تروپیکامید
تروپیکامید قطرهٔ چشمیِ ضدموسکارینی است که بهطور موقت مردمک چشم را گشاد و عضلهٔ تطابقِ چشم را بیحرکت میکند.
بیشتر پیش از معاینهٔ تهِ چشم توسط چشمپزشک و برای تعیینِ دقیقِ نمرهٔ عینک، بهویژه در کودکان، استفاده میشود.
در افرادی که زاویهٔ اتاقِ قدامیِ چشمشان تنگ است، این قطره میتواند حملهٔ گلوکومِ حاد ایجاد کند؛ هر دردِ شدیدِ چشم پس از قطره باید فوراً بررسی شود.
اگر پس از قطره دردِ شدیدِ چشم، سردردِ شدید، حالتِ تهوع یا دیدنِ هالهٔ رنگی دورِ نور رخ داد، یا در کودکان بیقراری و تبِ غیرعادی دیده شد، باید سریع با پزشک تماس گرفت.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تروپیکامید داروی چشمی از دستهٔ ضدموسکارینیها (Anticholinergic) و در ردهٔ گشادکنندههای مردمک و فلجکنندههای تطابقِ چشم است. این دارو با مسدود کردنِ گیرندههای موسکارینی در عضلهٔ مردمک و عضلهٔ مژگانی اثر میکند و نتیجهاش گشاد شدنِ مردمک و ازکارافتادنِ موقتِ توانِ تطابقِ چشم (فوکوسکردن روی نزدیک) است. برخلافِ برخی داروهای همرده، اثرِ تروپیکامید نسبتاً سریع شروع میشود و طولِ اثرِ آن کوتاهتر است، به همین دلیل بیشتر برای اهدافِ تشخیصیِ کوتاهمدت به کار میرود، نه درمانِ طولانیمدت. این قطره معمولاً فقط زیرِ نظرِ چشمپزشک یا اپتومتریست و در مطب یا کلینیک استفاده میشود.
موارد مصرف
- گشاد کردنِ مردمک پیش از معاینهٔ تهِ چشم (فوندوسکوپی)
- بیحرکت کردنِ موقتِ عضلهٔ تطابق برای تعیینِ دقیقِ نمرهٔ عینک، بهویژه در کودکان
- آمادهسازیِ چشم پیش از برخی اقدامهای تشخیصی یا درمانیِ چشمپزشکی
- کمک به بررسیِ دقیقترِ شبکیه و عصبِ بینایی در بیماریهایی مانند دیابت
روش مصرف
این قطره را فقط طبقِ دستورِ چشمپزشک و معمولاً در مطب یا کلینیک استفاده کنید؛ تعداد و فاصلهٔ قطرهها را خودِ پزشک بر اساسِ هدفِ معاینه تعیین میکند. پیش از چکاندنِ قطره دستها را بشویید و نوکِ ظرفِ آن را به چشم یا هیچ سطحی نزنید تا آلوده نشود؛ اگر لنزِ تماسی دارید، پیش از قطره آن را دربیاورید. بلافاصله پس از قطره، فشارِ ملایم و کوتاه به گوشهٔ داخلیِ چشم (کنارِ بینی) کمک میکند دارو کمتر واردِ جریانِ خون شود. از آنجا که این قطره باعثِ تاریِ دید و حساسیت به نور میشود، تا برطرفشدنِ کاملِ این اثرات از رانندگی و کار با ماشینآلات خودداری کنید و در صورتِ امکان عینکِ آفتابی بزنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
گشاد کردن مردمک پیش از معاینهٔ ته چشم (فوندوسکوپی)
پس از چکاندن، بهویژه در کودکان و سالمندان، گوشهٔ داخلی چشم را ۱ دقیقه فشار دهید تا جذب دارو کمتر شود؛ تاری دید و حساسیت به نور ممکن است چند ساعت بماند.
تعیین دقیق نمرهٔ عینک با مهار موقت تطابق (انکسارسنجی سیکلوپلژیک)
در کودکان، بهویژه سنین پایین یا در دوربینی و استرابیسم، تروپیکامید ۰٫۵٪ ممکن است مهار کامل تطابق ندهد و گاهی داروی قویتری لازم است؛ این نوبت را خودسرانه تکرار نکنید.
آمادهسازی چشم پیش از برخی اقدامهای تشخیصی یا درمانی چشمپزشکی
در اقدامهای جراحی یا لیزری، زمان و تعداد قطرهها طبق پروتکل چشمپزشکی تعیین میشود؛ لنز تماسی را پیش از مصرف خارج کنید.
