مینوسایکلین
مینوسایکلین یک آنتیبیوتیکِ خوراکی از خانوادهٔ تتراسایکلینهاست که با متوقفکردنِ رشدِ باکتریها عمل میکند.
بیشتر برای درمانِ آکنهٔ التهابیِ متوسط تا شدید و همچنین برخی عفونتهای تنفسی، پوستی و ادراری به کار میرود.
این دارو در بارداری و در کودکانِ زیرِ هشت سال بهکار نمیرود، زیرا میتواند رنگِ دندانها را برای همیشه تغییر دهد. برخی افراد نیز بهویژه در روزهای نخستِ مصرف دچارِ سرگیجه میشوند.
اگر سردردِ شدید و مداوم، تاریِ دید، زردیِ پوست یا واکنشِ آلرژیک پدید آمد، حتماً و هرچه زودتر با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
مینوسایکلین آنتیبیوتیکی نیمهمصنوعی از خانوادهٔ تتراسایکلینهاست که طیفِ گستردهای از باکتریها را هدف میگیرد. این دارو با جلوگیری از ساختِ پروتئینهای ضروریِ باکتری، رشد و تکثیرِ آن را متوقف میکند. بهدلیلِ نفوذِ خوب در پوست و بافتِ چرب، یکی از داروهای اصلیِ درمانِ آکنهٔ التهابیِ متوسط تا شدید بهشمار میرود. همچنین در برخی عفونتهای تنفسی، پوستی و ادراریِ باکتریایی نیز تجویز میشود. اثرِ آن معمولاً تدریجی است و بهبودِ محسوس، بهویژه در آکنه، ممکن است چند هفته زمان ببرد.
موارد مصرف
روش مصرف
مینوسایکلین را میتوان با یا بدونِ غذا مصرف کرد؛ خوردنِ آن همراه با کمی غذا میتواند از ناراحتیِ معده بکاهد. کپسول یا قرص را با یک لیوانِ کاملِ آب میل کنید و بلافاصله پس از مصرف دراز نکشید تا از تحریکِ مری جلوگیری شود. بهتر است فاصلهٔ چندساعته با شیر، لبنیات، آنتیاسید و مکملهای آهن یا کلسیم رعایت شود تا جذبِ دارو کم نشود. دورهٔ درمان را طبقِ نسخهٔ پزشک تا انتها ادامه دهید و حتی اگر علائم زودتر بهبود یافت، بدونِ مشورت با پزشک آن را قطع نکنید، زیرا قطعِ ناقصِ آنتیبیوتیک میتواند به مقاومتِ باکتریایی بینجامد. مقدار و طولِ دقیقِ دورهٔ مصرف را فقط پزشک یا داروسازتان بر پایهٔ نوعِ عفونت مشخص میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آکنهٔ التهابی متوسط تا شدید
با یا بدون غذا و همراه یک لیوان پر آب مصرف شود؛ معمولاً همراه درمان موضعی و برای کوتاهترین دورهٔ مؤثر استفاده میشود.
عفونتهای تنفسیِ باکتریایی
فقط در عفونت باکتریاییِ حساس مصرف شود و برای سرماخوردگی یا برونشیت ویروسی کاربرد ندارد؛ همراه آب کافی مصرف شود.
عفونتهای پوست و بافت نرم
فقط در صورت حساس بودن میکروب؛ برای بسیاری از عفونتهای استافیلوکوکی انتخاب نخست نیست و آبسه ممکن است به تخلیه نیاز داشته باشد.
برخی عفونتهای مجرای ادراری
فقط برای میکروب حساس و ترجیحاً با تأیید کشت؛ برای بیشتر عفونتهای ادراری انتخاب نخست نیست.
روزاسهٔ التهابی در موارد منتخب
فقط با تشخیص پزشک و برای روزاسهٔ دارای ضایعات التهابی؛ همراه یک لیوان پر آب مصرف شود.
