نافسیلین
نافسیلین آنتیبیوتیکی تزریقی از دستهٔ پنیسیلینهاست که در برابرِ آنزیمِ مخرّبِ برخی باکتریهای استافیلوکوک مقاوم است.
این دارو عمدتاً برای درمانِ عفونتهای نسبتاً جدیِ ناشی از استافیلوکوکِ طلاییِ حساس، مانندِ عفونتِ پوست، استخوان، خون یا دریچهٔ قلب، در محیطِ بیمارستانی تزریق میشود.
مهمترین نکته، احتمالِ واکنشِ آلرژیک به خانوادهٔ پنیسیلینهاست؛ هر گونه سابقهٔ حساسیت به پنیسیلین یا سفالوسپورین را حتماً پیش از تزریق به تیمِ درمانی بگویید.
اگر پس از تزریق دچار کهیر، تنگیِ نفس، تورمِ صورت، اسهالِ شدید یا تبِ تازه شدید، بیدرنگ پزشک یا پرستارِ بالین را در جریان بگذارید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
نافسیلین آنتیبیوتیکی از گروهِ پنیسیلینهای مقاوم در برابرِ پنیسیلیناز است که تنها بهصورتِ تزریقی و در محیطِ درمانی تجویز میشود. این دارو با مهارِ ساختِ دیوارهٔ سلولیِ باکتری از رشد و تکثیرِ آن جلوگیری میکند و بهطورِ خاص در برابرِ آنزیمی که برخی گونههای استافیلوکوک برای بیاثرکردنِ پنیسیلینهای معمولی میسازند، مقاوم است. به همین دلیل، کاربردِ اصلیِ آن درمانِ عفونتهای نسبتاً جدیِ ناشی از استافیلوکوکِ طلاییِ حساس است، در جایی که پنیسیلینهای ساده کارایی ندارند. تجویز، انتخابِ مسیرِ تزریق و تنظیمِ دورهٔ درمان کاملاً بر عهدهٔ پزشک است و بیمار معمولاً آن را در بیمارستان یا مرکزِ درمانی دریافت میکند.
موارد مصرف
- عفونتهای پوست و بافتِ نرم ناشی از استافیلوکوکِ طلاییِ حساس
- عفونتهای استخوان و مفصل (استئومیلیت)
- اندوکاردیت (عفونتِ دریچههای قلب) با منشأِ استافیلوکوکی
- عفونتِ خون (باکتریمی) و سپسیسِ ناشی از استافیلوکوک
- برخی عفونتهای ریوی ناشی از استافیلوکوکِ حساس
روش مصرف
نافسیلین را پزشک یا پرستار بهصورتِ تزریقِ وریدی و معمولاً در محیطِ بیمارستانی تجویز و تزریق میکند؛ بنابراین شما نیازی به تنظیمِ زمان یا مقدارِ آن ندارید. طولِ دوره و تعدادِ نوبتهای تزریق را پزشک بر اساسِ نوعِ عفونت و پاسخِ بدن مشخص میکند و مهم است حتی اگر حالِ عمومیِ شما بهتر شد، درمان را زودتر از موعدِ تعیینشده قطع نکنید، زیرا این کار میتواند به بازگشتِ عفونت یا مقاومشدنِ باکتری بینجامد. اگر در محلِ تزریق دردِ غیرِعادی، تورم یا سوزشِ شدید احساس کردید، بیدرنگ به پرستار یا پزشکِ بالین اطلاع دهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
عفونت پوست و بافت نرم ناشی از استافیلوکوک طلایی حساس به متیسیلین
تزریق وریدی باید بهآرامی و توسط کادر درمان انجام شود؛ مدت درمان بر پایهٔ شدت، وسعت، کنترل کانون عفونت و پاسخ بالینی و میکروبی تعیین میشود.
استئومیلیت و عفونت استخوان و مفصل ناشی از استافیلوکوک حساس به متیسیلین
در استئومیلیت حادِ بدون عارضه در کودکانِ پاسخدهنده، دورهٔ درمان غالباً ۳ تا ۴ هفته است؛ عفونت مزمن، پروتزی، چندکانونی یا همراه با کانون عمقی ممکن است طولانیتر شود.
اندوکاردیت استافیلوکوکی ناشی از سویهٔ حساس به متیسیلین
رژیم بیمارستانی است؛ مدت درمان به نوع دریچه، وجود وسیلهٔ مصنوعی، عوارض، کشتها و پاسخ بالینی بستگی دارد و در موارد پیچیده به مشاورهٔ تخصصی نیاز است.
باکتریمی و سپسیس ناشی از استافیلوکوک حساس به متیسیلین
کشتهای خون پیگیری، بررسی اندوکاردیت یا کانون عمقی و کنترل منبع عفونت ضروری است؛ مدت درمان بر اساس این یافتهها و پاسخ بالینی تعیین میشود.
