پامیدرونات دیسدیم
پامیدرونات دیسدیم دارویی از گروه بیسفسفوناتهای نیتروژندار است که با کند کردن تحلیل استخوان، غلظت کلسیم خون و آسیبهای استخوانی را کنترل میکند.
این دارو بیشتر برای کنترل هایپرکلسمیِ ناشی از سرطان، کاهش ضایعات استخوانیِ میلوم مالتیپل و سرطان پستان، و درمان بیماری پاژهٔ استخوان، بهصورت تزریق وریدی در بیمارستان یا کلینیک تجویز میشود.
پامیدرونات فقط بهصورت انفوزیون آهسته و زیر نظر تیم درمان تزریق میشود؛ تزریق سریع میتواند به کلیه آسیب برساند، پس عملکرد کلیه و کلسیم خون پیش و پس از هر نوبت بررسی میشود.
اگر پیش از شروع درمان مشکل دندان یا لثه دارید، باردار یا شیرده هستید، یا بیماری کلیوی دارید، حتماً پیش از تزریق با پزشک در میان بگذارید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پامیدرونات دیسدیم یکی از داروهای گروه بیسفسفوناتهای نیتروژندار (Nitrogen-containing Bisphosphonate) است که در ردهٔ داروهای اسکلتی‑عضلانی قرار میگیرد. این دارو با اتصال به بافت استخوانی، فعالیت سلولهای تحلیلبرندهٔ استخوان (استئوکلاست) را مهار میکند و از این راه سرعت تخریب و بازجذب استخوان را کم میکند. نتیجهٔ این اثر، کاهش غلظت کلسیم آزادشده از استخوان به خون و کاهش آسیبهای استخوانیِ ناشی از برخی سرطانها و بیماریهای استخوانی است. پامیدرونات فقط به شکل تزریقی و در محیط درمانی، معمولاً بهصورت انفوزیون وریدیِ آهسته، استفاده میشود.
موارد مصرف
- کنترل هایپرکلسمیِ ناشی از بدخیمی (افزایش خطرناک کلسیم خون در برخی سرطانها)
- کاهش ضایعات استخوانیِ ناشی از میلوم مالتیپل
- کاهش ضایعات استخوانیِ ناشی از متاستاز سرطان پستان به استخوان
- درمان بیماری پاژهٔ استخوان
- کاهش درد استخوانی ناشی از گسترش سرطان به استخوان
روش مصرف
پامیدرونات را خودِ بیمار مصرف نمیکند؛ این دارو را پزشک یا پرستار بهصورت انفوزیون وریدیِ آهسته و طی چند ساعت، معمولاً در بیمارستان یا کلینیک تخصصی، تزریق میکند. پیش از هر نوبت معمولاً مایعات کافی به بدن رسانده میشود تا از کلیهها محافظت شود و آزمایش خون برای بررسی کلسیم، فسفر و عملکرد کلیه انجام میگیرد. فاصلهٔ بین نوبتهای تزریق و تعداد آنها را پزشک بر پایهٔ نوع بیماری و پاسخ بدن تعیین میکند؛ در نوبتها جا نیفتید و بدون هماهنگی با پزشک برنامهٔ درمان را تغییر ندهید یا قطع نکنید. پیش از شروع درمان، معاینهٔ دندان و رفع مشکلات احتمالیِ دندان و لثه توصیه میشود، چون این گروه دارویی با خطر نادرِ آسیب استخوان فک مرتبط است.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
افزایش کلسیم خون ناشی از بدخیمی
با آبرسانی مناسب و پایش کلسیم و عملکرد کلیه؛ تزریق مستقیم وریدی سریع انجام نشود.
ضایعات استخوانی ناشی از میلوم مالتیپل
پس از آبرسانی کافی تجویز شود و کراتینین پیش از هر نوبت بررسی گردد؛ در بدترشدن عملکرد کلیه، درمان به تعویق افتد.
ضایعات استخوانی ناشی از متاستاز سرطان پستان
در صورت بدترشدن عملکرد کلیه، نوبت بعدی تا بازگشت عملکرد کلیه به وضعیت پایه به تعویق افتد.
بیماری پاژهٔ استخوان
در صورت نیاز بالینی، دورهٔ مشابه قابل تکرار است؛ کلسیم و عملکرد کلیه پایش شود.
