رنیوم-۱۸۶ اتیدرونیک اسید
یک رادیوداروی درمانیِ درونوریدی است که به نواحی درگیر استخوان میرسد و با تابش موضعی به کاهش درد کمک میکند.
بیشتر برای تسکین درد متاستازهای متعدد و دردناک استخوانی، بهویژه ضایعات استخوانساز، استفاده میشود. اثر آن تسکینی است و جایگزین درمان اصلی سرطان نیست.
این فرآورده فقط در بخش پزشکی هستهای و بهوسیلهٔ تیم آموزشدیده تزریق میشود. بارداری و شیردهی از موارد منع مهماند و کاهش موقت سلولهای خون نیز ممکن است رخ دهد.
اگر احتمال بارداری، شیردهی، بیماری کلیه، کاهش سلولهای خون، عفونت، خونریزی یا درمان شیمیایی و پرتودرمانی دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید. ضعف اندام، بیاختیاری یا درد ناگهانی و شدید به ارزیابی فوری نیاز دارد.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
رنیوم-۱۸۶ اتیدرونیک اسید یک رادیوداروی درمانیِ تزریقی و استخوانگراست که در گروه داروهای تسکیندهندهٔ درد استخوان قرار دارد. بخش اتیدرونیک اسید به نواحی استخوانی با فعالیت ساختوساز بالا، مانند بسیاری از متاستازهای استخوانی، متصل میشود و رنیوم-۱۸۶ با تابش بتا انرژی درمانی را عمدتاً در همان ناحیه آزاد میکند. هدف اصلی آن کاهش درد ناشی از انتشار سرطان به استخوان است؛ شکستگی یا فشار روی نخاع را درمان نمیکند.
موارد مصرف
- تسکین درد متاستازهای متعدد و دردناک استخوانی، بهویژه ضایعات استخوانساز
- درد استخوانی ناشی از انتشار سرطان پروستات به استخوان، بهعنوان درمان تسکینی
- درد استخوانی ناشی از انتشار سرطان پستان یا برخی تومورهای دیگر، در صورت انتخاب بیمار توسط متخصص پزشکی هستهای
روش مصرف
این فرآورده فقط بهصورت تزریق درونوریدی و در بخش پزشکی هستهای توسط تیم آموزشدیده آماده و تزریق میشود. مقدار فعالیت و زمان درمان بر اساس وزن، تصویربرداری استخوانی، شمارش سلولهای خون و عملکرد کلیه تعیین میشود و بیمار نباید مقدار یا دفعات آن را تغییر دهد. چون تزریقی است، همراهی با غذا مطرح نیست. اگر محدودیت مایعات ندارید، پس از تزریق مایعات کافی بنوشید و ادرار را نگه ندارید؛ دستورهای مرکز دربارهٔ بهداشت توالت، دفع ترشحات و میزان تماس با کودکان و زنان باردار را دقیق اجرا کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تسکین درد ناشی از متاستازهای متعدد و دردناک استخوانی، بهویژه ضایعات استخوانساز
پیش از درمان، جذب مناسب ضایعات در اسکن استخوانی و وضعیت شمارش خون و عملکرد کلیه باید تأیید شود؛ مصرف مایعات و دفع مکرر ادرار طبق دستور مرکز انجام شود.
درد استخوانی ناشی از انتشار سرطان پروستات به استخوان، بهعنوان درمان تسکینی
افت موقت سلولهای خونی، بهویژه پلاکتها، محدودکنندهٔ اصلی درمان است و پایش شمارش خون ضروری است.
درد استخوانی ناشی از انتشار سرطان پستان یا برخی تومورهای دیگر، در صورت انتخاب بیمار توسط متخصص پزشکی هستهای
انتخاب بیمار باید بر اساس اسکن استخوانی، جذب مناسب ضایعات و کفایت ذخیرهٔ مغز استخوان انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر باردارید، احتمال بارداری دارید، قاعدگیتان عقب افتاده یا قصد بارداری دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید.
- شیردهی را پیش از درمان اعلام کنید؛ این رادیودارو در دوران شیردهی نباید دریافت شود.
