سلومتینیب
سلومتینیب یک داروی هدفمند ضدسرطان است که با مهار مسیرهای پیامرسانی رشد سلول، رشد برخی تومورها را کند میکند.
کاربرد اصلی آن درمان نوروفیبرومهای شبکهایِ علامتدار و غیرقابلجراحی در افراد مبتلا به نوروفیبروماتوز نوع ۱ است.
این دارو میتواند عملکرد قلب، بینایی، پوست و دستگاه گوارش را تحتتأثیر قرار دهد. تغییر دید، تنگی نفس، اسهال شدید یا ضعف عضلات را جدی بگیرید.
سابقهٔ بیماری قلبی، چشمی یا کبدی، بارداری، شیردهی و مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون یا مکملها را پیش از شروع مطرح کنید. علائم قلبی یا تغییر ناگهانی دید نیازمند پیگیری فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سلومتینیب در گروه داروهای ضدسرطان هدفمند قرار میگیرد و با مهار فعالیت دو آنزیم کلیدی در مسیر رشد سلول، تکثیر برخی سلولهای توموری را کاهش میدهد. این دارو برای نوروفیبرومهای شبکهایِ مرتبط با نوروفیبروماتوز نوع ۱ به کار میرود؛ بهویژه زمانی که تومور علامتدار باشد و نتوان آن را بهطور کامل با جراحی برداشت. مقدار دارو برای هر فرد، بهخصوص کودکان، بر اساس اندازهٔ بدن و وضعیت کبد تعیین میشود. پایش منظم قلب، چشم، کبد و آزمایشهای خون در طول درمان اهمیت دارد.
موارد مصرف
- درمان نوروفیبرومهای شبکهایِ علامتدار و غیرقابلجراحی در نوروفیبروماتوز نوع ۱
- کوچککردن نوروفیبرومهای شبکهای و کنترل رشد آنها
- کاهش درد، فشار یا ناراحتی ناشی از این تومورها
- کمک به بهبود محدودیت حرکتی یا اختلال عملکردی ناشی از تومور، در صورت تأیید متخصص
روش مصرف
کپسول را دقیقاً طبق نسخه، معمولاً در دو نوبت با فاصلهٔ تقریباً برابر، با یا بدون غذا مصرف کنید و هر نوبت را در زمان ثابتی بگیرید. کپسول را کامل با آب ببلعید و آن را باز نکنید، نجوید یا خرد نکنید. اگر نوبتی فراموش شد، آن را دو برابر نکنید و دربارهٔ جبران آن طبق دستور تیم درمان عمل کنید؛ پس از استفراغ نیز مقدار اضافی مصرف نکنید و نوبت بعدی را در زمان معمول بگیرید. قطع، وقفه یا تغییر مقدار دارو باید با نظر متخصص انجام شود و مراجعهها، تصویربرداری و آزمایشهای برنامهریزیشده را ادامه دهید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به سلومتینیب یا مواد تشکیلدهندهٔ کپسول حساسیت داشتهاید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید.
- سابقهٔ نارسایی یا کاهش قدرت قلب، فشارخون کنترلنشده، بیماری قلبی، تپش قلب یا غش را مطرح کنید.
- هرگونه کاهش دید، بیماری شبکیه، فشار بالای چشم یا بیماری چشمی قبلی را به پزشک بگویید.
- بیماری کبدی، زردی، آزمایشهای غیرطبیعی کبد، اسهال مکرر یا بیماری گوارشی را اطلاع دهید.
- فهرست همهٔ داروهای نسخهای و بدون نسخه، داروهای گیاهی و مکملها، بهویژه ویتامین ای، آسپیرین، داروهای رقیقکنندهٔ خون و داروهای ضدپلاکت را ارائه کنید.
- اگر باردار هستید، احتمال بارداری وجود دارد یا شیردهی میکنید، پیش از درمان اطلاع دهید؛ در کودکی که نمیتواند کپسول را کامل ببلعد، بازکردن کپسول خودسرانه انجام نشود.
