متولازون
متولازون دارویی ادرارآور (دیورتیک) از خانوادهٔ شبهتیازیدیهاست که با افزایش دفع نمک و آب از راه کلیه، حجم مایعات اضافی بدن را کم میکند.
بیشترین کاربرد آن کنترل فشار خون بالا و کاهش تجمع مایعات (ادم) ناشی از نارسایی قلبی، بیماری کلیوی یا کبدی است؛ گاهی نیز همراه با ادرارآوری دیگر برای تقویت اثر درمانی تجویز میشود.
این دارو میتواند سطح پتاسیم، سدیم و سایر املاح خون را بهطور محسوس تغییر دهد، به همین دلیل آزمایش خون دورهای طبق نظر پزشک ضروری است.
اگر ضعف شدید عضلانی، گرفتگی عضلات، سرگیجهٔ شدید، ضربان قلب نامنظم یا کاهش چشمگیر دفع ادرار را تجربه کردید، در اسرع وقت با پزشک مشورت کنید و در صورت شدت بالای علائم، با اورژانس تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
متولازون دارویی از گروه ادرارآورهای شبهتیازیدی (Thiazide-like Diuretic) است که در ردهٔ داروهای قلب و عروق جای میگیرد. این دارو با کاهش بازجذب سدیم و کلر در بخشی از لولهٔ کلیوی، دفع نمک و آب از بدن را افزایش داده و حجم مایعات اضافی را کم میکند. برخلاف بسیاری از تیازیدهای کلاسیک، متولازون حتی در افرادی که عملکرد کلیهشان تا حدی کاهش یافته نیز اثربخشی خود را حفظ میکند، به همین دلیل در نارسایی قلبی و بیماریهای کلیوی مقاوم به درمان جایگاه ویژهای دارد. هدف اصلی از تجویز آن، کنترل فشار خون بالا و کاهش تورم و تجمع مایعات ناشی از بیماریهای قلبی، کلیوی یا کبدی است.
موارد مصرف
- کنترل فشار خون بالا (خفیف تا متوسط)
- کاهش ادم (تجمع مایعات) ناشی از نارسایی قلبی
- کاهش ادم ناشی از بیماریهای کلیوی، از جمله سندرم نفروتیک
- کاهش ادم ناشی از بیماریهای کبدی مانند سیروز
- تقویت اثر ادرارآورهای دیگر در ادم مقاوم به درمان
روش مصرف
متولازون معمولاً صبحها مصرف میشود تا اثر ادرارآوری آن با ساعات خواب شبانه تداخل نکند؛ پزشک بر اساس شرایط شما زمان و برنامهٔ دقیق مصرف را تعیین میکند. این دارو را میتوان با غذا یا بدون آن مصرف کرد، هرچند مصرف همراه غذا گاهی ناراحتی معده را کم میکند. مصرف منظم و در ساعتی ثابت اهمیت زیادی دارد؛ اگر این دارو برای فشار خون یا نارسایی قلبی تجویز شده، بدون هماهنگی با پزشک آن را قطع نکنید، چون قطع ناگهانی میتواند به بازگشت تجمع مایعات یا افزایش فشار خون بینجامد. دوز و مدت مصرف را فقط پزشک یا داروساز مشخص میکند و باید دقیقاً طبق نسخه عمل شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کنترل فشار خون بالا (خفیف تا متوسط)
ترجیحاً صبح و هر روز در زمان ثابتی نسبت به غذا مصرف شود؛ اثر کامل کاهش فشار خون ممکن است ۳ تا ۶ هفته زمان ببرد.
کاهش ادم ناشی از نارسایی قلبی
پایش وزن، حجم ادرار، سدیم و پتاسیم برای جلوگیری از کمآبی و اختلال الکترولیتی لازم است.
کاهش ادم ناشی از بیماریهای کلیوی، از جمله سندرم نفروتیک
عملکرد کلیه، حجم ادرار و الکترولیتها باید پایش شود؛ در صورت کاهش ادرار یا بدتر شدن عملکرد کلیه، درمان نیازمند بازبینی است.
کاهش ادم ناشی از بیماریهای کبدی مانند سیروز
در سیروز، خطر کاهش سدیم و پتاسیم و تشدید اختلال هوشیاری وجود دارد؛ پایش نزدیک لازم است.
