بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · اسکلتی‑عضلانی

زولدرونیک اسید

Zoledronic acid monohydrate
رده ATC M05BA08شکل‌ها تزریقی، تزریقی برای محلولدوز 4 mg/5mL، 5 mg/100mL، 4 mgبرند در ایران ۲۷
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

زولدرونیک اسید دارویی از گروه بیس‌فسفونات‌های نیتروژن‌دار است که با کند کردن فرسایش استخوان، تراکم آن را حفظ می‌کند.

بیشتر برای چه؟

این دارو بیشتر برای درمان پوکی استخوان، بیماری پاژه، و پیشگیری از عوارض استخوانی برخی سرطان‌ها به کار می‌رود.

نکتهٔ ایمنی مهم

این دارو فقط به‌صورت تزریق وریدی و در محیط درمانی استفاده می‌شود؛ پیش از هر نوبت باید عملکرد کلیه و سطح کلسیم خون بررسی شود.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر پس از تزریق تب شدید، درد غیرعادی فک یا ران، یا بی‌حسی و گزگز اطراف دهان و انگشتان داشتید، با پزشک تماس بگیرید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Zoledronic acid
۰۲

معرفی دارو

زولدرونیک اسید از خانواده بیس‌فسفونات‌های نیتروژن‌دار (Nitrogen-containing Bisphosphonate) است که همیشه به‌صورت تزریق وریدی و فقط در محیط درمانی مانند بیمارستان یا کلینیک تجویز می‌شود. این دارو به بافت معدنی استخوان می‌چسبد و فعالیت سلول‌های تجزیه‌کننده استخوان (استئوکلاست) را کاهش می‌دهد، در نتیجه از تحلیل بیش‌ازحد استخوان جلوگیری کرده و تراکم آن را حفظ می‌کند. بسته به علت مصرف، از دو شکل متفاوت این دارو استفاده می‌شود: یکی عمدتاً برای پوکی استخوان و بیماری پاژه، و دیگری برای بیماری‌های استخوانی مرتبط با برخی سرطان‌ها. زمان‌بندی دقیق تزریق‌ها را پزشک بر اساس نوع بیماری و پاسخ به درمان تعیین می‌کند.

۰۳

موارد مصرف

  • پیشگیری و درمان پوکی استخوان در زنان یائسه و مردان
  • پوکی استخوان ناشی از مصرف طولانی‌مدت کورتیکواستروئیدها
  • بیماری پاژه استخوان
  • کاهش عوارض اسکلتی (مانند شکستگی) در متاستاز استخوانی ناشی از برخی تومورهای جامد
  • کنترل بیماری استخوانی مرتبط با میلوم مالتیپل
  • درمان هایپرکلسمی ناشی از بدخیمی (بالا بودن کلسیم خون به‌دلیل سرطان)
۰۴

روش مصرف

این دارو را خودتان در خانه تزریق نمی‌کنید؛ زولدرونیک اسید همیشه به‌صورت سرم (انفوزیون وریدی) و توسط کادر درمانی در بیمارستان یا کلینیک تزریق می‌شود، معمولاً طی مدتی کوتاه و به‌آرامی. پیش از هر نوبت تزریق، آب‌رسانی کافی به بدن و در بسیاری موارد مصرف مکمل کلسیم و ویتامین دی طبق توصیه پزشک اهمیت دارد تا از افت کلسیم خون پیشگیری شود. فاصله زمانی بین نوبت‌های تزریق را پزشک بر اساس نوع بیماری شما تعیین می‌کند و نباید بدون هماهنگی با او نوبتی را حذف یا جابه‌جا کنید. اگر قرار تزریقی را از دست دادید، برای هماهنگی نوبت بعدی با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

درمان پوکی استخوان در زنان یائسه و مردان

بزرگسالان۵ میلی‌گرم به‌صورت انفوزیون وریدی طی حداقل ۱۵ دقیقه، سالی یک‌بار.