پنومونی و برخی عفونتهای ریوی ناشی از استافیلوکوک حساس به متیسیلین
فقط در صورت تأیید یا احتمال قوی عفونت استافیلوکوکی حساس استفاده شود؛ مدت درمان بر پایهٔ نوع و شدت پنومونی و پاسخ بالینی تعیین میشود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ حساسیت یا واکنشِ آلرژیک به پنیسیلین، سفالوسپورین یا سایرِ آنتیبیوتیکهای بتالاکتام
- بیماریِ کبدی یا کلیوی
- سابقهٔ اختلالاتِ خونی یا مشکلاتِ انعقادی
- همهٔ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفی، بهویژه رقیقکنندههای خون
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- سابقهٔ آسمِ شدید یا آلرژیِ چندگانه به داروها
عوارض احتمالی
- درد، قرمزی یا التهابِ محلِ تزریق (فلبیت)
- تهوع یا ناراحتیِ خفیفِ معده
- اسهالِ خفیف
- بثوراتِ خفیفِ پوستی
- نشانههای واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ کهیرِ گسترده، تورمِ صورت/لب/زبان یا تنگیِ نفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- اسهالِ شدید، آبکی یا خونی که میتواند نشانهٔ عفونتِ رودهایِ کلستریدیوم دیفیسیل باشد — سریع پزشک را مطلع کنید.
- زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره یا خستگیِ غیرِعادی که میتواند نشانِ آسیبِ کبدی باشد — به پزشک اطلاع دهید.
- کاهشِ حجمِ ادرار، تورمِ بدن یا تبِ همراه با بثوراتِ پوستی که میتواند نشانِ آسیبِ کلیوی باشد — به پزشک اطلاع دهید.
- تبِ مداوم یا عفونتهای مکرر پس از دورهٔ طولانیِ درمان که میتواند نشانِ افتِ گلبولهای سفید باشد — به پزشک اطلاع دهید.
- دردِ شدید، تورم، قرمزی یا تیرهشدنِ پوستِ محلِ تزریق که میتواند نشانِ نشتِ دارو به بافتِ اطراف باشد — بیدرنگ به پرستار یا پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
نافسیلین میتواند با برخی داروهای دیگر تداخل داشته باشد؛ برای نمونه، مصرفِ همزمان با پروبنسید ممکن است غلظتِ نافسیلین را در خون بالا ببرد، و این دارو میتواند اثرِ ضدانعقادیِ وارفارین و داروهای مشابه را کم کند و نیاز به پایشِ دقیقترِ آزمایشهای انعقادی داشته باشد. همچنین نباید نافسیلین را در همان سرنگ یا سرمِ آمینوگلیکوزیدها (مانندِ جنتامایسین) تزریق کرد، هرچند پزشک ممکن است این دو دارو را جداگانه و در دو مسیرِ متفاوت تجویز کند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از هر گونه تداخلِ ناخواسته پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
تجربهٔ بالینیِ موجود دربارهٔ نافسیلین در بارداری نشاندهندهٔ خطرِ قابلِتوجهی برای جنین نبوده است، اما مانندِ هر دارویِ دیگر، مصرفِ آن در دورانِ بارداری باید تنها با صلاحدیدِ پزشک و در صورتِ نیازِ واقعی انجام شود. این دارو در مقادیرِ اندک وارد شیرِ مادر میشود؛ اگر شیر میدهید، حتماً پزشک را مطلع کنید تا امکانِ حساسیت یا تأثیر بر رودهٔ نوزاد را بررسی کند.
نگهداری
از آنجا که نافسیلین دارویی تزریقی و ویژهٔ محیطِ درمانی است، آمادهسازی و نگهداریِ آن معمولاً بر عهدهٔ کادرِ درمان و بر اساسِ دستورالعملِ داروخانهٔ بیمارستان است. اگر ویال یا محلولِ آمادهشده موقتاً در اختیارِ شما قرار گرفت، آن را دور از دسترسِ کودکان، دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و طبقِ دمای قیدشده روی برچسب نگهداری کنید و هرگز از محلولی که تاریخِ انقضایش گذشته یا رنگ و کدورتِ غیرِعادی دارد استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1 g / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا نافسیلین بهصورتِ قرص هم موجود است؟
۰۲چرا بهجای پنیسیلینِ معمولی از نافسیلین استفاده میشود؟
۰۳آیا افرادِ حساس به پنیسیلین میتوانند نافسیلین دریافت کنند؟
۰۴اگر حالم بهتر شد، میتوانم دورهٔ تزریق را زودتر تمام کنم؟
۰۵آیا نافسیلین روی استافیلوکوکِ مقاوم به متیسیلین اثر میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه J01CF06. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.