بروشور دارویی · ضدسرطان و ایمنی

پوناتینیب

Ponatinib

رده ATC L01XE24شکل قرصدوز 45 mg، 15 mgبرند در ایران ۲

پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید

این دارو چیست؟

پوناتینیب یک داروی ضدسرطان هدفمند از گروه مهارکننده‌های تیروزین‌کیناز است. با مهار پیام‌رسان غیرطبیعی بی‌سی‌آر-ای‌بی‌ال، رشد برخی سلول‌های لوسمی را کاهش می‌دهد.

بیشتر برای چه؟

بیشتر برای برخی بزرگسالان مبتلا به لوسمی میلوئید مزمن یا لوسمی لنفوبلاستیک حادِ فیلادلفیا مثبت به کار می‌رود، به‌ویژه وقتی درمان‌های قبلی اثر کافی نداشته‌اند یا قابل‌تحمل نبوده‌اند. در نوع تازه‌تشخیص‌داده‌شدهٔ لوسمی لنفوبلاستیک حادِ فیلادلفیا مثبت، ممکن است در یک برنامهٔ تخصصی همراه شیمی‌درمانی به کار رود.

نکتهٔ ایمنی مهم

مهم‌ترین خطرهای پوناتینیب ایجاد لخته یا انسداد رگ، نارسایی قلبی، فشارخون بالا و آسیب شدید کبدی است. درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس ناگهانی، ضعف یک‌طرفه، اختلال تکلم، کاهش دید یا زردی پوست نیازمند اقدام فوری است.

کِی با پزشک تماس بگیرید

پیش از شروع، سابقهٔ بیماری قلبی یا عروقی، لخته، سکته، فشارخون بالا، دیابت، چربی خون، بیماری کبد یا پانکراس و همهٔ داروهایتان را بگویید. تب، خونریزی غیرعادی، درد شدید شکم، تغییر دید یا ورم و تنگی نفس جدید را همان روز گزارش کنید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Ponatinib

۰۲

معرفی دارو

پوناتینیب یک قرص خوراکی ضدسرطان و مهارکنندهٔ تیروزین‌کیناز است. این دارو با مهار پروتئین‌های پیام‌رسان غیرطبیعی، به‌ویژه بی‌سی‌آر-ای‌بی‌ال، تقسیم و بقای سلول‌های لوسمی را کم می‌کند. کاربرد آن به نوع بیماری، مرحلهٔ لوسمی و تغییرات مولکولی مانند جهش تی۳۱۵آی و نیز پاسخ به درمان‌های قبلی بستگی دارد. درمان باید زیر نظر متخصص خون و سرطان و همراه با پایش شمارش سلول‌های خون، فشارخون، عملکرد کبد و وضعیت قلبی انجام شود.

۰۳

موارد مصرف

لوسمی میلوئید مزمنِ فاز مزمن، در صورت مقاومت یا عدم تحمل دست‌کم دو درمان قبلی از گروه مهارکننده‌های تیروزین‌کیناز
لوسمی میلوئید مزمنِ فاز شتاب‌یافته یا بلاست، وقتی گزینه‌های مناسب دیگری وجود ندارد
لوسمی میلوئید مزمنِ دارای جهش تی۳۱۵آی، در فاز مزمن، شتاب‌یافته یا بلاست
لوسمی لنفوبلاستیک حادِ فیلادلفیا مثبت، در صورت جهش تی۳۱۵آی یا نبود گزینهٔ مناسب دیگر
لوسمی لنفوبلاستیک حادِ فیلادلفیا مثبتِ تازه‌تشخیص‌داده‌شده، همراه با شیمی‌درمانی در برنامه‌های تخصصی

۰۴

روش مصرف

قرص را دقیقاً طبق نسخه و ترجیحاً در ساعت ثابت، با یک لیوان آب کامل ببلعید؛ همراه غذا یا بدون غذا قابل مصرف است. قرص را خرد، بجوید، نصف یا در آب حل نکنید. اگر یک نوبت را فراموش کردید، نوبت بعدی را در زمان معمول مصرف کنید و برای جبران، دو نوبت را با هم نخورید؛ اگر بعد از مصرف استفراغ کردید، خودسرانه نوبت دیگری نخورید و با تیم درمان تماس بگیرید. درمان را خودسرانه قطع یا مقدار آن را تغییر ندهید؛ پایش منظم آزمایش خون، فشارخون، عملکرد کبد، آنزیم‌های پانکراس و ارزیابی قلبی و چشمی برای تنظیم درمان ضروری است.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.

۰۵

پیش از مصرف بدانید

اگر به پوناتینیب یا هر جزء فرآورده حساسیت داشته‌اید، پیش از شروع اطلاع دهید.
سابقهٔ سکتهٔ قلبی یا مغزی، درد قلبی، نارسایی قلبی، ضربان نامنظم، لختهٔ شریانی یا وریدی، بیماری عروق محیطی، آنوریسم یا فشارخون کنترل‌نشده را مطرح کنید؛ این ارزیابی در سالمندان اهمیت بیشتری دارد.
دیابت، چربی خون بالا، بیماری کبد، پانکراس یا کلیه را بگویید؛ این مشکلات می‌توانند خطر بعضی عوارض یا نیاز به پایش بیشتر را افزایش دهند.
اگر شمارش سلول‌های خونی پایین، اختلال انعقاد، خونریزی یا کبودی آسان دارید یا داروی رقیق‌کنندهٔ خون و ضدپلاکت مصرف می‌کنید، اطلاع دهید.
پیش از هر عمل جراحی یا اقدام دندان‌پزشکی و پس از عمل اخیر خبر دهید؛ پوناتینیب می‌تواند خطر خونریزی و اختلال ترمیم زخم را بیشتر کند. ایمنی و اثربخشی آن در کودکان به‌خوبی مشخص نیست و مصرف کودکان باید کاملاً تخصصی باشد.
بارداری، احتمال بارداری، برنامهٔ بارداری یا شیردهی را از ابتدا مطرح کنید و فهرست کامل داروهای نسخه‌ای، بدون نسخه، مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی را همراه داشته باشید.