معاینهٔ دقیق شبکیه و عصب بینایی در بیماران دیابتی
این دارو فقط برای گشاد کردن مردمک و انجام معاینه است و دیابت یا آسیب شبکیه را درمان نمیکند؛ تا برگشت دید طبیعی رانندگی نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر سابقهٔ گلوکومِ زاویهبسته یا زاویهٔ تنگِ اتاقِ قدامیِ چشم دارید، حتماً پیش از قطره به چشمپزشک بگویید.
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به تروپیکامید یا سایر داروهای ضدموسکارینی را اطلاع دهید.
- اگر لنزِ تماسی استفاده میکنید، پیش از قطره آن را دربیاورید و تا برطرفشدنِ کاملِ تاریِ دید دوباره نگذارید.
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری را با پزشک در میان بگذارید.
- در نوزادان و کودکانِ خردسال، هرگونه بیماریِ قلبی یا مشکلِ زمینهایِ دیگر را حتماً به پزشک بگویید.
- فهرستِ همهٔ داروها، قطرههای چشمیِ دیگر و مکملهایی که مصرف میکنید را به پزشک یا داروساز بگویید.
عوارض احتمالی
- سوزش یا کمی ناراحتی در چشم بلافاصله پس از چکاندنِ قطره
- تاریِ دیدِ موقت، بهویژه برای دیدِ نزدیک
- حساسیت به نور و چشمآزاری، بهدلیلِ گشادیِ مردمک
- قرمزیِ خفیفِ چشم
- خشکیِ خفیفِ دهان
- دردِ شدید و ناگهانیِ چشم، قرمزیِ شدید، تاریِ دیدِ شدید یا دیدنِ هالهٔ رنگی دورِ نور — میتواند نشانهٔ حملهٔ گلوکومِ حاد باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- علائمِ آلرژیِ شدید مانند تورمِ پلک یا صورت، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس — با اورژانس تماس بگیرید.
- در کودکان: بیقراریِ شدید، گرگرفتگیِ پوست، تبِ بدونِ علتِ مشخص یا ضربانِ قلبِ تندِ غیرعادی — نشانهٔ جذبِ سیستمیکِ بیشازحد است؛ سریع به پزشک اطلاع دهید.
- سردردِ شدید همراه با تهوع یا استفراغ پس از قطره — این وضعیت را به پزشک گزارش کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرفِ همزمانِ تروپیکامید با سایر داروهای ضدموسکارینی، چه خوراکی و چه قطرهٔ چشمیِ دیگر، میتواند اثراتِ آن را تشدید کند. اگر از چند قطرهٔ چشمیِ دیگر هم استفاده میکنید، معمولاً باید فاصلهٔ زمانیِ کوتاهی بینِ آنها رعایت شود که پزشک یا داروساز مشخص میکند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ کافی و مستقل دربارهٔ مصرفِ تروپیکامیدِ چشمی در بارداری و شیردهی در دست نیست. هرچند این دارو بهصورتِ موضعی و در مقدارِ کم مصرف میشود، تصمیمِ نهایی برای استفاده در این دوران را باید چشمپزشک بگیرد. در دورانِ شیردهی، فشارِ ملایم و کوتاه به گوشهٔ داخلیِ چشم بلافاصله پس از قطره میتواند جذبِ عمومیِ دارو را کم کند؛ این نکته را هم با پزشک یا داروساز در میان بگذارید.
نگهداری
این قطره را دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و در دمای معمولیِ اتاق نگهداری کنید، مگر آنکه روی جعبه دستورِ دیگری نوشته باشد. درِ ظرفِ قطره را همیشه محکم ببندید، نوکِ آن را به چیزی نزنید و آن را دور از دسترسِ کودکان نگه دارید. پیش از هر بار استفاده تاریخِ انقضا را بررسی کنید و اگر رنگ یا شفافیتِ محلول تغییر کرده بود، آن را دور بیندازید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قطره | 0.5 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا بعد از قطرهٔ تروپیکامید دیدم چند ساعت تار میماند؟
۰۲آیا میتوانم بعد از قطره رانندگی کنم؟
۰۳چرا بعد از قطره باید عینکِ آفتابی بزنم؟
۰۴آیا این قطره برای کودکان بیخطر است؟
۰۵چرا در برخی معاینهها بیش از یک بار این قطره را برایم میچکانند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه S01FA06. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.