پنتوکسیفیلین
پنتوکسیفیلین دارویی از خانوادهٔ مشتقات گزانتین است که با بهبود روانی خون و انعطافپذیری گلبولهای قرمز، جریان خون در رگهای کوچک را تسهیل میکند.
بیشتر برای کاهش گرفتگی و درد پا هنگام راهرفتن، ناشی از تنگی و انسداد مزمن رگهای محیطی، تجویز میشود.
این دارو میتواند خطر خونریزی را افزایش دهد، بهویژه در افرادی که داروهای رقیقکنندهٔ خون مصرف میکنند یا سابقهٔ خونریزی مغزی یا چشمی دارند.
اگر کبودی یا خونریزی غیرعادی، درد قفسهٔ سینه یا تپش نامنظم قلب را تجربه کردید، بیدرنگ با پزشک خود تماس بگیرید یا فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پنتوکسیفیلین (Pentoxifylline) دارویی از دستهٔ مشتقات گزانتین است که در گروه درمانی داروهای قلب و عروق جای میگیرد و برای بهبود گردش خون در اندامها به کار میرود. این دارو با نرم و انعطافپذیرتر کردن گلبولهای قرمز و کاهش غلظت خون، عبور خون را از رگهای باریک و آسیبدیدهٔ محیطی آسانتر میکند. حاصل این اثر، رسیدن اکسیژن و مواد مغذی بیشتر به بافتهای دورتر از قلب، بهویژه پاها، است. پنتوکسیفیلین معمولاً به شکل قرص آهستهرهش عرضه میشود و اثر آن بر بهبود راهرفتن معمولاً تدریجی است. این دارو جانشین درمانهای پایه مانند ترک سیگار، ورزش منظم و کنترل فشار خون و قند نیست، بلکه مکمل آنهاست.
موارد مصرف
- کاهش گرفتگی و درد پا هنگام راهرفتن، ناشی از تنگی مزمن رگهای محیطی (لنگش متناوب)
- بهبود گردش خون در بیماری انسدادی مزمن رگهای اندامها
- کمک به بهبود گردش خون در اختلالات عروقی مغزی، به تشخیص پزشک
- کمک به بهبود گردش خون محیطی در برخی عارضههای عروقی دیابت
- کاربرد کمکی در بهبود زخمهای وریدی مزمن پا، در کنار درمانهای اصلی و با نظر پزشک
روش مصرف
قرص آهستهرهش پنتوکسیفیلین را معمولاً همراه غذا یا بلافاصله پس از آن میخورند تا احتمال ناراحتی معده کمتر شود. قرص باید کامل و همراه یک لیوان آب قورت داده شود؛ از خرد کردن، جویدن یا نصفکردن آن خودداری کنید، چون این کار الگوی رهاشدن آهستهٔ دارو را برهم میزند. بهتر است دارو هر روز در ساعتهای مشخص مصرف شود تا اثر آن پیوسته بماند؛ تعداد نوبتهای مصرف در روز و طول دورهٔ درمان را پزشک بر پایهٔ نسخه تعیین میکند. بهبود گردش خون با این دارو معمولاً تدریجی است، پس نبود نتیجهٔ فوری دلیلی برای قطع خودسرانهٔ آن نیست؛ مصرف را بدون مشورت پزشک قطع نکنید. اگر نوبتی از دارو فراموش شد، دو دوز را با هم مصرف نکنید و در اینباره از داروساز خود راهنمایی بگیرید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
لنگش متناوب ناشی از تنگی مزمن عروق محیطی
اثر ممکن است پس از ۲ تا ۴ هفته آشکار شود؛ در صورت عوارض گوارشی یا عصبی، کاهش دوز به ۴۰۰ میلیگرم دو بار در روز معمول است.
بیماری انسدادی مزمن رگهای اندامها
قرص آهستهرهش را کامل ببلعید و نجوید؛ این درمان جایگزین رفع انسداد عروق یا کنترل عوامل خطر نیست.
