سدیم یدید آی-۱۳۱
سدیم یدید آی-۱۳۱ یک رادیوداروی تشخیصی برای بررسی جذب و عملکرد تیروئید است. این کپسول باید در مرکز پزشکی هستهای و زیر نظر متخصص مصرف شود.
بیشتر برای اندازهگیری جذب ید توسط تیروئید و تصویربرداری هستهای از آن بهکار میرود. کاربرد دقیق به نوع آزمایش بستگی دارد.
این کپسول را خودسرانه مصرف نکنید و دستورهای مرکز دربارهٔ فاصله از دیگران، بهویژه کودکان و زنان باردار، و دفع ادرار را دقیق اجرا کنید؛ فرآورده پرتوزا است.
اگر باردار هستید، احتمال بارداری میدهید یا شیر میدهید، پیش از دریافت اطلاع دهید. بیماری کلیه، مصرف داروهای تیروئیدی یا ید و دریافت اخیر مادهٔ حاجب یددار نیز باید از قبل گفته شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سدیم یدید آی-۱۳۱ یک رادیوداروی تشخیصی است که پس از بلع، مانند ید معمولی تا حدی در سلولهای تیروئید تجمع مییابد. پرتو گامای آن به دستگاه اجازه میدهد میزان جذب ید یا تصویر تیروئید ثبت شود. این فرآورده با مکمل ید یا کپسولهای معمولی ید یکسان نیست و فقط در پزشکی هستهای استفاده میشود. قدرت تشخیصی آن برای بررسی است، نه درمان معمول پرکاری تیروئید یا سرطان تیروئید.
موارد مصرف
- آزمایش جذب ید رادیواکتیو برای ارزیابی عملکرد تیروئید
- تصویربرداری هستهای یا اسکن تیروئید
- کمک به بررسی الگوی جذب در ارزیابی پرکاری تیروئید
- بررسی بافت تیروئیدی فعال در محلهای غیرمعمول، در موارد منتخب
روش مصرف
کپسول فقط در مرکز پزشکی هستهای و طبق برنامهٔ متخصص، از راه دهان و معمولاً با آب بلعیده میشود؛ آن را در خانه باز، خرد یا جابهجا نکنید. ممکن است ناشتا بودن پیش و پس از دریافت برای جذب بهتر لازم باشد؛ زمان دقیق را مرکز مشخص میکند. طبق دستور مرکز مایعات کافی بنوشید و ادرار را منظم دفع کنید. دستورهای مربوط به فاصلهٔ بدنی، تماس با کودکان و زنان باردار، استفاده از سرویس بهداشتی و شستوشوی دستها را تا پایان مدت اعلامشده رعایت کنید و در صورت استفراغ، دریافت را خودسرانه تکرار نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آزمایش جذب ید رادیواکتیو برای ارزیابی عملکرد تیروئید
حداقل ۲ ساعت پیش و ۲ ساعت پس از مصرف ناشتا بماند. ید، مواد حاجب یددار و داروهای تیروئید میتوانند نتیجه را تغییر دهند.
تصویربرداری هستهای یا اسکن تیروئید
پس از مصرف مایعات کافی بنوشد و مرتب ادرار کند؛ فعالیت واقعی فرآورده باید پیش از تجویز اندازهگیری شود.
بررسی الگوی جذب در ارزیابی پرکاری تیروئید
داروهای ضدتیروئید، هورمون تیروئید، ید و مواد حاجب یددار میتوانند الگوی جذب را تغییر دهند؛ زمان قطع آنها را مرکز پزشکی هستهای تعیین میکند.
بررسی بافت تیروئیدی فعال در محلهای غیرمعمول، در موارد منتخب
کاربردی انتخابی و تخصصی است؛ پس از مصرف مایعات کافی و دفع مکرر ادرار توصیه میشود.
پیش از مصرف بدانید
- بارداری، احتمال بارداری یا شیردهی را پیش از دریافت اطلاع دهید؛ این فرآورده در بارداری نباید استفاده شود.
- اگر بیماری کلیه، کاهش ادرار یا سابقهٔ نارسایی کلیه دارید، بگویید؛ دفع آهستهتر میتواند تماس بدن با پرتو را افزایش دهد.
