رنیوم-۱۸۶ اچایدیپی
رنیوم-۱۸۶ اچایدیپی یک رادیودارویِ تزریقی از ردهٔ رادیوداروهای تسکیندهندهٔ دردِ استخوانی است. پس از تزریق، در نقاطی از استخوان که درگیرِ متاستازِ سرطان شدهاند جمع میشود و با پرتودهیِ موضعی به کاهشِ درد کمک میکند.
بیشتر برای کاهشِ دردِ استخوانیِ ناشی از گسترشِ سرطانهایی مانندِ پروستات یا پستان به استخوان به کار میرود، آنجا که مسکنهای معمول بهتنهایی کافی نبودهاند.
این دارو رادیواکتیو است و فقط توسطِ تیمِ پزشکیِ هستهای در مرکزی مجاز تزریق میشود. مصرفِ آن در بارداری بهطورِ قطعی ممنوع است.
اگر بارداری، شیردهی، شیمیدرمانیِ اخیر، مشکلِ کلیوی یا کاهشِ سلولهای خونی در کارِ شماست، پیش از تزریق حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
رنیوم-۱۸۶ اچایدیپی رادیودارویی است که از پیوندِ رادیونوکلوئیدِ رنیوم-۱۸۶ با مادهٔ اچایدیپی، یک ترکیبِ استخواندوست، ساخته میشود و در ایران با نامِ «اچ ای دی پی» شناخته میشود. این دارو بهصورتِ کیت عرضه میشود و فقط توسطِ تیمِ پزشکیِ هستهای آمادهسازی و بهشکلِ تزریقِ وریدی تجویز میشود. پس از تزریق، دارو عمدتاً در نواحیای از استخوان که فعالیتِ متاستاتیک دارند جمع میشود و با پرتودهیِ موضعی و کوتاهبُرد به کاهشِ دردِ استخوانی کمک میکند. هدفِ اصلیِ آن تسکینِ درد است، نه درمانِ قطعیِ خودِ سرطان، و معمولاً در کنارِ سایرِ درمانهای تیمِ آنکولوژی به کار میرود.
موارد مصرف
- تسکینِ دردِ استخوانیِ ناشی از گسترشِ سرطان به استخوان (متاستازِ استخوانی)، بهویژه در سرطانِ پروستات یا پستان
- مواردی که درد به مسکنهای معمول بهخوبی پاسخ نداده است
- کاهشِ نیاز به مسکنهای قوی در برخی بیمارانِ مبتلا به دردِ استخوانیِ پایدار
- ضایعاتِ استخوانیِ چندکانونی (چند نقطهای) که پرتودرمانیِ موضعیِ جداگانه برایِ هر ضایعه عملی نیست
روش مصرف
این دارو را خودتان مصرف نمیکنید؛ رنیوم-۱۸۶ اچایدیپی فقط بهصورتِ یک تزریقِ وریدی، توسطِ تیمِ پزشکیِ هستهای و در بخشِ مجهزِ بیمارستانی تجویز میشود. پیش از تزریق معمولاً وضعیتِ کلیه و شمارشِ سلولهای خونی بررسی میشود، و نوشیدنِ مایعاتِ کافی پیش و پس از تزریق توصیه میشود تا دفعِ ادراریِ دارو تسهیل شود. اینکه آیا در آینده تزریقِ دیگری لازم است یا نه، کاملاً به تشخیصِ پزشک و پاسخِ بدنِ شما به درمان بستگی دارد و نباید خودسرانه دربارهٔ آن تصمیم گرفت.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تسکین درد استخوانی ناشی از گسترش سرطان به استخوان، بهویژه در سرطان پروستات یا پستان
پیش از تزریق، اسکن استخوان، شمارش سلولهای خون و عملکرد کلیه بررسی شود؛ مصرف مایعات کافی و تخلیهٔ مکرر مثانه طبق دستور مرکز ضروری است.
درد استخوانی ناشی از متاستاز که به مسکنهای معمول پاسخ کافی نداده است
مسکنهای تجویزشده تا شروع اثر درمان قطع نشوند؛ افت موقت سلولهای خون و تشدید گذرای درد ممکن است رخ دهد.
درد استخوانی پایدار با نیاز به کاهش مسکنهای قوی
این درمان تسکینی است؛ کاهش یا قطع مسکن بدون نظر پزشک میتواند موجب بازگشت درد شود.