عفونتهای سادهٔ منتقله از راه جنسی ناشی از کلامیدیا
تشخیص و درمان شریک جنسی ضروری است؛ تا پایان دوره و درمان شریک جنسی از رابطهٔ جنسی پرهیز شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به تتراسایکلینها (مانندِ داکسیسایکلین یا تتراسایکلین)
- بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
- سنِ کودک، اگر زیرِ هشت سال است
- سابقهٔ بیماریِ کبدی یا افزایشِ فشارِ داخلِ جمجمه
- مصرفِ همزمانِ ایزوترتینوئین یا سایر داروهای آکنه
- مصرفِ قرصِ ضدبارداریِ خوراکی، وارفارین، آنتیاسید یا مکملهای آهن و کلسیم
عوارض احتمالی
- تهوع، دلِدرد یا اسهالِ خفیف
- سرگیجه یا احساسِ سبکیِ سر، بهویژه در روزهای نخست
- سردردِ خفیف
- حساسیت به نورِ آفتاب
- تیرگیِ خفیفِ پوست یا ناخن در مصرفِ طولانی
- واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ تورمِ صورت، لب یا گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس — با اورژانس تماس بگیرید
- سردردِ شدید و مداوم همراه با تاریِ دید یا دیدِ دوتایی که میتواند نشانهٔ افزایشِ فشارِ داخلِ جمجمه باشد — فوراً به پزشک مراجعه کنید
- زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره یا خستگیِ شدید و غیرمعمول که میتواند نشانهٔ آسیبِ کبدی باشد — فوراً به پزشک مراجعه کنید
- تب همراه با راشِ پوستی، تورمِ غدد یا دردِ مفاصل که پس از هفتهها مصرف پدید آید — به پزشک اطلاع دهید
- اسهالِ شدید، آبکی یا خونی که ادامهدار باشد — به پزشک اطلاع دهید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مینوسایکلین میتواند با آنتیاسیدهای حاویِ آلومینیوم یا منیزیم، مکملهای آهن، کلسیم و روی، و همچنین مصرفِ زیادِ لبنیات تداخل کند و جذبِ آن را کم کند؛ بهتر است فاصلهٔ چندساعته با این موارد رعایت شود. مصرفِ همزمان با ایزوترتینوئین، از داروهای رایجِ آکنه، بهدلیلِ افزایشِ خطرِ فشارِ داخلِ جمجمه توصیه نمیشود. این دارو ممکن است اثرِ داروهای ضدانعقادِ خوراکی مانندِ وارفارین را تقویت کند و در برخی افراد کارآییِ قرصِ ضدبارداریِ خوراکی را کمی کاهش دهد، بنابراین بهتر است در طولِ درمان از یک روشِ پیشگیریِ مکمل هم استفاده شود. الکل و برخی داروهای ضدتشنج نیز میتوانند اثرگذاریِ آن را تغییر دهند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ مینوسایکلین در بارداری، بهویژه در نیمهٔ دوم آن، توصیه نمیشود؛ زیرا تتراسایکلینها از جفت عبور میکنند و میتوانند رشدِ استخوان را در جنین کند کرده و رنگِ دندانهای شیریِ او را برای همیشه تغییر دهند. این دارو در شیرِ مادر هم ترشح میشود، بنابراین مصرفِ آن در دورانِ شیردهی معمولاً توصیه نمیشود مگر آنکه پزشک پس از سنجشِ سود و خطر، آن را ضروری تشخیص دهد. اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرفِ این دارو حتماً پزشک را در جریان بگذارید.
نگهداری
مینوسایکلین را در دمای اتاق، دور از رطوبت، نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید. ظرفِ دارو را کاملاً بسته نگه دارید و آن را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافه را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 50 mg |
| قرص | 100 mg |
| کپسول | 50 mg |
| کپسول | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۹ برند از ۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مینوسایکلین باعثِ تیرهشدنِ پوست میشود؟
۰۲چرا مینوسایکلین برای آکنه تجویز میشود؟
۰۳آیا مصرفِ مینوسایکلین با لبنیات مشکلی ایجاد میکند؟
۰۴اگر یک نوبتِ مصرف را فراموش کنم چه کنم؟
۰۵آیا مینوسایکلین بر اثرِ قرصِ ضدبارداری تأثیر میگذارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۹ برند از ۹ سازنده، در گروه J01AA08. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.