۰۶

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر

راش، خارش یا خشکی پوست
درد مفصل، استخوان یا عضله
درد شکم، تهوع، یبوست یا اسهال
سردرد و خستگی
زخم یا التهاب دهان، به‌ویژه در درمان‌های ترکیبی
ورم خفیف دست و پا

مهم — زودتر به پزشک بگویید

درد یا فشار قفسهٔ سینه، تنگی نفس ناگهانی، درد یا تورم یک‌طرفهٔ پا، ضعف یا بی‌حسی یک‌طرفه، اختلال تکلم یا سردرد شدید می‌تواند نشانهٔ لخته یا انسداد رگ باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
تنگی نفس رو به افزایش، ورم سریع پا یا صورت، افزایش وزن ناگهانی، تپش قلب نامنظم، سرگیجه یا غش ممکن است نشان‌دهندهٔ نارسایی قلبی یا اختلال ضربان باشد؛ در صورت شدید بودن فوراً به اورژانس مراجعه کنید و در حالت‌های خفیف‌تر همان روز با پزشک تماس بگیرید.
زردی پوست یا سفیدی چشم، ادرار تیره، بی‌اشتهایی شدید، خواب‌آلودگی غیرعادی، خونریزی یا کبودی تازه می‌تواند نشانهٔ آسیب کبدی باشد؛ فوراً با پزشک تماس بگیرید و اگر همراه گیجی یا حال عمومی بد است، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
تب، لرز، گلودرد، عفونت مکرر، خونریزی بینی مداوم، کبودی گسترده، خون در ادرار، مدفوع سیاه یا استفراغ خونی را همان روز گزارش کنید؛ خونریزی شدید، ضعف یا سرگیجه نیازمند مراجعهٔ فوری است.
درد شدید و مداوم بالای شکم، به‌ویژه همراه تهوع و استفراغ، یا شکم متورم و تب می‌تواند نشانهٔ التهاب پانکراس یا آسیب جدی گوارشی باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
تاری دید جدید، درد چشم، دیدن جرقه یا لکه‌های شناور، بی‌حسی و ضعف پیشرونده، تشنج، گیجی یا اختلال ناگهانی در فکر و بینایی نیازمند ارزیابی فوری است؛ برای کاهش دید ناگهانی، تشنج یا گیجی شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۷

تداخل‌های دارویی

برخی داروهای ضدقارچ آزولی، کلاریترومایسین و بعضی داروهای ضدویروس می‌توانند مقدار پوناتینیب را در خون بالا ببرند؛ ریفامپیسین، کاربامازپین، فنی‌توئین و علف چای ممکن است مقدار آن را کم کنند. داروهای رقیق‌کنندهٔ خون و ضدپلاکت‌ها خطر خونریزی را بیشتر می‌کنند و گریپ‌فروت و آب آن می‌تواند سطح دارو و عوارض را افزایش دهد. به‌دلیل احتمال آسیب کبدی، بهتر است مصرف الکل در طول درمان کنار گذاشته شود. فهرست کامل داروها و مکمل‌هایتان را به پزشک و داروساز بگویید و هیچ دارویی را خودسرانه شروع یا قطع نکنید.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.

۰۸

بارداری و شیردهی

پوناتینیب می‌تواند به جنین آسیب بزند و اطلاعات انسانی دربارهٔ مصرف آن در بارداری محدود است؛ بارداری یا احتمال آن را پیش از شروع و در طول درمان فوراً اعلام کنید. زنان دارای امکان بارداری باید هنگام درمان و تا سه هفته پس از آخرین نوبت از روش مؤثر پیشگیری استفاده کنند. به‌دلیل احتمال عوارض جدی برای شیرخوار، در طول درمان و تا یک هفته پس از آخرین نوبت شیردهی نکنید؛ دربارهٔ اثر احتمالی بر باروری نیز با پزشک گفت‌وگو کنید.

۰۹

نگهداری

قرص را در بستهٔ اصلی، در دمای معمول اتاق، ترجیحاً حدود ۲۰ تا ۲۵ درجهٔ سانتی‌گراد، و دور از رطوبت، گرما و نور مستقیم نگه دارید؛ آن را در حمام نگذارید. دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید، تاریخ انقضا و سالم‌بودن بسته را بررسی کنید و قرص تاریخ‌گذشته یا آسیب‌دیده را مصرف نکنید. دستور نگهداری روی بستهٔ همان فرآورده را نیز رعایت کنید.

۱۰

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل دارویی	دوز / قدرت ثبت‌شده
قرص	45 mg

۱۱