ضایعات استخوانی چندکانونی که پرتودرمانی موضعی جداگانه برای آنها عملی نیست
برای ضایعات با جذب مناسب در اسکن استخوان بهکار میرود و جایگزین درمان فوری شکستگی یا فشار بر نخاع نیست.
پیش از مصرف بدانید
- اگر باردار هستید یا احتمالِ بارداری میدهید، پیش از تزریق حتماً به پزشک بگویید؛ این دارو در بارداری ممنوع است.
- اگر شیر میدهید، دربارهٔ لزومِ قطعِ موقتِ شیردهی با پزشک مشورت کنید.
- سابقهٔ حساسیت به ترکیباتِ فسفوناتی یا هرگونه واکنشِ آلرژیکِ پیشین را گزارش دهید.
- اگر بهتازگی شیمیدرمانی یا پرتودرمانی شدهاید، یا مشکلِ کلیوی و کاهشِ سلولهای خونی دارید، پزشک را در جریان بگذارید.
- اگر نشانههایی مانندِ ضعفِ ناگهانیِ پاها یا دشواری در کنترلِ ادرار و مدفوع دارید، پیش از تزریق حتماً بررسی شود.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و درمانهای دیگرِ خود را با پزشک در میان بگذارید.
عوارض احتمالی
- کاهشِ خفیف و موقتِ شمارشِ سلولهای خونی که با آزمایشِ دورهای پیگیری میشود
- افزایشِ گذرایِ دردِ استخوانی در چند روزِ نخست پس از تزریق («فلر درد») که سپس بهبود مییابد
- تهوعِ خفیف
- خستگی
- واکنشِ خفیف در محلِ تزریق
- تبِ ناگهانی، لرز یا نشانههای عفونت — با پزشکِ خود تماس بگیرید یا فوراً به اورژانس مراجعه کنید، زیرا ممکن است نشانهٔ کاهشِ شدیدِ گلبولهای سفیدِ خون باشد.
- کبودیِ غیرمعمول، خونریزیِ بینی یا لثه، یا وجودِ خون در ادرار و مدفوع — نشانهٔ احتمالیِ کاهشِ شدیدِ پلاکت است و باید هرچه زودتر به پزشک اطلاع داده شود.
- ضعفِ ناگهانیِ پاها، بیحسی یا دشواری در کنترلِ ادرار و مدفوع — میتواند نشانهٔ فشار بر نخاع باشد؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تنگیِ نفس، ورمِ صورت و گلو یا کهیرِ گسترده — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
رنیوم-۱۸۶ اچایدیپی میتواند با داروها و درمانهایی که بر مغزِ استخوان اثر میگذارند، مانندِ برخی داروهای شیمیدرمانی، همراهیِ اثر داشته باشد و خطرِ کاهشِ سلولهای خونی را بیشتر کند؛ به همین دلیل زمانبندیِ آن در کنارِ سایرِ درمانهای سرطان باید با هماهنگیِ تیمِ درمان انجام شود. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالی پیش از تزریق بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
این رادیودارو در بارداری بهطورِ قطعی ممنوع است، چون میتواند به جنین آسیب برساند؛ پیش از تزریق باید با اطمینان از نبودِ بارداری مطمئن شد. در دورانِ شیردهی نیز باید پیش از تزریق با پزشک دربارهٔ توقفِ موقت یا کاملِ شیردهی مشورت کرد.
نگهداری
این رادیودارو در منزل نگهداری نمیشود؛ آمادهسازی، نگهداری و تزریقِ آن فقط در مراکزِ مجازِ پزشکیِ هستهای و طبقِ ضوابطِ ایمنیِ پرتو انجام میشود، بنابراین شما بهعنوانِ بیمار نیازی به نگهداریِ آن ندارید. پس از تزریق، توصیههای تیمِ درمان دربارهٔ نکاتِ ایمنی برای چند روزِ نخست — مانندِ نوشیدنِ مایعاتِ کافی و رعایتِ بهداشتِ فردی — را دقیق دنبال کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| Kit | 40 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این تزریق دردِ استخوانی را کاملاً از بین میبرد؟
۰۲چرا ممکن است دردِ استخوانیام چند روز پس از تزریق بدتر شود؟
۰۳آیا پس از تزریق باید از اطرافیانم فاصله بگیرم؟
۰۴آیا این تزریق جایگزینِ شیمیدرمانی یا پرتودرمانیِ سرطان است؟
۰۵آیا میتوان این تزریق را در آینده تکرار کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه V10BX03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.