- بیماریهای تیروئید، جراحی تیروئید، سابقهٔ دریافت رادیودارو و همهٔ داروهای تیروئیدی را اعلام کنید.
- اگر اخیراً مادهٔ حاجب یددار، تصویربرداری با مادهٔ حاجب یا فرآوردهٔ حاوی ید دریافت کردهاید، زمان آن را بگویید.
- سابقهٔ واکنش حساسیتی به رادیوداروها، کپسولها، مواد تشکیلدهنده یا مادهٔ حاجب و همهٔ داروها و مکملهای مصرفی را اطلاع دهید.
- اگر بیمار کودک است یا امکان رعایت فاصله از کودک یا فرد باردار در خانه وجود ندارد، پیش از انجام آزمایش با مرکز هماهنگ کنید؛ تیروئید کودکان به پرتو حساستر است.
عوارض احتمالی
- تهوع
- استفراغ
- اسهال
- خارش، قرمزی یا بثورات پوستی خفیف
- تورم لبها، صورت یا زبان، کهیر گسترده، گرفتگی گلو، تنگی نفس، سرگیجهٔ شدید یا غش: فوراً با اورژانس تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم شدید یا رو به افزایش گردن، مشکل در بلع یا احساس فشار و دشواری تنفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- استفراغ یا اسهال مکرر، ناتوانی در نوشیدن مایعات یا کاهش واضح ادرار: سریعاً با مرکز پزشکی هستهای یا پزشک تماس بگیرید.
- اگر کپسول پس زده شد، احتمال دریافت مقدار نادرست وجود داشت یا محتویات آن ریخت، به آن دست نزنید و فوراً مرکز پزشکی هستهای را مطلع کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرف اخیر ید به هر شکل میتواند جذب رادیودارو در تیروئید و نتیجهٔ آزمایش را تغییر دهد؛ این موضوع شامل مکملهای ید، فرآوردههای جلبک دریایی، بعضی مولتیویتامینها و مواد حاجب یددار در سیتی یا آنژیوگرافی است. داروهای تیروئیدی و ضدتیروئیدی و برخی داروهای قلبی مانند آمیودارون نیز ممکن است نتیجه را مختل کنند؛ زمان قطع یا ادامهٔ آنها برای هر فرد متفاوت است و نباید خودسرانه تغییر کند. ممکن است مرکز برای مدتی رژیم کمید یا پرهیز از برخی فرآوردهها را توصیه کند. تداخل مستقیمی با الکل شناخته نشده است، اما مصرف زیاد آن میتواند کمآبی ایجاد کند. فهرست کامل داروها، مکملها، فرآوردههای بدون نسخه و آزمایشهای تصویربرداری اخیرت را به پزشک و داروساز یا مرکز پزشکی هستهای بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
ید-۱۳۱ از جفت عبور میکند و میتواند تیروئید جنین را بهشدت کمکار کند؛ بنابراین در بارداری یا احتمال آن نباید دریافت شود و معمولاً پیش از انجام، بارداری بررسی میشود. این ماده وارد شیر میشود و میتواند به تیروئید نوزاد آسیب بزند؛ شیردهی پس از دریافت نباید به همان نوزاد ادامه یابد. دربارهٔ قطع شیردهی پیش از آزمایش، تغذیهٔ جایگزین و زمان مناسب بارداری آینده با متخصص پزشکی هستهای هماهنگ کنید.
نگهداری
این فرآورده باید در مرکز پزشکی هستهای و در دمای کنترلشدهٔ درجشده روی برچسب، معمولاً دمای اتاق، نگهداری شود و بیمار نباید آن را در منزل ذخیره کند. آن را از گرما، تابش مستقیم و دسترس کودکان دور نگه دارید. کپسول مصرفنشده یا بستهٔ آن را خودسرانه دور نریزید؛ نگهداری و دفع باید طبق مقررات و توسط مرکز انجام شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا سدیم یدید آی-۱۳۱ برای درمان پرکاری تیروئید است؟
۰۲آیا میتوانم کپسول را در خانه مصرف کنم؟
۰۳آیا باید داروهای تیروئیدم را قطع کنم؟
۰۴بعد از دریافت کپسول، میتوانم کنار کودک یا فرد باردار بمانم؟
۰۵اگر بعد از بلع کپسول استفراغ کردم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه V09FX03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.