پیش از تزریق، آب‌رسانی مناسب و دریافت کافی کلسیم و ویتامین د لازم است؛ نیاز به ادامه درمان باید به‌طور دوره‌ای بازبینی شود.

پیشگیری از پوکی استخوان در زنان یائسه

بزرگسالان۵ میلی‌گرم به‌صورت انفوزیون وریدی طی حداقل ۱۵ دقیقه، هر ۲ سال یک‌بار.

آب‌رسانی مناسب و دریافت کافی کلسیم و ویتامین د توصیه می‌شود.

پوکی استخوان ناشی از مصرف طولانی‌مدت کورتیکواستروئیدها

بزرگسالان۵ میلی‌گرم به‌صورت انفوزیون وریدی طی حداقل ۱۵ دقیقه، سالی یک‌بار.

برای مصرف سیستمیک معادل حداقل ۷٫۵ میلی‌گرم پردنیزولون در روز، در صورت پیش‌بینی ادامه درمان دست‌کم به مدت ۱۲ ماه؛ دریافت کافی کلسیم و ویتامین د لازم است.

بیماری پاژهٔ استخوان

بزرگسالان۵ میلی‌گرم به‌صورت انفوزیون وریدی تک‌نوبتی طی حداقل ۱۵ دقیقه.

در صورت عود یا باقی‌ماندن فعالیت بیماری، تکرار درمان پس از ارزیابی پزشک انجام می‌شود؛ دریافت کلسیم و ویتامین د، به‌ویژه در ۲ هفتهٔ نخست، اهمیت دارد.

کاهش عوارض اسکلتی در متاستاز استخوانی ناشی از تومورهای جامد

بزرگسالان۴ میلی‌گرم به‌صورت انفوزیون وریدی طی حداقل ۱۵ دقیقه، هر ۳ تا ۴ هفته یک‌بار.

درمان همراه با درمان استاندارد ضدسرطان انجام می‌شود؛ در نارسایی کلیه مقدار دارو کاهش می‌یابد و دریافت کافی کلسیم و ویتامین د توصیه می‌شود.

کنترل بیماری استخوانی مرتبط با مولتیپل میلوما

بزرگسالان۴ میلی‌گرم به‌صورت انفوزیون وریدی طی حداقل ۱۵ دقیقه، هر ۳ تا ۴ هفته یک‌بار.

درمان همراه با درمان استاندارد ضدسرطان انجام می‌شود؛ در نارسایی کلیه مقدار دارو کاهش می‌یابد و دریافت کافی کلسیم و ویتامین د توصیه می‌شود.

افزایش کلسیم خون ناشی از بدخیمی

بزرگسالان۴ میلی‌گرم به‌صورت انفوزیون وریدی تک‌نوبتی طی حداقل ۱۵ دقیقه؛ در صورت باقی‌ماندن یا عود افزایش کلسیم، تکرار ۴ میلی‌گرم پس از حداقل ۷ روز ممکن است.

پیش از تزریق باید کم‌آبی اصلاح شود؛ کلسیم، سایر الکترولیت‌ها و عملکرد کلیه پایش شود و مقدار هر نوبت از ۴ میلی‌گرم بیشتر نشود.

