آتوواکوآن
آتوواکوآن دارویی ضدانگل از دستهٔ هیدروکسینفتوکینونهاست که با مختلکردن تنفس سلولی انگل، از رشد آن در بدن جلوگیری میکند.
بیشتر برای درمان و پیشگیری از نوعی عفونت ریوی بهنام پنومونی پنوموسیستیس در افرادی با سیستم ایمنی ضعیف بهکار میرود که امکان مصرف داروی خط اول را ندارند.
این دارو باید همراه غذای چرب مصرف شود تا جذب کافی داشته باشد؛ مصرف با معده خالی میتواند اثربخشی آن را بهشدت کاهش دهد.
اگر علائم عفونت مثل تب یا تنگینفس بهتر نشد یا بدتر شد، یا نشانههای حساسیت شدید دیدید، حتماً با پزشک یا داروساز خود تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آتوواکوآن دارویی ضدانگل از خانوادهٔ هیدروکسینفتوکینونهاست که برای مقابله با انگلی فرصتطلب بهنام پنوموسیستیس جیرووسی بهکار میرود. این دارو با مختلکردن زنجیرهٔ انتقال الکترون در میتوکندری انگل، تولید انرژی و ادامهٔ حیات آن را متوقف میکند. آتوواکوآن معمولاً برای بیمارانی در نظر گرفته میشود که بهدلیل حساسیت یا عدم تحمل، امکان مصرف داروی خط اول یعنی کوتریموکسازول را ندارند. این فرآوردهٔ خاص بهصورت سوسپانسیون خوراکی است و هدف اصلی آن، درمان یا پیشگیری از عفونت ریوی ناشی از همین انگل در افراد دارای ضعف سیستم ایمنی است.
موارد مصرف
- درمان پنومونی خفیف تا متوسط ناشی از پنوموسیستیس جیرووسی در بزرگسالانی که تحمل کوتریموکسازول را ندارند
- پیشگیری از بروز همین عفونت ریوی در افراد در معرض خطر که سیستم ایمنی ضعیفی دارند
- جایگزینی درمانی برای بیمارانی که به کوتریموکسازول یا داروهای سولفونامیدی حساسیت یا عدم تحمل دارند
- بخشی از مراقبتهای دارویی در افراد مبتلا به ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) که در معرض خطر این نوع عفونت ریوی هستند
روش مصرف
آتوواکوآن را باید همراه با غذا، ترجیحاً وعدهای حاوی چربی، مصرف کرد؛ چون جذب دارو با معده خالی بهشدت کاهش مییابد و میتواند اثربخشی درمان را کم کند. پیش از هر بار مصرف، سوسپانسیون را خوب تکان دهید تا دارو یکنواخت شود. زمانبندی و طول دورهٔ مصرف را دقیقاً طبق نسخهٔ پزشک رعایت کنید و حتی اگر احساس بهبودی کردید، بدون مشورت با پزشک، درمان را زودتر از موعد قطع نکنید؛ بهویژه در مصرف پیشگیرانه، بینظمی در مصرف میتواند خطر عفونت را افزایش دهد. اگر یک نوبت را فراموش کردید، برای تصمیم دربارهٔ نوبت بعدی با داروساز خود مشورت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درمان پنومونی خفیف تا متوسط ناشی از پنوموسیستیس جیرووسی در افراد دچار عدم تحمل یا حساسیت به کوتریموکسازول
هر نوبت همراه غذا مصرف شود؛ اثربخشی در پنومونی شدید یا شکست درمان با کوتریموکسازول ثابت نشده است.
پیشگیری از پنومونی ناشی از پنوموسیستیس جیرووسی در افراد دچار ضعف ایمنی
همراه غذا مصرف شود؛ مدت پیشگیری ثابت نیست و تا زمان باقیماندن خطر عفونت ادامه مییابد.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت یا واکنش آلرژیک به آتوواکوآن یا اجزای این فرآورده
- مشکلات گوارشی مداوم مانند اسهال یا استفراغ که میتواند جذب دارو را کم کند
- مصرف همزمان هر داروی دیگر، از جمله داروهای بدون نسخه، مکملها و گیاهان دارویی
- بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی
- سن بیمار؛ در کودکان و سالمندان، تجویز و پایش این دارو باید کاملاً زیر نظر پزشک متخصص باشد
- شدت عفونت فعلی؛ در موارد شدید این بیماری، آتوواکوآن بهتنهایی معمولاً کافی نیست و پزشک ممکن است درمان دیگری انتخاب کند
عوارض احتمالی
- راش یا جوش پوستی
- سردرد
- تهوع
- اسهال
- تب خفیف
- بیخوابی
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و لبها، کهیر گسترده یا دشواری در تنفس — در این حالت با اورژانس تماس بگیرید
- علائم احتمالی مشکل کبدی مانند زردی پوست و چشم، ادرار تیره یا خستگی شدید و ناگهانی — در این موارد فوراً به پزشک مراجعه کنید
- تنگینفس شدید یا بدتر شدن ناگهانی مشکلات تنفسی، بهویژه با وجود مصرف منظم دارو — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- بثورات پوستی گسترده همراه با تاول یا لایهلایهشدن پوست — نشانهای جدی است که نیاز به توجه فوری پزشکی دارد
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ریفامپین و ریفابوتین، که برای درمان سل بهکار میروند، میتوانند غلظت خونی آتوواکوآن را بهطور محسوسی کاهش دهند و اثربخشی آن را کم کنند؛ به همین دلیل مصرف همزمان معمولاً توصیه نمیشود. متوکلوپرامید، که گاهی برای تهوع تجویز میشود، جذب آتوواکوآن را کم میکند و در صورت امکان باید داروی ضدتهوع جایگزین انتخاب شود. تتراسایکلین نیز ممکن است غلظت این دارو را در خون پایین بیاورد. در بیمارانی که همزمان زیدوودین، یکی از داروهای رایج در درمان اچآیوی، مصرف میکنند، آتوواکوآن میتواند غلظت آن دارو را در خون بالا ببرد که نیازمند پایش پزشک است. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای موجود دربارهٔ مصرف آتوواکوآن در بارداری انسان محدود است و مطالعات حیوانی خطر قطعی مهمی نشان ندادهاند، با این حال این دارو باید در دوران بارداری فقط با تشخیص پزشک و در صورتی مصرف شود که فایدهٔ درمان از خطر احتمالی بیشتر باشد. آتوواکوآن ممکن است به مقدار کم در شیر مادر ترشح شود؛ بنابراین مادران شیرده پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنند تا فایده و خطر برای نوزاد سنجیده شود.
نگهداری
این سوسپانسیون را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم نگه دارید و اجازه ندهید یخ بزند، چون ممکن است ساختار دارو آسیب ببیند. پیش از هر بار مصرف، ظرف را خوب تکان دهید. دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید و همیشه پیش از مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید و باقیماندهٔ استفادهنشده یا تاریخگذشته را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| سوسپانسیون | 750 mg / 5mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا باید آتوواکوآن را حتماً همراه غذا مصرف کنم؟
۰۲آیا آتوواکوآن همان داروی پیشگیری از مالاریاست؟
۰۳اگر یک نوبت از مصرف آتوواکوآن را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۴آیا آتوواکوآن نوعی آنتیبیوتیک است؟
۰۵طول دورهٔ مصرف آتوواکوآن معمولاً چقدر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه P01AX06. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.