اختلالات عروقی مغزی
در خونریزی مغزی اخیر مصرف نشود؛ در افت فشار خون یا تنگی شدید عروق مغزی احتیاط لازم است.
برخی عوارض عروقی دیابت
در مصرف همزمان با انسولین یا داروهای کاهندهٔ قند خون، پایش دقیقتر قند خون لازم است.
زخم وریدی مزمن پا، بهعنوان درمان کمکی
همراه درمان فشاری و مراقبت استاندارد زخم استفاده شود و جایگزین آنها نیست.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت به پنتوکسیفیلین یا سایر مشتقات گزانتین مانند کافئین و تئوفیلین را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر سابقهٔ خونریزی مغزی یا خونریزی شبکیهٔ چشم دارید، پیش از مصرف حتماً به پزشک اطلاع دهید.
- ابتلا به بیماری کلیوی یا کبدی، فشار خون پایین، یا حملهٔ قلبی اخیر را با پزشک در میان بگذارید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای گیاهی مصرفی خود، بهویژه رقیقکنندههای خون، را به پزشک بگویید.
- در صورت بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- اگر قرار است تحت جراحی یا اقدام دندانپزشکی قرار بگیرید، مصرف این دارو را از پیش به پزشک یا دندانپزشک اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- ناراحتی معده، تهوع یا سوءهاضمه
- سرگیجه یا سردرد
- گرگرفتگی و برافروختگی پوست صورت
- بیقراری یا دشواری در بهخوابرفتن
- نشانههای خونریزی غیرعادی مانند کبودی بیدلیل، خون در ادرار یا مدفوع، یا خونریزی طولانی زخم؛ در این موارد سریع به پزشک مراجعه کنید.
- درد یا فشار قفسهٔ سینه، تپش نامنظم قلب یا تنگی نفس ناگهانی؛ با اورژانس تماس بگیرید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت و گلو، کهیر گسترده یا دشواری در تنفس؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردی پوست یا سفیدی چشم، بهعنوان نشانهٔ احتمالی مشکل کبدی؛ در اسرعوقت به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پنتوکسیفیلین در کنار داروهای ضدانعقاد مانند وارفارین و داروهای ضدپلاکت میتواند خطر خونریزی را بالا ببرد. مصرف همزمان با داروهای پایینآورندهٔ فشار خون ممکن است افت فشار را تشدید کند. این دارو همچنین میتواند غلظت خونی تئوفیلین را افزایش دهد و نیاز به پایش دقیقتری داشته باشد. برخی داروهای دیگر مانند سایمتیدین نیز میتوانند سطح پنتوکسیفیلین را در خون تغییر دهند. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای کافی دربارهٔ ایمنی کامل پنتوکسیفیلین در بارداری انسان در دست نیست، برای همین مصرف آن باید تنها با صلاحدید و زیر نظر مستقیم پزشک انجام شود. در دورهٔ شیردهی نیز چون احتمال دارد این دارو به شیر مادر منتقل شود، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید تا سود و خطر آن برای مادر و نوزاد سنجیده شود.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید. قرصها را در بستهٔ اصلی و دور از دسترس کودکان نگه دارید. پیش از هر مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در فاضلاب یا زبالهٔ خانگی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص آهستهرهش | 400 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۹ برند از ۱۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱پنتوکسیفیلین چقدر طول میکشد تا اثر کند؟
۰۲آیا میشود قرص پنتوکسیفیلین را نصف یا خرد کرد؟
۰۳آیا مصرف الکل در کنار پنتوکسیفیلین مشکلساز است؟
۰۴چرا پزشک پیش از تجویز این دارو دربارهٔ سابقهٔ خونریزی میپرسد؟
۰۵اگر یک نوبت از پنتوکسیفیلین را فراموش کنم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۹ برند از ۱۰ سازنده، در گروه C04AD03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.