدت یا پیش از اقداماتِ تشخیصی و جراحیِ گوارشی است.
موارد مصرف
- درمانِ کوتاهمدتِ یبوست، بهویژه زمانی که رژیمِ غذایی و تغییرِ سبکِ زندگی کافی نبوده است
- پاکسازی و آمادهسازیِ روده پیش از کولونوسکوپی یا سایرِ بررسیهای تصویربرداریِ روده
- آمادهسازیِ روده پیش از برخی اعمالِ جراحیِ گوارشی، طبقِ دستورِ پزشک
- کمکِ کوتاهمدت به دفعِ راحتتر در شرایطی که فشارِ زیاد هنگامِ اجابتِ مزاج توصیه نمیشود، تحتِ نظرِ پزشک
روش مصرف
این قطره را طبقِ تعدادِ قطره و زمانبندیِ دقیقی که پزشک یا داروساز مشخص میکند مصرف کنید؛ معمولاً بهتر است شبها و پیش از خواب مصرف شود تا اثرِ آن صبحِ روزِ بعد ظاهر گردد. قطرهها را میتوان با کمی آب یا آبمیوه رقیق کرد و بدونِ جویدن، مستقیم بلعید. برای آمادهسازیِ روده پیش از کولونوسکوپی، باید دقیقاً از برنامهٔ زمانیِ دادهشده توسطِ پزشک یا مرکزِ درمانی پیروی کرد و نوشیدنِ مایعاتِ کافی در این دوره اهمیت دارد. این دارو برای مصرفِ روزانه یا طولانیمدت طراحی نشده است؛ اگر یبوست ادامه داشت یا احساس کردید بدنتان به این ملین عادت کرده، بهجای افزایشِ خودسرانهٔ مقدار یا تکرارِ مصرف، با پزشک مشورت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
یبوست کوتاهمدت
از کمترین مقدار شروع شود؛ اثر معمولاً پس از ۶ تا ۱۲ ساعت ظاهر میشود. حداکثر معمول بزرگسالان ۱۰ میلیگرم در روز است؛ پس از منظمشدن دفع، مقدار کاهش یافته یا دارو قطع شود.
پاکسازی روده پیش از کولونوسکوپی یا تصویربرداری روده
قطرهٔ تکدارویی را با دوز فرآوردههای ترکیبی آمادهسازی روده جایگزین نکنید؛ مایعات شفاف و محدودیت غذایی طبق دستور رعایت شود.
آمادهسازی روده پیش از برخی اعمال جراحی گوارشی
آمادهسازی باید کوتاهمدت و تحت نظارت پزشکی انجام شود؛ در شک به انسداد یا درد حاد شکمی مصرف نشود.
کمک کوتاهمدت به دفع آسانتر در شرایطی که زور زدن هنگام اجابت مزاج باید محدود شود
در درد شدید شکم، استفراغ یا خونریزی مقعدی، مصرف خودسرانه انجام نشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به سدیم پیکوسولفات یا هرکدام از اجزای این قطره حساسیت نشان دادهاید
- اگر دچار انسدادِ روده، دردِ شکمیِ تشخیصدادهنشده، یا التهابِ حادِ روده (مانندِ کولیتِ اولسروز یا کرونِ فعال) هستید
- اگر بیماریِ کلیوی یا قلبی دارید که با تغییراتِ آب و املاحِ بدن ممکن است تشدید شود
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید
- فهرستِ همهٔ داروها، مکملها و داروهای گیاهیِ مصرفیتان را به پزشک یا داروساز بگویید، بهخصوص ادرارآورها یا داروهای قلبی
- اگر سابقهٔ وابستگی به ملینها یا اختلالاتِ تغذیهای دارید
عوارض احتمالی
- دلدرد یا کرامپِ خفیفِ شکمی
- نفخ و گازِ روده
- تهوعِ خفیف
- اسهال، بهویژه در ساعاتِ اولِ اثرِ دارو
- اسهالِ شدید یا طولانی همراه با ضعف، سرگیجه یا گرفتگیِ عضلانی (نشانهٔ احتمالیِ افتِ آب و املاح) — مصرف را قطع کنید و به پزشک اطلاع دهید
- دردِ شدید و پیوستهٔ شکمی یا تورمِ شکم — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- خونریزیِ رکتال یا مشاهدهٔ خونِ تازه در مدفوع — به پزشک مراجعه کنید
- نشانههای واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ کهیر، تورمِ صورت و لبها یا مشکل در تنفس — با اورژانس تماس بگیرید
- بیحالیِ شدید، ضربانِ نامنظمِ قلب یا گرفتگیِ عضلانیِ مکرر — به پزشک مراجعه کنید تا سطحِ الکترولیتهای بدن بررسی شود
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرفِ همزمانِ سدیم پیکوسولفات با ادرارآورها (دیورتیکها) یا کورتیکواستروئیدها میتواند خطرِ افتِ پتاسیمِ خون را بیشتر کند، که خود بر عملکردِ قلب و اثرِ داروهایی مانندِ دیگوکسین تأثیر میگذارد. از آنجا که این دارو سرعتِ عبورِ موادِ گوارشی را افزایش میدهد، ممکن است جذبِ برخی داروهای خوراکیِ دیگر را کاهش دهد؛ بهتر است فاصلهٔ زمانیِ مناسبی بینِ مصرفِ آنها رعایت شود. مصرفِ همزمان با سایرِ ملینها یا نوشیدنیِ الکلی نیز میتواند خطرِ اسهال و کمآبیِ بدن را بالا ببرد. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا این تداخلها بررسی و کنترل شوند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
جذبِ سیستمیکِ سدیم پیکوسولفات از رودهٔ بزرگ بسیار اندک است، با اینحال مصرفِ آن در بارداری—بهویژه در سهماههٔ اول—باید تنها با نظرِ پزشک و در صورتِ ضرورتِ واقعی باشد. در دورانِ شیردهی نیز مقدارِ بسیار کمی از دارو ممکن است به شیر منتقل شود؛ پیش از مصرف در این دوره حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید تا بیخطرترین گزینه برایِ شما و نوزادتان انتخاب شود.
نگهداری
این قطره را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و رطوبت نگهداری کنید، مگر آنکه روی برچسبِ دارو دستورِ دیگری قید شده باشد. درِ ظرف را همیشه محکم بسته نگه دارید و آن را دور از دید و دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا تغییررنگداده را مصرف نکنید و آن را از طریقِ روشِ صحیحِ دورریزیِ دارو، نه در سینک یا توالت، دفع کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قطره | 7.5 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چند ساعت پس از مصرفِ سدیم پیکوسولفات اثر میکند؟
۰۲آیا میتوان سدیم پیکوسولفات را هر روز مصرف کرد؟
۰۳مصرفِ این دارو پیش از کولونوسکوپی چه تفاوتی با مصرفِ عادی برایِ یبوست دارد؟
۰۴اگر بعد از مصرف دلدرد یا نفخ داشته باشم طبیعی است؟
۰۵آیا مصرفِ سدیم پیکوسولفات برایِ کودکان بیخطر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۳ سازنده، در گروه A06AB08. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.