پنیسیلین وی بنزاتین
پنیسیلین وی بنزاتین یک آنتیبیوتیک خوراکی از خانوادهٔ پنیسیلینهاست. با مهار ساخت دیوارهٔ سلولی، باکتریهای حساس را از بین میبرد.
بیشتر برای عفونتهای استرپتوکوکی گلو و لوزه و برخی عفونتهای خفیف تا متوسط ناشی از باکتریهای حساس استفاده میشود. روی سرماخوردگی و آنفلوآنزای ویروسی اثر ندارد.
حساسیت شدید ممکن است حتی پس از مصرف خوراکی رخ دهد؛ سابقهٔ حساسیت به پنیسیلین یا سفالوسپورین را جدی بگیرید. تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، یا احساس غش پس از مصرف، نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
در صورت بیماری کلیوی، استفراغ یا اسهال شدید، بارداری یا شیردهی، و نیز هنگام مصرف متوترکسات، پروبنسید یا داروهای رقیقکنندهٔ خون، پیش از مصرف اطلاع دهید. اگر علائم عفونت بهتر نشد یا بدتر شد، ارزیابی پزشکی لازم است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پنیسیلین وی بنزاتین، نمک بنزاتینِ فنوکسیمتیلپنیسیلین، یک آنتیبیوتیک خوراکی از گروه پنیسیلینهاست و در این فرآورده به شکل پودر برای تهیهٔ سوسپانسیون عرضه میشود. این دارو با مهار ساخت دیوارهٔ سلولی، باکتریهای حساس را از بین میبرد. کاربرد اصلی آن عفونتهای خفیف تا متوسط ناشی از باکتریهای حساس، بهویژه استرپتوکوکهای گلو و لوزه، است. روی ویروسهای سرماخوردگی و آنفلوآنزا اثر ندارد و برای عفونتهای شدید یا عمقی ممکن است به شکل دیگری از درمان نیاز باشد.
موارد مصرف
- عفونت استرپتوکوکی حلق و لوزه، از جمله گلودرد باکتریایی
- مخملک ناشی از استرپتوکوک
- برخی عفونتهای خفیف تا متوسط گوش، دستگاه تنفسی، پوست و بافت نرم، در صورت حساسبودن عامل عفونت
- پیشگیری از عود تب روماتیسمی، در بیمارانی که پزشک برایشان برنامهٔ پیشگیری تعیین کرده است
روش مصرف
پودر را برای تهیهٔ سوسپانسیون فقط طبق دستور روی بسته یا دستور داروساز آماده کنید و اگر داروساز آن را آماده کرده است، دوباره به آن آب اضافه نکنید. پیش از هر نوبت بطری را خوب تکان دهید و مقدار دارو را با پیمانه یا سرنگ خوراکی اندازه بگیرید؛ این فرآورده خوراکی است و نباید تزریق شود. برای جذب بهتر، معمولاً با معدهٔ خالی و با فاصله از غذا مصرف میشود، مگر اینکه پزشک یا برچسب فرآورده دستور دیگری داده باشد. نوبتها را منظم مصرف کنید و دورهٔ تعیینشده را کامل کنید؛ قطع زودهنگام میتواند باعث شکست درمان یا برگشت عفونت شود. اگر یک نوبت فراموش شد، هنگام یادآوری مصرف کنید مگر اینکه به نوبت بعدی نزدیک باشد؛ دو نوبت را همزمان مصرف نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
عفونت استرپتوکوکی حلق و لوزه، از جمله گلودرد باکتریایی
سوسپانسیون را پیش از هر نوبت خوب تکان دهید و ترجیحاً ۱ ساعت پیش از غذا یا ۲ ساعت پس از غذا مصرف کنید؛ دورهٔ ۱۰روزه را کامل کنید.
مخملک ناشی از استرپتوکوک
مصرف دارو را تا پایان دورهٔ ۱۰روزه ادامه دهید؛ مصرف ناقص میتواند باعث باقیماندن عفونت استرپتوکوکی شود.
برخی عفونتهای خفیف تا متوسط گوش، دستگاه تنفسی، پوست و بافت نرم، در صورت حساسبودن عامل عفونت
فقط برای عفونتهای خفیف تا متوسط ناشی از عامل حساس مناسب است؛ در عفونت شدید یا عدم پاسخ، درمان باید بازبینی شود.
پیشگیری از عود تب روماتیسمی
پیشگیری طولانیمدت است و مدت ادامه بر اساس سابقهٔ تب روماتیسمی و وضعیت دریچههای قلب تعیین میشود؛ قطع یا جاانداختن نوبتها خطر عود را افزایش میدهد.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به پنیسیلین، آموکسیسیلین، سفالوسپورینها یا هر آنتیبیوتیک دیگری را بگویید؛ بهویژه اگر قبلاً تنگی نفس، تورم، افت فشار یا کهیر فوری داشتهاید.