تقویت اثر داروهای ادرارآور دیگر در ادم مقاوم به درمان
فقط پس از پاسخ ناکافی به ادرارآور حلقهای؛ خطر کاهش شدید حجم مایعات و اختلال سدیم و پتاسیم در درمان ترکیبی بالاست.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به متولازون یا داروهای سولفونامیدی حساسیت نشان دادهاید، حتماً پیش از مصرف به پزشک بگویید.
- سابقهٔ بیماری کلیوی (بهویژه قطع کامل دفع ادرار) یا بیماری کبدی شدید را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر نقرس، دیابت یا اختلال شناختهشده در سطح پتاسیم و سدیم خون دارید، پزشک باید از آن مطلع باشد.
- فهرست همهٔ داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفی خود، بهویژه دیگوکسین، لیتیوم یا سایر داروهای فشار خون را به پزشک بگویید.
- در صورت بارداری، برنامهٔ بارداری یا شیردهی، پزشک را حتماً در جریان بگذارید.
- در سالمندان و افرادی که مستعد افت فشار خون یا سرگیجهاند، احتیاط بیشتری لازم است.
عوارض احتمالی
- سرگیجه یا سبکی سر، بهویژه هنگام بلند شدن ناگهانی
- افزایش دفعات ادرار
- سردرد
- ناراحتی خفیف معده یا حالت تهوع
- خستگی یا ضعف خفیف
- ضعف شدید عضلانی، گرفتگی عضلات یا بیحسی که میتواند نشانهٔ افت پتاسیم یا سایر املاح خون باشد؛ در این صورت با پزشک تماس بگیرید.
- ضربان قلب نامنظم یا غیرعادی که نیازمند بررسی پزشکی سریع است.
- کاهش چشمگیر یا قطع دفع ادرار؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردی پوست یا سفیدی چشمها که میتواند نشانهٔ درگیری کبد باشد؛ به پزشک اطلاع دهید.
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و گلو، کهیر گسترده یا تنگینفس؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
متولازون میتواند با داروهای متعددی تداخل داشته باشد. مصرف همزمان با دیگوکسین، به دلیل افت پتاسیمی که متولازون ایجاد میکند، خطر مسمومیت با دیگوکسین را بالا میبرد. در افرادی که لیتیوم مصرف میکنند، این دارو میتواند سطح خونی لیتیوم را افزایش داده و خطر مسمومیت با آن را بیشتر کند. داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (مانند ایبوپروفن) ممکن است اثر ادرارآوری و کاهندهٔ فشار خون متولازون را کم کنند. مصرف همزمان با سایر داروهای فشار خون یا ادرارآورهای دیگر میتواند افت فشار خون یا کاهش بیشازحد پتاسیم را تشدید کند، و کورتیکواستروئیدها نیز دفع پتاسیم را بیشتر میکنند. الکل هم میتواند احتمال سرگیجه و افت فشار خون را افزایش دهد. به همین دلیل، فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرف داروهای ادرارآور شبهتیازیدی مانند متولازون در بارداری معمولاً توصیه نمیشود، مگر آنکه پزشک آن را ضروری تشخیص دهد؛ زیرا این داروها میتوانند بر جریان خون جفت و تعادل مایعات و املاح جنین اثر بگذارند. دربارهٔ عبور این دارو به شیر مادر اطلاعات محدودی در دست است، بنابراین مصرف آن در دوران شیردهی تنها باید با تأیید و زیرنظر پزشک انجام شود.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم نگهداری کنید. قرصها را در بستهٔ اصلی خود و دور از دسترس کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دفع کنید، نه در سطل زباله یا فاضلاب خانگی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 5 mg |
| قرص | 10 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا گاهی متولازون همراه با یک ادرارآور قویتر مثل فوروزماید تجویز میشود؟
۰۲بهترین زمان روز برای مصرف متولازون چه موقعی است؟
۰۳آیا مصرف این دارو نیاز به آزمایش خون منظم دارد؟
۰۴اگر سابقهٔ حساسیت به داروهای سولفا داشته باشم، مصرف متولازون بیخطر است؟
۰۵اگر مصرف یک نوبت از دارو را فراموش کنم چه باید بکنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۶ سازنده، در گروه C03BA08. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.