- کمخونی، کاهش گلبول سفید یا پلاکت، خونریزی و کبودی غیرعادی، عفونت فعال یا شیمیدرمانی و پرتودرمانی اخیر را به تیم درمان بگویید.
- بیماری کلیه، کاهش حجم ادرار، انسداد ادراری یا بیاختیاری ادرار را از قبل مطرح کنید.
- در کودکان و نوجوانانِ در سن رشد استخوانی، ضرورت و ایمنی درمان باید کاملاً تخصصی بررسی شود؛ درد شدید ستون فقرات، ضعف یا بیحسی اندام و شک به شکستگی نیز نیازمند ارزیابی جداگانه است.
- حساسیتهای دارویی و فهرست کامل داروها، رادیوداروهای اخیر، مکملها و فرآوردههای گیاهی را اعلام کنید.
عوارض احتمالی
- افزایش موقت درد استخوان در روزهای نخست پس از تزریق
- تهوع خفیف
- استفراغ خفیف
- خستگی یا بیحالی گذرا
- کاهش گلبول سفید: تب، لرز، گلودرد یا نشانههای عفونت؛ همان روز با پزشک یا مرکز پزشکی هستهای تماس بگیرید.
- کاهش پلاکت یا کمخونی: کبودی و خونریزی غیرعادی، خون در ادرار یا مدفوع، رنگپریدگی یا تنگی نفس؛ مراجعهٔ سریع لازم است.
- واکنش حساسیتی شدید مانند کهیر گسترده، تورم لب و زبان، خسخس یا سختی تنفس؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید و پیشروندهٔ پشت یا استخوان همراه با ضعف، بیحسی اندام یا از دست رفتن کنترل ادرار و مدفوع؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کاهش واضح ادرار یا ناتوانی در دفع ادرار؛ همان روز با مرکز پزشکی هستهای تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل مستقیم و مشخصی برای این رادیودارو بهطور قابل اتکا شناخته نشده است. بااینحال، شیمیدرمانی، پرتودرمانی، رادیوداروهای دیگر و داروهای سرکوبکنندهٔ مغز استخوان میتوانند خطر افت شمارش خون یا زمانبندی درمان را تغییر دهند. داروهای استخوانی مانند زولدرونیک اسید، داروهای رقیقکنندهٔ خون و داروهای مؤثر بر کلیه نیز باید پیشاپیش اعلام شوند؛ این موارد لزوماً ممنوع نیستند اما به هماهنگی نیاز دارند. تداخل مهمی با غذا یا الکل شناخته نشده است. فهرست کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
بهدلیل تابش یونساز، این رادیودارو در بارداری یا احتمال بارداری نباید استفاده شود؛ احتمال بارداری یا عقب افتادن قاعدگی را پیش از تزریق اعلام کنید. در دوران شیردهی نیز نباید دریافت شود و شیردهی باید پیش از درمان متوقف شود. زمان مناسب برای بارداری دوباره یا ازسرگیری شیردهی را متخصص پزشکی هستهای تعیین میکند.
نگهداری
این رادیودارو معمولاً در مرکز پزشکی هستهای، در محل کنترلشدهٔ مواد پرتوزا و طبق دمای درجشده روی برچسب نگهداری میشود و برای نگهداری در منزل نیست. باید از گرما، نور مستقیم، یخزدگی و دسترسی کودکان دور باشد و تاریخ انقضا و زمان مصرف آن بررسی شود. باقیمانده یا سرنگ را خودسرانه دور نریزید؛ دفع باید توسط مرکز مجاز انجام شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱رنیوم-۱۸۶ اتیدرونیک اسید برای چه نوع دردی است؟
۰۲آیا اثر دارو فوراً شروع میشود؟
۰۳چرا قبل و بعد از تزریق آزمایش خون انجام میشود؟
۰۴بعد از تزریق، برای خانوادهام خطر دارد؟
۰۵اگر بیماری کلیه یا ادرار کم داشته باشم، چه باید بکنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه V10BX03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.