پیلوکارپین
پیلوکارپین دارویی کولینرژیک (مقلد پاراسمپاتیک) به شکل قطرهٔ چشمی است که با تنگکردن مردمک چشم اثر میکند.
این قطرهٔ چشمی بیشتر برای بهبود موقت دید نزدیک در افراد دچار پیرچشمی به کار میرود.
پس از مصرف، دید در نور کم و هنگام رانندگی شبانه ممکن است موقتاً کاهش یابد؛ در این موارد احتیاط کنید.
اگر کاهش ناگهانی دید، دیدن جرقههای نور یا افزایش لکههای سیاه شناور را تجربه کردید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پیلوکارپین هیدروکلراید یک داروی کولینرژیک (Cholinergic)، یعنی مقلد اثر پاراسمپاتیک بدن، از خانوادهٔ میوتیکهاست که بهصورت قطرهٔ چشمی مصرف میشود. این دارو با تحریک مستقیم عضلهٔ عنبیه (بخش رنگی چشم) باعث تنگشدن موقت مردمک میشود. مردمکِ تنگتر، مشابه اثر روزنهٔ دوربین عکاسی، عمق کانونی چشم را افزایش میدهد و دید نزدیک و میانی را واضحتر میکند. غلظت ۱.۲۵ درصد این قطره عمدتاً برای بهبود موقت دید نزدیک در افراد دچار پیرچشمی (Presbyopia) به کار میرود و اثر آن طی چند ساعت بهتدریج کاهش مییابد.
موارد مصرف
- بهبود موقت دید نزدیک در پیرچشمی
- واضحتر شدن دید میانی، مثلاً هنگام کار با گوشی یا صفحهنمایش رایانه
- کاهش نیاز به عینک مطالعه در فعالیتهای کوتاهمدت نزدیکبین
- تنگکردن موقت مردمک چشم (میوز) که پایهٔ اثر دارو در بهبود دید است
روش مصرف
این قطرهٔ چشمی را دقیقاً طبق تجویز پزشک و برچسب روی بستهٔ دارو مصرف کنید. پیش از چکاندن، دستهای خود را بشویید، سر را کمی به عقب خم کنید و با کشیدن ملایم پلک پایین، یک قطره داخل آن بچکانید، بدون آنکه نوک قطرهچکان به چشم یا هر سطح دیگری برخورد کند. بعد از چکاندن، چشم را چند لحظه ببندید و با انگشت روی گوشهٔ داخلی چشم، کنار بینی، فشار ملایمی وارد کنید تا جذب دارو به بدن کمتر شود. اگر از لنز تماسی استفاده میکنید، پیش از مصرف قطره آن را دربیاورید و طبق توصیهٔ پزشک یا داروساز پس از مدتی دوباره بگذارید. در صورت مصرف همزمان با قطرهٔ چشمی دیگر، بین دو قطره فاصلهٔ زمانی رعایت کنید. مصرف منظم و در زمان مشخصی از روز به پایداری اثر دارو کمک میکند و بدون مشورت پزشک، مصرف را قطع یا برنامهٔ آن را تغییر ندهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیرچشمی در بزرگسالان
حداکثر ۲ نوبت در شبانهروز. در صورت تاری یا کمنور شدن دید، از رانندگی و کارهای خطرناک خودداری کنید.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت شناختهشده به پیلوکارپین یا سایر اجزای این قطره را به پزشک یا داروساز بگویید.
- سابقهٔ جداشدگی شبکیه یا هر بیماری دیگر شبکیهٔ چشم را حتماً اطلاع دهید.
- التهاب فعال داخل چشم (مانند یووئیت) یا مشکلات قرنیه را با چشمپزشک در میان بگذارید.
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصد بارداری دارید، پزشک را در جریان بگذارید.
- فهرست همهٔ داروها، قطرههای چشمی و مکملهای مصرفی خود را به پزشک یا داروساز بگویید.
- اگر از لنز تماسی استفاده میکنید یا سابقهٔ بیماریهای تنفسی مانند آسم دارید، این موضوع را نیز مطرح کنید.
عوارض احتمالی
- سردرد، بهویژه در روزهای نخست مصرف
- قرمزی یا سوزش خفیف چشم هنگام چکاندن قطره
- تاری موقت دید، بهخصوص در نور کم یا هنگام شب
- افزایش اشکریزش یا احساس تحریک در چشم
- درد خفیف بالای ابرو یا اطراف چشم
- کاهش ناگهانی و شدید دید یا دیدن جرقههای نور و افزایش ناگهانی لکههای سیاه شناور در میدان دید: این نشانهها میتوانند به مشکلات جدی شبکیه مربوط باشند؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کاهش محسوس دید در نور کم که ایمنی رانندگی شبانه یا کار در محیط تاریک را تحت تأثیر قرار میدهد: تا مشورت با پزشک، از رانندگی شبانه و کارهای نیازمند دید دقیق در تاریکی خودداری کنید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم پلک یا صورت، خارش شدید یا دشواری تنفس: با اورژانس تماس بگیرید.
- درد شدید چشم یا سردرد شدید همراه با تهوع و کاهش دید: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پیلوکارپین میتواند با سایر داروهای کولینرژیک یا میوتیکهای چشمی همافزایی داشته باشد و اثر تنگکنندگی مردمک را تشدید کند، در حالیکه با قطرههای گشادکنندهٔ مردمک مانند تروپیکامید یا آتروپین اثر یکدیگر را خنثی میکنند. مصرف همزمان با برخی داروهای چشمی دیگر نیز ممکن است روی فشار داخل چشم یا وضوح دید تأثیر بگذارد. فهرست کامل داروها، قطرههای چشمی و مکملهایی که مصرف میکنید را به پزشک و داروساز بگویید تا از تداخلهای احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات دربارهٔ ایمنی پیلوکارپین چشمی در دوران بارداری و شیردهی محدود است. هرچند جذب سیستمیک این قطره معمولاً کم است، مصرف آن در این دوران باید تنها با تشخیص و زیر نظر پزشک انجام شود؛ پیش از استفاده حتماً بارداری، برنامهٔ بارداری یا شیردهی خود را با پزشک در میان بگذارید.
نگهداری
این قطره را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید. درِ ظرف را بعد از هر بار مصرف محکم ببندید و از یخزدگی آن جلوگیری کنید. دارو را دور از دید و دسترس کودکان نگهداری کنید، چون بلع تصادفی آن میتواند خطرناک باشد. پیش از هر بار مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید و در صورت تغییر رنگ محلول یا سپریشدن تاریخ انقضا، آن را دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قطره | 1.25 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این قطره جایگزین کامل عینک مطالعه میشود؟
۰۲چرا بعد از مصرف این قطره دیدن در تاریکی سختتر میشود؟
۰۳آیا مصرف این قطره با لنز تماسی مشکلی دارد؟
۰۴اگر یک نوبت مصرف این قطره را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۵آیا این قطره فشار داخل چشم را هم کنترل میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۲ سازنده، در گروه S01EB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.