عوارض احتمالی
- اسهال
- تهوع و استفراغ
- درد شکم یا زخم دهان
- بثورات پوستی شبیه جوش، خشکی یا خارش پوست
- التهاب اطراف ناخن و تغییرات مو
- خستگی، درد عضلانی یا مفصلی و افزایش آنزیم عضله در آزمایش خون
- تغییر تازه یا بدترشوندهٔ دید، تاری دید، لکههای تیره، جرقه یا کاهش دید: فوراً با تیم درمان تماس بگیرید؛ کاهش ناگهانی دید یا درد شدید چشم نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
- تنگی نفس، سرفه یا خسخس مداوم، تورم پاها، خستگی شدید، ضربان تند یا غش: میتواند نشانهٔ کاهش عملکرد قلب باشد؛ فوراً به پزشک اطلاع دهید و در علائم شدید به اورژانس مراجعه کنید.
- اسهال شدید یا مداوم، استفراغ مکرر، درد شدید شکم، خون در مدفوع، زخم گستردهٔ دهان، سرگیجه یا کاهش ادرار: برای پیشگیری از کمآبی مایعات را در حد تحمل افزایش دهید و همان روز با مرکز درمانی تماس بگیرید؛ ناتوانی در نوشیدن یا بیحالی شدید نیازمند اورژانس است.
- راش گسترده یا دردناک، تاول، کندهشدن پوست، زخم پوستی، تورم صورت، لب یا زبان و دشواری تنفس: نوبت بعدی را خودسرانه تکرار نکنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد، گرفتگی یا ضعف شدید عضلات، بهویژه همراه با ادرار تیره یا قرمز: احتمال آسیب شدید عضله وجود دارد؛ فوراً به پزشک اطلاع دهید و در علائم شدید مراجعهٔ فوری داشته باشید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، خونریزی غیرعادی، مدفوع سیاه یا کبودی زیاد: فوراً با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید؛ خونریزی زیاد یا ناگهانی نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروهای ضدقارچ مانند ایتراکونازول و فلوکونازول، بعضی آنتیبیوتیکها مانند کلاریترومایسین، و داروهایی مانند ریفامپین، کاربامازپین و فنیتوئین میتوانند سطح یا اثر سلومتینیب را تغییر دهند؛ علف چای نیز باید پرهیز شود. گریپفروت، آب گریپفروت و پرتقال تلخ مصرف نکنید. بعضی کپسولهای سلومتینیب حاوی ویتامین ای هستند و همراهی آنها با مکمل ویتامین ای، وارفارین، آسپیرین یا کلوپیدوگرل میتواند خطر خونریزی را بیشتر کند. الکل تداخل مستقیم شناختهشدهای با این دارو ندارد، اما ممکن است تهوع، اسهال، کمآبی یا فشار بر کبد را بدتر کند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید و هیچ دارویی را خودسرانه شروع یا قطع نکنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
سلومتینیب در بارداری میتواند به جنین آسیب بزند و مصرف آن معمولاً توصیه نمیشود. اگر باردارید، احتمال بارداری دارید یا هنگام درمان بارداری رخ داد، سریع تیم درمان را مطلع کنید. زنان و مردان در سن باروری باید هنگام درمان و تا یک هفته پس از آخرین نوبت از روش مطمئن پیشگیری استفاده کنند؛ روشهای هورمونی ممکن است به روش سدّیِ اضافی نیاز داشته باشند. مشخص نیست دارو وارد شیر انسان میشود یا نه؛ هنگام درمان و تا یک هفته پس از آخرین نوبت شیردهی نکنید.
نگهداری
کپسولها را در بستهبندی اصلی، در دمای معمول اتاق و دور از نور، گرما و رطوبت نگه دارید و درِ بسته را محکم ببندید. اگر بسته خشککن دارد، آن را خارج نکنید و دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید؛ مگر آنکه روی بسته دستور دیگری آمده باشد، کپسول را در یخچال نگذارید. تاریخ انقضا و سلامت ظاهری کپسول را پیش از مصرف بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 25 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا سلومتینیب هر نوع نوروفیبروم را درمان میکند؟
۰۲چرا پیش از شروع و در طول درمان، قلب و چشم بررسی میشوند؟
۰۳آیا میتوانم کپسول سلومتینیب را باز یا خرد کنم؟
۰۴اگر بعد از مصرف سلومتینیب استفراغ کردم یا یک نوبت را فراموش کردم، چه کنم؟
۰۵آیا مصرف ویتامین ای، آسپیرین یا داروی ضدتشنج همراه سلومتینیب اشکال دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۴ سازنده، در گروه L01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.