- اگر بیماری کلیوی یا، همزمان با آن، بیماری کبدی دارید، اطلاع دهید؛ دفع این دارو عمدتاً از راه کلیه انجام میشود.
- اگر اکنون استفراغ یا اسهال شدید دارید، یا پس از مصرف آنتیبیوتیک دچار التهاب روده و اسهال طولانی شدهاید، پیش از مصرف اطلاع دهید.
- فهرست همهٔ داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی مصرفی را ارائه کنید؛ بهویژه متوترکسات، پروبنسید، وارفارین و دیگر داروهای رقیقکنندهٔ خون.
- در بارداری، احتمال بارداری یا شیردهی، پیش از شروع دارو اطلاع دهید.
- در کودکان، سالمندان یا افراد دچار بیماری زمینهای، شکل و مقدار مصرف باید دقیقاً مطابق نسخه باشد؛ برای عفونت شدید، بلع دشوار یا استفراغ مکرر ممکن است این شکل خوراکی مناسب نباشد.
عوارض احتمالی
- تهوع
- دلدرد یا ناراحتی معده
- اسهال خفیف
- استفراغ
- نفخ یا کاهش اشتها
- راش یا خارش پوستی خفیف
- کهیر گسترده، تورم لبها، زبان یا گلو، تنگی نفس، خسخس، سرگیجهٔ شدید یا احساس غش: نوبت بعدی را مصرف نکنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- راش همراه تب، تاول، پوستهریزی یا زخم دهان، چشم یا اندام تناسلی: دارو را قطع کنید و فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- اسهال شدید، مداوم، آبکی یا خونی، بهویژه همراه تب و دلپیچه یا حتی چند هفته پس از پایان درمان: دارو را قطع کنید، داروی ضداسهال را خودسرانه نخورید و فوراً با پزشک تماس بگیرید.
- تشنج، گیجی شدید یا حرکات غیرعادی، بهخصوص در فرد مبتلا به بیماری کلیوی: مصرف را متوقف کنید و فوراً ارزیابی پزشکی بگیرید.
- کاهش واضح ادرار، خون در ادرار، زردی پوست یا چشم، یا کبودی و خونریزی غیرعادی: سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
متوترکسات ممکن است همراه این دارو در بدن تجمع پیدا کند و پروبنسید دفع پنیسیلین را کاهش دهد؛ وارفارین و دیگر رقیقکنندههای خون نیز ممکن است به پایش بیشتری نیاز داشته باشند. آنتیبیوتیکها میتوانند اثر واکسن خوراکی تیفوئید را کاهش دهند و زمانبندی آن باید با پزشک هماهنگ شود. غذا و داروهای ضداسید معده ممکن است جذب پنیسیلین وی را کاهش دهند، بنابراین مصرف با فاصله از غذا معمولاً ترجیح دارد. تداخل مستقیم مهمی با الکل شناخته نشده است، اما الکل میتواند تهوع، ناراحتی گوارشی یا کمآبی را بدتر کند. خود دارو معمولاً اثر قرص ضدبارداری را کم نمیکند، ولی استفراغ یا اسهال شدید میتواند اثر آن را مختل کند؛ فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات موجود دربارهٔ پنیسیلینها در بارداری، افزایش مشخصی در خطر ناهنجاری جنینی نشان نداده است و در صورت نیاز ممکن است پزشک این دارو را تجویز کند. مقدار اندکی از دارو وارد شیر میشود و معمولاً نیازی به قطع شیردهی نیست، اما نوزاد را از نظر اسهال، برفک دهان یا راش پوستی زیر نظر بگیرید.
نگهداری
پودر را در دمای درجشده روی بسته، دور از رطوبت، گرما و نور مستقیم نگه دارید. پس از آمادهسازی، شرایط و مدت نگهداری سوسپانسیون به سازندهٔ فرآورده بستگی دارد؛ برچسب همان محصول را رعایت کنید، درپوش را محکم ببندید، دور از دسترس کودکان نگه دارید و پس از پایان مدت مجاز یا تاریخ انقضا مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پودر برای سوسپانسیون | 5mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این دارو همان آمپول پنیسیلین بنزاتین است؟
۰۲آیا پنیسیلین وی بنزاتین برای سرماخوردگی یا هر گلودردی مناسب است؟
۰۳آیا میتوانم سوسپانسیون را همراه غذا مصرف کنم؟
۰۴اگر یک نوبت مصرف را فراموش کنم، چه کار کنم؟
۰۵اگر به آموکسیسیلین حساسیت داشته باشم، میتوانم این دارو را مصرف کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه J01RA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.