تنظیم دوز: عملکرد کلیه، میزان آب بدن و کلسیم باید پیش از هر نوبت بررسی شود؛ در کاربردهای سرطانی، با کاهش کلیرانس کراتینین دوز کاهش می‌یابد و در نارسایی شدید کلیه معمولاً توصیه نمی‌شود، و در کاربردهای ۵ میلی‌گرمی، کلیرانس کراتینین کمتر از ۳۵ میلی‌لیتر در دقیقه یا آسیب حاد کلیه منع مصرف دارد. سالمندان به تنظیم خودکار دوز نیاز ندارند، اما باید دقیق‌تر از نظر عملکرد کلیه پایش شوند؛ در نارسایی کبدی اطلاعات کافی برای تعیین دوز وجود ندارد. مقدار نهایی بر اساس سن، وزن، شدت بیماری و وضعیت کلیه و کبد با نظر پزشک تعیین می‌شود.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • اگر سابقه حساسیت به زولدرونیک اسید یا سایر بیس‌فسفونات‌ها دارید، حتماً بگویید.
  • عملکرد کلیه باید پیش از هر تزریق بررسی شود؛ در نارسایی شدید کلیه معمولاً این دارو تجویز نمی‌شود.
  • پیش از شروع درمان، معاینه دندان‌پزشکی و درمان مشکلات احتمالی را انجام دهید، چون اقدامات تهاجمی دندان‌پزشکی در حین درمان با این دارو توصیه نمی‌شود.
  • اگر سطح کلسیم خونتان پایین است، باید پیش از تزریق اصلاح شود.
  • بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را با پزشک در میان بگذارید.
  • فهرست کامل داروها، مکمل‌ها (به‌ویژه کلسیم و ویتامین دی) و بیماری‌های زمینه‌ای‌تان را به پزشک اطلاع دهید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • علائم شبه‌آنفلوانزا پس از تزریق (تب، لرز، درد عضلانی و مفصلی)، به‌ویژه بعد از نوبت اول
  • سردرد
  • تهوع و کاهش اشتها
  • خستگی
  • درد استخوان و مفاصل
  • واکنش خفیف در محل تزریق
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • درد غیرعادی، تورم یا بی‌حسی فک، یا زخم دهانی که بهبود نمی‌یابد؛ می‌تواند نشانه آسیب نادر استخوان فک باشد، پس در صورت بروز سریع به پزشک یا دندان‌پزشک اطلاع دهید.
  • درد غیرعادی یا مداوم در ران، کشاله یا لگن؛ گاهی نشانه شکستگی نادر استخوان ران است، پس برای بررسی به پزشک مراجعه کنید.
  • بی‌حسی، گزگز یا گرفتگی عضلانی در دهان، انگشتان یا اطراف لب؛ می‌تواند نشانه افت شدید کلسیم خون باشد، پس فوراً به پزشک اطلاع دهید.
  • کاهش محسوس حجم ادرار، تورم پا یا خستگی شدید؛ می‌تواند نشانه آسیب کلیوی باشد، پس سریع به پزشک مراجعه کنید.
  • تورم صورت و گلو، تنگی نفس یا کهیر گسترده که نشانه حساسیت شدید است؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • درد چشم، قرمزی یا تاری دید؛ در صورت بروز به پزشک اطلاع دهید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

مصرف هم‌زمان زولدرونیک اسید با داروهای مضر برای کلیه، مانند برخی مسکن‌های ضدالتهابی غیراستروئیدی یا آنتی‌بیوتیک‌های آمینوگلیکوزیدی، می‌تواند خطر آسیب کلیوی را افزایش دهد. مصرف هم‌زمان با داروهای مدر نیز باید با احتیاط و زیر نظر پزشک انجام شود تا کم‌آبی بدن پیش نیاید. ترکیب با سایر بیس‌فسفونات‌ها یا داروهایی که خودشان باعث افت کلسیم خون می‌شوند نیز نیازمند احتیاط بیشتر است. فهرست کامل داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا تداخل‌های احتمالی بررسی شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

مصرف زولدرونیک اسید در بارداری توصیه نمی‌شود، زیرا بیس‌فسفونات‌ها می‌توانند مدت طولانی در استخوان باقی بمانند و اثر آن بر جنین به‌طور کامل شناخته‌شده نیست؛ برای زنان در سن باروری، پیشگیری مطمئن از بارداری در دوران درمان و مدتی پس از آن اهمیت دارد. اطلاعات کافی درباره ورود این دارو به شیر مادر وجود ندارد، بنابراین مصرف در دوران شیردهی تنها باید با نظر پزشک و پس از سنجش فایده و خطر انجام شود.

