آلبندازول
آلبندازول دارویی ضدانگل از خانوادهٔ بنزیمیدازولهاست که با مختلکردنِ تغذیهٔ انگل، آن را از بین میبرد یا فلج میکند.
این دارو بیشتر برای درمانِ عفونتهای انگلیِ رودهای مانندِ کرمِ گرد و کرمک، و نیز برخی عفونتهای انگلیِ بافتی مانندِ کیستِ هیداتیک تجویز میشود.
آلبندازول معمولاً باید همراه غذای چرب مصرف شود تا جذبِ آن بهتر انجام گیرد؛ در دورههای طولانیِ درمان، پزشک ممکن است عملکردِ کبد و خون را نیز بررسی کند.
اگر زردیِ پوست یا چشم، کبودیِ غیرعادی، تبِ مداوم یا هر واکنشِ پوستیِ شدید دیدید، حتماً و بیدرنگ با پزشک خود تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آلبندازول دارویی ضدانگل از دستهٔ بنزیمیدازولکرباماتهاست که در درمانِ طیفی از عفونتهای انگلیِ رودهای و بافتی کاربرد دارد. این دارو با مختلکردنِ ساختارِ درونیِ سلولهای انگل، توانایی آن در جذبِ قند را از بین میبرد؛ در نتیجه ذخیرهٔ انرژیِ انگل تخلیه شده و انگل بیحرکت و در نهایت نابود میشود. هدفِ اصلیِ درمان، پاکسازیِ کاملِ بدن از انگل و پیشگیری از عوارضِ ناشی از آلودگیِ انگلی است. بسته به نوعِ عفونت، طولِ دورهٔ درمان میتواند بسیار متفاوت باشد و این موضوع را پزشک بر اساسِ نوعِ انگل مشخص میکند.
موارد مصرف
- درمانِ عفونتِ کرمِ گرد (آسکاریازیس)
- درمانِ کرمک (اکسیوریازیس)
- درمانِ کرمِ قلابیدار (آنکیلوستوما)
- درمانِ کرمِ تازیانهای (تریکوریازیس)
- درمانِ کیستِ هیداتیک، ناشی از آلودگی به اکینوکوکوس، در کبد یا ریه
- درمانِ سیستیسرکوزیسِ مغزی، ناشی از لاروِ کرمِ نواری
روش مصرف
آلبندازول را معمولاً همراه یک وعدهٔ غذاییِ چرب مصرف کنید، زیرا چربیِ غذا جذبِ دارو در بدن را بهطورِ چشمگیری افزایش میدهد و مصرف با معدهٔ خالی میتواند اثربخشیِ آن را کم کند. بسته به نوعِ قرصِ تجویزشده، ممکن است لازم باشد آن را کامل بلعید یا بجوید؛ این نکته را از داروساز بپرسید. طولِ دورهٔ درمان بسته به نوعِ عفونت بسیار متفاوت است — از یک دورهٔ کوتاه تا چند نوبتِ تکرارشونده در فاصلههای معین — و این را فقط پزشک بر اساسِ نوعِ انگل و شرایطِ فرد تعیین میکند. دوره را کامل و طبقِ زمانبندیِ نسخه مصرف کنید، حتی اگر علائم زودتر بهبود یافت، و بدونِ نظرِ پزشک مصرف را قطع یا دورهٔ بعدی را خودسرانه تکرار نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آسکاریازیس (عفونت کرم گرد)
قرص جویدنی را کاملاً بجوید؛ معمولاً نیازی به ناشتا بودن یا پاکسازی روده نیست.
کرمک (اکسیوریازیس)
برای کاهش عود، شستوشوی دستها و لباسها و ملحفهها ضروری است.
عفونت کرم قلابدار (آنکیلوستوما)
در صورت تداوم آلودگی در آزمایش مدفوع، ممکن است تکرار درمان لازم شود.
تریکوریازیس (عفونت کرم تازیانهای)
دورهٔ درمان را کامل کنید؛ قرص جویدنی را بجوید یا طبق دستور پزشک خرد کنید.
