فنیتوئین سدیم
فنیتوئین سدیم یک کرمِ موضعیِ ۱ درصد از خانوادهٔ هیدانتوئینهاست که برخلافِ قرصِ خوراکیِ همین ماده، برای کمک به بهبودِ زخمهای پوستی به کار میرود.
بیشتر برای کمک به التیامِ زخمهای مزمن و دیرالتیام مانندِ زخمِ پای دیابتی، زخمِ بستر و زخمهای وریدیِ پا تجویز میشود.
این کرم فقط برای مصرفِ روی پوست است، نباید بلعیده شود یا به چشم و غشاهای مخاطی برسد، و باید زیرِ نظرِ پزشک یا پرستارِ مراقبتِ زخم به کار رود.
اگر زخم نشانههای عفونت مانندِ ترشحِ چرکی، بو یا تب نشان داد، اگر پس از چند هفته بهبودی مشهود نبود، یا نشانههای حساسیتِ پوستی دیدید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فنیتوئین سدیم دارویی از خانوادهٔ هیدانتوئینهاست که شکلِ خوراکیِ آن سالهاست برای کنترلِ تشنج به کار میرود، اما همین ماده در قالبِ کرمِ موضعیِ ۱ درصد، کاربردی کاملاً متفاوت و رایج در مراقبتِ زخم دارد. در این فرآورده، فنیتوئین مستقیماً روی سطحِ زخم قرار میگیرد و رشدِ فیبروبلاستها و تولیدِ کلاژن را تحریک میکند، بافتِ گرانولاسیون را تقویت میکند و تا حدی از رشدِ باکتری در بسترِ زخم میکاهد. این کرم معمولاً درمانِ کمکی در کنارِ مراقبتهای استانداردِ زخم است، مانندِ تمیزکاری، دبریدمان و پانسمانِ مناسب، نه جایگزینِ آنها. جذبِ سیستمیکِ آن از روی زخمهای محدود بسیار ناچیز است، به همین دلیل عوارضِ شناختهشدهٔ قرصِ خوراکیِ فنیتوئین معمولاً در مصرفِ موضعی دیده نمیشود.
موارد مصرف
- کمک به بهبودِ زخمِ پای دیابتی
- کمک به التیامِ زخمِ بستر (زخمِ فشاری)
- کمک به بهبودِ زخمهای وریدیِ مزمنِ پا
- کمک به ترمیمِ زخمهای دیرالتیام و تروفیک
- کمک به بهبودِ زخمهای بعد از جراحی که روندِ ترمیمشان کند شده
روش مصرف
پیش از هر بار استفاده، زخم باید طبقِ دستورِ پزشک یا پرستارِ مراقبتِ زخم تمیز و آماده شود؛ سپس لایهای نازک از کرم روی سطحِ زخم پخش و معمولاً با یک پانسمانِ مناسب پوشانده میشود. تعدادِ دفعات و مدتِ درمان را پزشک بر اساسِ نوع و وضعیتِ زخم مشخص میکند و نباید بدونِ مشورت تغییر کند. این کرم فقط برای مصرفِ موضعی روی پوست است و هرگز نباید خورده شود یا به چشم، دهان یا سایرِ غشاهای مخاطی برسد؛ در صورتِ تماسِ تصادفی، محل را بلافاصله با آبِ فراوان بشویید. حتی اگر زخم بهبودِ ظاهری نشان داد، ادامه یا قطعِ درمان را با پزشک هماهنگ کنید، چون زخمهای مزمن معمولاً به پیگیریِ منظم نیاز دارند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
زخم پای دیابتی
همراه با کنترل قند خون، برداشتن بافت مرده، کاهش فشار از پا و مراقبت استاندارد زخم استفاده شود؛ جایگزین درمان عفونت یا ارزیابی خونرسانی نیست.
زخم فشاری (زخم بستر)
کاهش فشار از محل، تغییر وضعیت منظم و مراقبت استاندارد زخم ضروری است؛ در زخم عمیق یا عفونی ارزیابی پزشکی لازم است.
زخم وریدی مزمن پا
درمان فشاری و درمان نارسایی وریدی باید طبق نظر پزشک انجام شود؛ پیش از اعمال فشار، خونرسانی شریانی پا بررسی شود.
زخمهای دیرالتیام و تروفیک
کاهش فشار و محافظت از محل زخم ضروری است؛ علت زمینهای، اختلال خونرسانی، بیحسی یا عفونت باید همزمان بررسی و درمان شود.
