سدیم یدید ۱۳۱

سدیم یدید ۱۳۱ ترکیبی از سدیم و ایزوتوپ رادیواکتیو ید است که در پزشکی هسته‌ای برای درمان به‌کار می‌رود. بافت تیروئید و بسیاری از سلول‌های سرطانی برخاسته از آن، ید را به‌طور طبیعی و اختصاصی جذب می‌کنند؛ به همین دلیل، پس از خوردن این دارو، پرتوی رادیواکتیو در همان بافت متمرکز می‌شود و آن را از درون تخریب می‌کند، بی‌آنکه بیشتر بدن آسیبی ببیند. دوزهای بسیار پایین‌تر همین ماده برای تصویربرداری و بررسی عملکرد تیروئید به‌کار می‌روند، در حالی که دوزهای درمانی بالا مانند همین محصول، برای از بین بردن بافت تیروئیدی تجویز می‌شوند. این دارو فقط یک‌بار و در مراکز مجهز پزشکی هسته‌ای، زیر نظر مستقیم پزشک متخصص تجویز و مصرف می‌شود.

این دارو معمولاً به‌صورت یک کپسول یا محلول خوراکی، تنها در یک نوبت و در محیط کنترل‌شدهٔ بخش پزشکی هسته‌ای مصرف می‌شود، نه در خانه. برای جذب بهتر دارو، معمولاً باید چند ساعت پیش و پس از خوردنش ناشتا بود و طی روزهای پیش از درمان از غذاهای یددار مانند نمک یددار و غذاهای دریایی پرهیز کرد؛ این برنامهٔ غذایی را پزشک یا داروساز هسته‌ای دقیق توضیح می‌دهد. ممکن است لازم باشد پیش از درمان، مصرف داروهای هورمون تیروئید یا برخی داروهای حاوی ید طبق برنامه‌ای که پزشک تعیین می‌کند برای مدتی قطع شود؛ این قطع را هرگز خودسرانه انجام ندهید. پس از خوردن دارو، نوشیدن آب فراوان و دفع مکرر ادرار به دفع سریع‌تر ید اضافی بدن کمک می‌کند و مکیدن آب‌نبات ترش یا جویدن آدامس بدون قند در روزهای نخست ممکن است برای محافظت از غدد بزاقی توصیه شود.

مواد حاوی ید یا داروهایی که جذب ید را مسدود می‌کنند، می‌توانند اثربخشی این درمان را به‌شدت کم کنند؛ به همین دلیل مصرف اخیر مواد حاجب یددار رادیولوژی، داروی آمیودارون، برخی شربت‌های سرفه یا مکمل‌های حاوی ید مانند جلبک دریایی، و حتی داروهای ضدتیروئید باید پیش از درمان به پزشک اطلاع داده شود، چون معمولاً باید مدتی پیش از دریافت این دارو قطع شوند. داروهای هورمون تیروئید مانند لووتیروکسین نیز طبق برنامه‌ای دقیق پیش از درمان قطع می‌شوند. فهرست کامل داروها، مکمل‌ها و حتی محصولات حاوی ید را پیش از این درمان به پزشک و داروساز بگویید.