کاهش درد استخوانی ناشی از گسترش سرطان به استخوان
این کاربرد به متاستاز استخوانی سرطان پستان یا ضایعات استخوانی میلوم مالتیپل و درمان همراه ضدسرطان محدود است؛ درمان ضددرد ممکن است همچنان لازم باشد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به پامیدرونات یا سایر بیسفسفوناتها (مانند زولدرونیک اسید یا آلندرونات) واکنش حساسیتی داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید
- بیماری کلیوی یا کاهش عملکرد کلیه را به پزشک اطلاع دهید، چون ممکن است سرعت تزریق یا برنامهٔ دارویی بر همین اساس تنظیم شود
- اگر کلسیم خونتان پایین است یا کمبود ویتامین D دارید، باید پیش از تزریق بررسی و اصلاح شود
- پیش از شروع درمان، وضعیت دندان و لثه را با دندانپزشک بررسی کنید و اقدامات تهاجمیِ دندانپزشکی در طول درمان را بدون هماهنگی با پزشک انجام ندهید
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را حتماً با پزشک در میان بگذارید
- فهرست کامل داروها، مکملها و سایر بیماریهای زمینهایتان را به پزشک بگویید
عوارض احتمالی
- علائم شبهآنفلوانزا پس از اولین تزریق مانند تب خفیف، لرز و درد عضلانی یا مفصلی که معمولاً طی یکی دو روز برطرف میشود
- درد، قرمزی یا تورم خفیف در محل تزریق
- حالت تهوع یا کاهش اشتها
- خستگی و ضعف عمومی
- سردرد
- درد شدید، غیرمعمول یا مداوم در فک، دندان یا لثه، یا زخم بهبودنیافتهٔ دهان؛ میتواند نشانهٔ آسیب نادر استخوان فک باشد و باید سریع به پزشک یا دندانپزشک گزارش شود
- علائم کاهش شدید کلسیم خون مانند گزگز و بیحسی اطراف دهان یا انگشتان، گرفتگی عضلانی یا ضربان قلب نامنظم؛ نیازمند بررسی فوری پزشک است
- کاهش محسوس حجم ادرار، تورم پا یا خستگی شدید که میتواند نشانهٔ آسیب کلیه باشد؛ به پزشک اطلاع دهید
- درد شدید و غیرمعمول در ران، لگن یا کشالهٔ ران که ممکن است نشانهٔ شکستگی غیرعادی استخوان ران باشد؛ به پزشک مراجعه کنید
- تورم صورت یا گلو، مشکل در تنفس یا کهیر گسترده بهعنوان نشانهٔ واکنش آلرژیک شدید؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پامیدرونات همزمان با داروهای آمینوگلیکوزیدی (مانند جنتامایسین) میتواند اثر کاهندهٔ کلسیم را تشدید کند و خطر هایپوکلسمی را بیشتر کند. مصرف همزمان با سایر داروهای اثرگذار بر کلیه نیز باید با احتیاط و زیر نظر پزشک انجام شود، و در بیمارانی که همزمان تالیدومید مصرف میکنند، احتمال اختلال عملکرد کلیه بیشتر گزارش شده است. مکملهای کلسیم و ویتامین D معمولاً بخشی از مراقبتهای همراه درمان هستند، اما زمان و مقدار مصرف آنها را باید پزشک مشخص کند. فهرست کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
ایمنیِ کامل پامیدرونات در بارداری تثبیت نشده و از آنجا که بیسفسفوناتها میتوانند مدتها در بافت استخوان باقی بمانند، مصرف آن در بارداری معمولاً فقط در موارد ضروری و با تصمیم پزشک انجام میشود. مشخص نیست این دارو در شیر مادر ترشح میشود یا نه، بنابراین در دوران شیردهی نیز باید حتماً با پزشک مشورت شود. تصمیم نهایی دربارهٔ مصرف در بارداری یا شیردهی باید با سنجش ضرورت درمان و زیر نظر متخصص گرفته شود.
نگهداری
پامیدرونات دیسدیم معمولاً در بیمارستان یا مرکز درمانی نگهداری و آمادهسازی میشود و بیمار بهطور معمول آن را در خانه نگه نمیدارد. اگر ویال دارو موقتاً در اختیار شماست، آن را مطابق راهنمای روی بستهبندی و دور از نور مستقیم و گرمای زیاد نگه دارید، از یخزدگی محافظت کنید و همیشه دور از دسترس کودکان قرار دهید. پیش از هر تزریق نیز تاریخ انقضا و سالمبودن ظاهری محلول را کارکنان درمانی بررسی میکنند.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی غلیظ | 9 mg / 1mL |
| تزریقی | 3 mg / 1mL |
| تزریقی | 15 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۲ برند از ۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا پامیدرونات را باید در بیمارستان تزریق کرد، نه در خانه؟
۰۲چرا بعد از اولین تزریق تب و درد بدن میگیرم؟
۰۳آیا پیش از تزریق پامیدرونات باید به دندانپزشک مراجعه کنم؟
۰۴چند بار باید پامیدرونات تزریق شود؟
۰۵آیا پامیدرونات باعث پوکی استخوان میشود یا برعکس از استخوان محافظت میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۲ برند از ۹ سازنده، در گروه M05BA03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.