زخم بعد از جراحی با ترمیم کند
در صورت بازشدن بخیه، ترشح چرکی، قرمزی پیشرونده، تب یا افزایش درد، سریعاً به جراح مراجعه کنید.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به فنیتوئین یا سایرِ هیدانتوئینها را به پزشک بگویید
- اگر زخم نشانههای عفونت مانندِ چرک، بو یا تب دارد، پیش از شروعِ درمان به پزشک اطلاع دهید
- ابتلا به دیابت یا بیماریهای عروقی که بر روندِ بهبودِ زخم اثر میگذارند را به پزشک یادآوری کنید
- سایرِ داروها یا پمادهای موضعیِ در حالِ مصرف روی همان ناحیه را با پزشک در میان بگذارید
- در صورتِ بارداری یا شیردهی، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید
عوارض احتمالی
- سوزش یا احساسِ گزگز خفیف در محلِ مصرف
- خارشِ موضعی
- قرمزیِ خفیفِ اطرافِ زخم
- افزایشِ موقتِ ترشحِ زخم در روزهای نخستِ درمان
- تورمِ فزاینده، تاول یا بثوراتِ گسترده در اطرافِ زخم که میتواند نشانهٔ واکنشِ حساسیتی باشد؛ در این صورت مصرف را متوقف کنید و به پزشک مراجعه کنید
- بدترشدنِ زخم، افزایشِ درد، ترشحِ چرکیبودار یا تبِ همراه که میتواند نشانهٔ عفونت باشد؛ فوراً به پزشک مراجعه کنید
- علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو یا دشواریِ تنفس؛ در این حالت با اورژانس تماس بگیرید
- نبودِ هرگونه بهبود در زخم پس از چند هفته مصرفِ منظم؛ این موضوع را با پزشک در میان بگذارید تا روشِ درمان بازبینی شود
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
دادهٔ چندانی دربارهٔ تداخلِ این کرمِ موضعی با داروهای خوراکی یا سایرِ داروها در دست نیست، چون جذبِ آن از پوست بسیار محدود است؛ بااینحال بهتر است آن را همزمان با سایرِ پمادها، محلولهای ضدعفونیکننده یا پانسمانهای داروییِ دیگر روی همان زخم به کار نبرید مگر پزشک تجویز کرده باشد، چون ممکن است اثرِ یکدیگر را کم یا زیاد کنند. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و فرآوردههای موضعیِ در حالِ مصرف را به پزشک و داروسازِ خود بگویید تا از هرگونه ناسازگاریِ احتمالی روی زخم جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرفِ فرمِ موضعیِ فنیتوئین در بارداری و شیردهی، اطلاعاتِ اختصاصیِ محدودی در دست است. جذبِ سیستمیکِ آن از زخمهای محدود ناچیز بهنظر میرسد، اما این وضعیت با قرصِ خوراکیِ فنیتوئین که در بارداری نیازِ به احتیاطِ ویژه دارد یکی نیست و نباید با آن اشتباه شود. با این حال، هر خانمِ بارداری یا شیردهی که به مراقبتِ زخم نیاز دارد باید پیش از استفاده حتماً با پزشک مشورت کند تا بر اساسِ وسعتِ زخم و وضعیتِ بالینی، بیخطرترین روشِ درمان انتخاب شود.
نگهداری
این کرم را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و رطوبت نگهداری کنید، مگر برچسبِ بستهبندی دستورِ دیگری داده باشد. درِ تیوپ را پس از هر بار استفاده کاملاً ببندید و آن را دور از دسترسِ کودکان نگه دارید. پیش از هر استفاده تاریخِ انقضا را بررسی کنید و در صورتِ تغییرِ رنگ، بو یا بافتِ کرم، یا سررسیدنِ تاریخِ انقضا، آن را دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کرم | 1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این کرم همان قرصِ ضدتشنجِ فنیتوئین است؟
۰۲استفاده از این کرم چقدر طول میکشد تا زخم بهبود یابد؟
۰۳آیا میتوان از این کرم روی هر نوع زخمی استفاده کرد؟
۰۴آیا این کرم عوارضِ سیستمیکِ قرصِ فنیتوئین مانندِ خوابآلودگی را هم دارد؟
۰۵اگر بعد از چند روز زخم بهتر نشد باید نگران شد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۵ سازنده، در گروه D03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.