کینین سولفات
کینین سولفات دارویی ضدمالاریا (نوعی داروی ضدانگل) است که از آلکالوئیدهای گیاه سینکونا به دست میآید و برای از بین بردن انگل عامل مالاریا در خون به کار میرود.
این دارو عمدتاً برای درمان مالاریای بدونعارضه، بهویژه سویههای مقاوم به کلروکین، و معمولاً همراه با داروی دیگری تجویز میشود.
کینین میتواند بر ریتم قلب اثر بگذارد و قند خون را بهطور محسوسی پایین بیاورد، به همین دلیل مصرف آن همیشه باید زیر نظر مستقیم پزشک باشد.
اگر سابقهٔ مشکل قلبی، کمبود آنزیم G6PD، وزوز گوش مزمن یا حساسیت به کینین دارید، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کینین سولفات دارویی ضدمالاریاست که از پوست درخت سینکونا استخراج و به شکل نمک سولفات فرآوری میشود و از قدیمیترین داروهای شناختهشده برای درمان مالاریا به شمار میرود. این دارو با تداخل در توانایی انگل پلاسمودیوم برای تجزیهٔ هموگلوبین داخل گلبولهای قرمز، مادهٔ سمی درون انگل را انباشته میکند و آن را از بین میبرد. کینین سولفات معمولاً بهتنهایی برای درمان کامل مالاریا کافی نیست و بیشتر همراه با داروی دیگری مانند داکسیسایکلین یا کلیندامایسین، برای درمان مالاریای بدونعارضه و بهویژه سویههای مقاوم به کلروکین، تجویز میشود. مصرف آن نیازمند پایش پزشکی است، زیرا اثراتش روی قلب و قند خون میتواند قابلتوجه باشد.
موارد مصرف
- درمان مالاریای بدونعارضهٔ ناشی از پلاسمودیوم فالسیپاروم، بهویژه در سویههای مقاوم به کلروکین
- مصرف معمولاً همراه با داروی دیگری مانند داکسیسایکلین یا کلیندامایسین، برای افزایش اثربخشی درمان
- گزینهای درمانی در مواردی که داروهای ردهٔ اول ضدمالاریا در دسترس نیستند یا برای بیمار مناسب نیستند
روش مصرف
کینین سولفات معمولاً به شکل قرص و همراه با غذا یا بلافاصله پس از آن مصرف میشود تا احتمال ناراحتی معده کاهش یابد؛ قرص را با یک لیوان آب کامل ببلعید، نه خرد یا لهشده، چون طعم آن بسیار تلخ است. دورهٔ درمان مالاریا معمولاً کوتاه و مشخص است و باید دقیقاً طبق نسخهٔ پزشک تا انتهای دوره ادامه یابد، حتی اگر علائم زودتر بهبود یابند؛ قطع زودهنگام میتواند به بازگشت بیماری یا مقاومت انگل بینجامد. مقدار مصرف، فاصلهٔ زمانی و طول دورهٔ درمان را فقط پزشک بر اساس شرایط شما تعیین میکند و نباید بدون مشورت تغییر کند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
مالاریای بدونعارضهٔ ناشی از پلاسمودیوم فالسیپاروم، بهویژه نوع مقاوم به کلروکین
با غذا مصرف شود تا ناراحتی معده کمتر شود و دورهٔ درمان کامل شود. این رژیم برای مالاریای شدید یا پیچیده مناسب نیست.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به کینین، کینیدین، مفلوکین یا داروهای مشابه واکنش حساسیتی داشتهاید، به پزشک اطلاع دهید.
- کمبود آنزیم گلوکز-۶-فسفات دهیدروژناز (G6PD) یا سابقهٔ خانوادگی آن را با پزشک در میان بگذارید.
- سابقهٔ بیماری قلبی، اختلال ریتم قلب یا مصرف داروهای مؤثر بر قلب را حتماً بگویید.
- وزوز گوش مزمن، مشکل بینایی یا بیماری میاستنی گراویس (Myasthenia Gravis) را با پزشک مطرح کنید.
- بیماری کبدی یا کلیوی را اطلاع دهید، چون ممکن است نیاز به احتیاط بیشتر یا تنظیم ویژه باشد.
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا داروی دیگری ازجمله داروهای گیاهی مصرف میکنید، پیش از شروع با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- وزوز گوش (زنگزدن گوش)
- سردرد
- حالت تهوع یا ناراحتی خفیف معده
- سرگیجه
- تاری دید خفیف و موقت
- افت شدید قند خون، با نشانههایی مانند لرزش، تعریق سرد، گیجی یا ضعف ناگهانی — در صورت بروز، فوراً به پزشک اطلاع دهید و اگر شدید بود با اورژانس تماس بگیرید.
- ضربان نامنظم قلب، تپش شدید، غش یا احساس تنگی نفس — این نشانهها را جدی بگیرید و فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- کبودی یا خونریزی غیرعادی، خون در ادرار یا کاهش چشمگیر حجم ادرار — میتواند نشانهٔ آسیب به پلاکتها یا کلیه باشد؛ فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و گلو، مشکل در تنفس یا کهیر گسترده — بیدرنگ با اورژانس تماس بگیرید.
- کاهش ناگهانی بینایی یا شنوایی — این وضعیت نیازمند بررسی فوری پزشکی است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
کینین سولفات میتواند با برخی داروها تداخل قابلتوجهی داشته باشد؛ مصرف همزمان آن با مفلوکین یا هالوفانترین، بهدلیل خطر اثرات جدی روی قلب، معمولاً توصیه نمیشود. این دارو سطح خونی دیگوکسین را افزایش میدهد و اثر داروهای ضدانعقاد مانند وارفارین را تقویت میکند، بنابراین ممکن است پایش دقیقتری لازم شود. مصرف همزمان با داروهایی که ریتم قلب را تحت تأثیر قرار میدهند نیز باید با احتیاط و زیر نظر پزشک انجام شود. برخی داروهای دیگر هم میتوانند نحوهٔ تجزیهٔ کینین در بدن را تغییر دهند. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا خطر تداخل بررسی و کنترل شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در بارداری، درمان مالاریا برای سلامت مادر و جنین اهمیت زیادی دارد و پزشک بر اساس شدت بیماری و مرحلهٔ بارداری دربارهٔ مصرف کینین سولفات تصمیم میگیرد؛ لازم به یادآوری است که خطر افت قند خون در دوران بارداری بیشتر است و نیاز به پایش دقیقتری دارد. مقدار کمی از کینین وارد شیر مادر میشود؛ تصمیم دربارهٔ ادامهٔ شیردهی در دوران مصرف این دارو باید با مشورت پزشک و بر اساس شرایط مادر و نوزاد گرفته شود.
نگهداری
کینین سولفات را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید. آن را دور از دسترس و دید کودکان قرار دهید، چون حتی مقدار کم آن برای کودکان میتواند خطرناک باشد. پیش از مصرف همیشه تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 300 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا باید کینین سولفات را همراه با غذا مصرف کرد؟
۰۲آیا وزوز گوش پس از مصرف این دارو نگرانکننده است؟
۰۳آیا کینین سولفات برای گرفتگی عضلات پا هم مصرف میشود؟
۰۴اگر یک نوبت از دارو را فراموش کنم چه کار کنم؟
۰۵چرا ممکن است پزشک در طول درمان با کینین آزمایش خون درخواست کند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۴ سازنده، در گروه P01BC01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.