۱۰

نگهداری

این دارو معمولاً توسط کادر درمانی در بیمارستان یا داروخانه نگهداری و آماده‌سازی می‌شود. اگر ویال یا سرم آماده به شما یا همراهتان تحویل داده شود، آن را دور از نور مستقیم آفتاب و در دمای ذکرشده روی بسته دارو نگه دارید، از یخ‌زدگی محافظت کنید و پیش از تزریق تاریخ انقضا را بررسی کنید. مانند هر داروی دیگر، آن را دور از دسترس کودکان نگه دارید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی4 mg / 5mL
تزریقی5 mg / 100mL
تزریقی برای محلول4 mg
تزریقی برای محلول4 mg / 5mL
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۲۷ برند از ۲۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
اریوفوس ERIOPHOS
1 VIAL, GLASS in 1 BOX
Eriochem SA
تزریقی
آكلاستا ACLASTA
1 VIAL in 1 BOX
Fresenius Kabi Austria GmbH
تزریقی
زولدرونیک اسید نورمون ZOLEDRONIC ACID NORMON
1 PACKAGE in 1 BOX
Laboratorios Normon SA
تزریقی
زولدرونیک اسید ZOLEDRONIC ACID
1 MILLILITER in 1 VIAL, GLASS
Mefar la Sanayii A.S
تزریقی
آکلاستا ACLASTA
1 VIAL in 1 BOX
Novartis
تزریقی
زومتا ZOMETA
1 VIAL, GLASS in 1 BOX
Novartis
تزریقی برای محلول
ویال زومتا 4 میلی گرم ZOMETA 4MG VIAL
آرمان دارو رسان غرب
تزریقی برای محلول
زولدرونیک اسید ZOLEDRONIC ACID
1 AMPULE in 1 BOX
البرز دارو
تزریقی
زولوار ZOLVAR
1 AMPULE in 1 BOX
البرز دارو
تزریقی
فرکتا FRACTA
1 VIAL, GLASS in 1 BOX
اکترو خاورمیانه
تزریقی
زولدرونیک اسید 4میلی گرم در 5میلی لیتر ZOLEDRONIC ACID (IRAN HORMONE) 4MG/5ML INJ
ایران هورمون
تزریقی
لیوزولن® 4 LYOZOLEN® 4MG VIAL
تحقیقاتی و تولیدی واریان فارمد
تزریقی برای محلول
زولوار ZOLVAR
1 AMPULE in 1 BOX
تحقیقاتی و تولیدی واریان فارمد
تزریقی
ریبون 4میلی گرم در 5میلی لیتر REBONE 4MG/5ML
5 MILLILITER in 1 AMPULE
داروسازی ابوریحان
تزریقی
ریبون 5میلی گرم در 100میلی لیتر REBONE 5MG/100ML
100 MILLILITER in 1 AMPULE
داروسازی ابوریحان
تزریقی
بونستا BONSTA
1 VIAL, GLASS in 1 BOX
داروسازی اکسیر
تزریقی
زولدرونیک اسید 4 میلی گرم در5 میلی لیتر ZOLEDRONIC ACID 4 MG/5 ML
داروسازی اکسیر
تزریقی
زولدوما ZOLEDOMA
1 VIAL in 1 BOX
داروسازی سبحان انکولوژی
تزریقی
زولدرونيك اسيد ZOLEDRONIC ACID
1 VIAL in 1 BOX
داروسازی سبحان انکولوژی
تزریقیتزریقی برای محلول
زولدرونیک اسید-کیمیا ZOLEDRONIC ACID-KIMIA
1 VIAL in 1 BOX
داروسازی سبحان انکولوژی
تزریقی
زولدرونیک اسید ZOLEDRONIC ACID
5 MILLILITER in 1 AMPULE · 1 VIAL in 1 BOX
داروسازی شهید قاضی
تزریقی
زولدرونیک اسید ZOLEDRONIC ACID (CASPIAN) 4MG/5ML INJ
