نیستاتین
نیستاتین یک داروی ضدقارچ موضعی از گروه پلیینهاست که رشد قارچهای حساس، بهویژه کاندیدا، را روی پوست مهار یا متوقف میکند.
بیشتر برای عفونت کاندیدایی پوست، چینهای مرطوب پوستی و بثورات قارچی ناحیه پوشک استفاده میشود. این پماد برای چشم، دهان یا داخل واژن مناسب نیست.
پماد را فقط روی پوست و طبق نسخه استفاده کنید و اجازه ندهید با چشم، دهان یا داخل واژن تماس پیدا کند. تورم صورت یا گلو، کهیر گسترده یا دشواری تنفس نیازمند مراجعه فوری به اورژانس است.
اگر تشخیص عفونت قارچی روشن نیست، ضایعه چرکی یا بسیار دردناک است، علائم بدتر میشوند یا پس از چند روز بهبود ندارند، ارزیابی پزشکی لازم است. بارداری، شیردهی، نوزادی، دیابت یا ضعف ایمنی را پیش از مصرف اطلاع دهید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
نیستاتین با قدرت ۱۰۰٬۰۰۰ واحد در هر گرم، پماد ضدقارچ پوستی از خانواده پلیینهاست. این دارو با اتصال به غشای سلول قارچ، نفوذپذیری آن را مختل میکند و به از بین رفتن قارچ یا مهار رشد آن کمک میکند. اثر آن بیشتر بر قارچهای کاندیدا است و عفونتهای باکتریایی یا ویروسی را درمان نمیکند. جذب نیستاتین از پوست سالم بسیار ناچیز است و یکی از نامهای تجاری ایرانی آن «نیستات» است.
موارد مصرف
- عفونت کاندیدایی پوست
- التهاب قارچی در چینهای مرطوب پوست، مانند کشاله ران، زیر پستان یا زیر بغل
- التهاب و قرمزی قارچی ناحیه پوشک در شیرخواران، در صورت تشخیص پزشک
- عفونت کاندیدایی پوست خارجی اطراف اندام تناسلی یا مقعد، فقط با تجویز پزشک
روش مصرف
محل را بهآرامی تمیز و کاملاً خشک کنید، سپس پماد را به مقدار و در زمانبندیِ نوشتهشده در نسخه روی ناحیه درگیر و کمی اطراف آن بمالید. این فرآورده برای مصرف پوستی است؛ از ورود آن به چشم، دهان و داخل واژن جلوگیری کنید و پس از استعمال دستها را بشویید، مگر اینکه دستها محل درمان باشند. ناحیه درمان را تا حد امکان خشک نگه دارید و در ناحیه پوشک، تعویض منظم پوشک و خشککردن ملایم کمککننده است. مصرف را منظم ادامه دهید و با بهتر شدن زودهنگام، دوره تجویزشده را خودسرانه قطع نکنید؛ در صورت فراموشی یک نوبت، آن را هنگام یادآوری استفاده کنید مگر زمان نوبت بعد نزدیک باشد و برای جبران، مقدار اضافی نزنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
عفونت کاندیدایی پوست
پوست را پیش از مصرف تمیز و کاملاً خشک کنید؛ برای مصرف خارجی است.
التهاب قارچی چینهای مرطوب پوست، مانند کشالهٔ ران، زیر پستان یا زیر بغل
چین پوستی را خشک نگه دارید و از پوشاندن محکم ناحیه خودداری کنید.
عفونت کاندیدایی پوست خارجی اطراف اندام تناسلی یا مقعد
فقط برای پوست خارجی است؛ از واردکردن پماد به واژن یا داخل مقعد خودداری کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به نیستاتین یا هر یک از اجزای پماد حساسیت داشتهاید، پیش از مصرف اطلاع دهید.
- اگر ضایعه تشخیصدادهنشده، زخم باز، سوختگی، چرک، تب یا درد شدید دارد، از خوددرمانی پرهیز کنید.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را به پزشک یا داروساز بگویید.
- در صورت ابتلا به دیابت، ضعف ایمنی، عفونتهای گسترده یا عودکننده، یا هنگام مصرف برای نوزاد، ارزیابی و پیگیری دقیقتری لازم است.
- فهرست داروها، مکملها و فرآوردههای موضعیِ مصرفی خود، بهویژه کرمهای کورتونی، را اعلام کنید.
عوارض احتمالی
- سوزش یا احساس گرمی خفیف در محل استعمال
- خارش موضعی
- قرمزی یا تحریک پوست
- درد خفیف یا راش موضعی
- تورم صورت، لب، زبان یا گلو، کهیر گسترده، خسخس یا دشواری تنفس و بلع: مصرف را متوقف کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سوزش، درد، خارش یا تورم شدید و رو به افزایش در محل: مصرف را قطع کنید و همان روز با پزشک تماس بگیرید.
- تاول، پوستهریزی شدید یا زخم شدن پوست: مصرف را متوقف کنید و برای ارزیابی سریع مراجعه کنید.
- تب، چرک، بوی بد، گسترش سریع قرمزی یا بدتر شدن ضایعه: احتمال عفونت همراه یا تشخیص متفاوت مطرح است و باید سریع بررسی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون جذب نیستاتین از پوست سالم ناچیز است، تداخل مهمی با داروهای خوراکی، غذا یا مصرف الکل برای این پماد انتظار نمیرود. با این حال، فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو؛ فرآوردههای موضعی دیگر، بهویژه کرمهای کورتونی، ضدقارچ یا ضدعفونیکننده را بدون هماهنگی روی همان ناحیه استفاده نکن، زیرا ممکن است تحریک ایجاد کنند یا علائم عفونت را پنهان کنند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
به دلیل جذب بسیار کم از پوست سالم، نیستاتین موضعی معمولاً خطر سیستمیک کمی دارد؛ بااینحال در بارداری یا هنگام تصمیم به بارداری فقط طبق نظر پزشک مصرف شود. در شیردهی نیز معمولاً قابل استفاده است، اما اگر روی پستان یا نوک پستان استعمال میشود، پیش از شیردهی باقیمانده پماد را کاملاً پاک کنید و اجازه ندهید پوست درمانشده با دهان نوزاد تماس داشته باشد.
نگهداری
پماد را در بستهبندی دربسته، در دمای معمول اتاق و دور از گرما، رطوبت و یخزدگی نگه دارید؛ معمولاً دمای ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتیگراد مناسب است، مگر بروشور همان فرآورده دستور دیگری داشته باشد. دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید و پس از تاریخ انقضا مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پماد | 1g |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا نیستاتین برای هر نوع خارش و قرمزی پوست مناسب است؟
۰۲آیا میتوانم پماد نیستاتین را داخل واژن، دهان یا چشم استفاده کنم؟
۰۳اگر خارش و قرمزی زود بهتر شد، میتوانم مصرف را قطع کنم؟
۰۴آیا این پماد برای التهاب قارچی ناحیه پوشک نوزاد کاربرد دارد؟
۰۵اگر یک نوبت مصرف را فراموش کنم، چه کار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۱ سازنده، در گروه D01AA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.