کیست هیداتیک کبد یا ریه
همراه غذا، ترجیحاً غذای حاوی چربی، مصرف شود؛ در دورههای طولانی پایش شمارش سلولهای خونی و آنزیمهای کبدی لازم است.
سیستیسرکوزیس مغزی
همراه غذا مصرف شود؛ بهعلت واکنش التهابی مغز، درمان باید زیر نظر متخصص و در صورت نیاز همراه کورتیکواستروئید و داروی ضدتشنج باشد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر تاکنون به آلبندازول یا داروهای همخانوادهٔ آن حساسیت داشتهاید، به پزشک بگویید.
- هرگونه بیماریِ کبدی یا سابقهٔ اختلال در عملکردِ کبد را حتماً یادآوری کنید.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- سابقهٔ مشکلاتِ خونی مانندِ کاهشِ گلبولهای سفید را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر سابقه یا احتمالِ سیستیسرکوزیسِ چشمی مطرح است، پزشک ممکن است پیش از شروعِ درمان معاینهٔ چشمپزشکی را توصیه کند.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیتان را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- دردِ شکم
- تهوع و استفراغ
- اسهال
- سردرد
- سرگیجه
- زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم، ادرارِ تیره یا خستگیِ شدید — اینها میتوانند نشانهٔ آسیبِ کبدی باشند؛ در این صورت فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- تبِ مداوم، گلودردِ شدید، کبودیِ غیرعادی یا خونریزیِ بیدلیل — میتوانند نشانهٔ اختلال در سلولهای خونی باشند؛ سریع با پزشک تماس بگیرید.
- بثوراتِ گستردهٔ پوستی، تاول یا پوستهپوستهشدنِ پوست — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورمِ صورت، لب یا گلو، یا مشکل در تنفس — نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- در بیمارانی که برای عفونتِ انگلیِ بافتِ مغز درمان میشوند، سردردِ شدید، تشنج یا تغییرِ ناگهانیِ سطحِ هوشیاری — در این حالت فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
آلبندازول میتواند با برخی داروها تداخل داشته باشد؛ برای نمونه، مصرفِ همزمان با کورتیکواستروئیدها (مانندِ دگزامتازون) یا سایمتیدین ممکن است سطحِ خونیِ آلبندازول را تغییر دهد که پزشک بر اساسِ آن دوز یا پایشِ درمان را تنظیم میکند. غذای چرب جذبِ این دارو را در بدن افزایش میدهد، در حالی که مصرفِ الکل در طولِ درمان بهدلیلِ تأثیرِ احتمالی بر کبد توصیه نمیشود. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا هرگونه تداخلِ احتمالی بررسی و مدیریت شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مطالعاتِ حیوانی نشاندهندهٔ احتمالِ آسیب به جنین بودهاند، به همین دلیل آلبندازول معمولاً در دورانِ بارداری، بهویژه سهماههٔ اول، توصیه نمیشود مگر در شرایطِ خاص و به تشخیصِ پزشک. مقدارِ کمی از این دارو ممکن است به شیرِ مادر منتقل شود؛ بنابراین مصرف در دورانِ شیردهی باید تنها با نظرِ پزشک و پس از سنجشِ فایده و خطر انجام گیرد.
نگهداری
آلبندازول را در دمایِ اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. آن را در بستهٔ اصلیِ خود و دور از دسترسِ کودکان نگهداری کنید. پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص جویدنی | 400 mg |
| قرص جویدنی | 200 mg |
| قرص | 400 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۸ برند از ۱۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا باید آلبندازول را همراهِ غذا مصرف کنم؟
۰۲چرا پزشک برایم بیش از یک نوبت یا چند دورهٔ مصرف نوشته است؟
۰۳آیا حینِ مصرفِ آلبندازول باید آزمایشِ خون بدهم؟
۰۴آیا سایرِ اعضایِ خانواده هم باید همزمان درمان شوند؟
۰۵آیا در طولِ درمان باید از بارداری پرهیز کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۸ برند از ۱۲ سازنده، در گروه P02CA03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.