داروسازی کاسپین تأمین
تزریقی
اریوفوس ERIOPHOS
دارویی البرز زاگرس
تزریقی
زیکلاست ZECLAST
1 VIAL, GLASS in 1 BOX
روناک
تزریقی
زولنا ZOLENA
1 VIAL, GLASS in 1 BOX
روناک
تزریقی
زولدرونیک اسید اکویدا ZOLEDRONIC ACID AQVIDA
1 VIAL, GLASS in 1 BOX
رویان دارو
تزریقی
زیست - زولدرونیک اسید ZIST - ZOLEDRONIC ACID
زیست دارو درمان پارس
تزریقی
آکلاسدال ACLACEDAL
1 VIAL, GLASS in 1 BOX
سه دال نانو
تزریقی
زومه سدال ZOMECEDAL
1 VIAL, GLASS in 1 BOX
سه دال نانو
تزریقی
کلاستوز CLASTOZ
1 VIAL, GLASS in 1 BOX · 1 VIAL in 1 BOX
نانو فناوران داروئی الوند
تزریقی
زوبیس ZOBIS
1 VIAL, GLASS in 1 BOX
نانو فناوران داروئی الوند
تزریقی
ZOMETA 4mg/5ml ZOMETA 4MG/5ML
پلر دارو
تزریقی
اوستیزول® 4 OSTIZOL® 4MG VIAL
کوشان فارمد
تزریقی برای محلول
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱چرا این دارو باید تزریق شود، نه قرص؟
جذب خوراکی بیس‌فسفونات‌ها از دستگاه گوارش بسیار کم و نامنظم است، به همین دلیل زولدرونیک اسید به‌صورت تزریق وریدی ساخته شده تا مقدار مؤثر آن مستقیم و کامل به بدن برسد. این روش هم‌چنین امکان فاصله‌گذاری طولانی‌تر بین نوبت‌های درمان را فراهم می‌کند.
۰۲چرا باید پیش از تزریق به دندان‌پزشک مراجعه کنم؟
این دارو در موارد نادر می‌تواند بهبود استخوان فک را پس از اقدامات تهاجمی دندان‌پزشکی، مانند کشیدن دندان، دشوارتر کند. به همین دلیل بهتر است کارهای دندان‌پزشکی لازم پیش از شروع درمان انجام شود و در طول درمان بهداشت دهان و دندان به‌خوبی رعایت شود.
۰۳چرا بعد از اولین تزریق حالم شبیه سرماخوردگی شد؟
این واکنش، شامل تب و درد عضلانی، در تزریق اول شایع‌تر است و معمولاً طی چند روز خودبه‌خود برطرف می‌شود. پزشک می‌تواند برای کاهش ناراحتی داروی مناسب توصیه کند؛ در نوبت‌های بعدی این واکنش معمولاً خفیف‌تر است یا دیگر رخ نمی‌دهد.
۰۴آیا هم‌زمان باید کلسیم و ویتامین دی هم مصرف کنم؟
در بسیاری موارد، پزشک مصرف مکمل کلسیم و ویتامین دی را هم‌زمان با این دارو توصیه می‌کند تا از افت کلسیم خون پیشگیری شود. نوع مکمل و لزوم مصرف آن را فقط طبق نظر پزشک تعیین کنید.
۰۵اگر نوبت تزریق را فراموش کنم چه کار کنم؟
نگران نباشید؛ کافی است با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید تا نوبت جدیدی هماهنگ شود. خودسرانه فاصله نوبت‌ها را تغییر ندهید یا تزریق اضافه دریافت نکنید.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۶ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۲۷ برند از ۲۳ سازنده، در گروه M05BA08. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.