بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · پوست

متوکسالن

Methoxsalen
رده ATC D05شکل قرصدوز 10 mgبرند در ایران ۴
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

متوکسالن دارویی از دستهٔ پسورالن‌ها (Psoralen) است که با حساس‌کردن پوست به نور فرابنفش، در درمان‌های نوری پوست به کار می‌رود.

بیشتر برای چه؟

بیشترین کاربرد آن همراه با نوردرمانی فرابنفش، در روشی به نام PUVA، برای پسوریازیس گسترده و ویتیلیگو است؛ گاهی برای برخی بیماری‌های دیگر پوست هم تجویز می‌شود.

نکتهٔ ایمنی مهم

پس از هر بار مصرف، پوست و چشم تا مدتی نسبت به نور آفتاب و اشعهٔ فرابنفش بسیار حساس می‌شوند و رعایت دقیق محافظت از پوست و چشم در این بازهٔ زمانی ضروری است.

کِی با پزشک تماس بگیرید

پیش از شروع درمان حتماً سابقهٔ بیماری‌های چشمی، کبدی و پوستی خود را با پزشک در میان بگذارید و اگر در طول درمان دچار سوختگی، تاول یا هرگونه واکنش غیرعادی شدید، بی‌درنگ با او تماس بگیرید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

۰۲

معرفی دارو

متوکسالن ترکیبی طبیعی از خانوادهٔ فوروکومارین‌ها (پسورالن) است که به‌صورت قرص خوراکی برای درمان‌های نوری پوست تجویز می‌شود. این دارو به‌تنهایی اثر درمانی چندانی ندارد؛ پس از مصرف، به لایه‌های پوست می‌رسد و با تابش کنترل‌شدهٔ پرتو فرابنفش نوع A در جلسات پزشکی فعال می‌شود. در این حالت به مادهٔ ژنتیکی سلول‌های پوست متصل می‌شود و رشد و تکثیر سریع سلول‌هایی را که در بیماری‌هایی مانند پسوریازیس دیده می‌شود، کند می‌کند. این ترکیب دارو و نوردرمانی که به‌اختصار PUVA نامیده می‌شود، همیشه باید در مراکز درمانی مجهز و زیر نظر پزشک متخصص پوست انجام گیرد.

۰۳

موارد مصرف

  • درمان پسوریازیس متوسط تا شدید و گسترده، همراه با نوردرمانی فرابنفش (روش PUVA)
  • کمک به بازگشت رنگدانهٔ پوست در ویتیلیگو
  • درمان برخی مراحل اولیهٔ لنفوم پوستی سلول T (مایکوزیس فانگوئیدس)
  • درمان برخی بیماری‌های پوستی مزمن و مقاوم به درمان‌های معمول، به تشخیص پزشک متخصص پوست
۰۴

روش مصرف

متوکسالن معمولاً همراه با غذا یا کمی شیر مصرف می‌شود تا هم تحمل گوارشی بهتر باشد و هم جذب دارو یکنواخت‌تر بماند؛ زمان دقیق مصرف نسبت به جلسهٔ نوردرمانی را پزشک یا کلینیک پوست مشخص می‌کند و رعایت همان زمان‌بندی اهمیت زیادی دارد. پس از هر بار مصرف، تا پایان همان روز باید از قرارگرفتن مستقیم در آفتاب یا هر منبع نور فرابنفش دیگر خودداری کرد و از پوشش مناسب، کرم ضدآفتاب و عینک محافظ فرابنفش استفاده کرد. برنامهٔ درمان با متوکسالن معمولاً شامل چند هفته یا چند ماه پیگیری منظم است و قطع یا تغییر خودسرانهٔ آن بدون هماهنگی با پزشک توصیه نمی‌شود، چون می‌تواند روند بهبودی را مختل کند.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

پسوریازیس متوسط تا شدید و گسترده

بزرگسالانحدود ۰٫۶ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن در هر نوبت؛ معمولاً ۱۰ تا ۶۰ میلی‌گرم، ۲ ساعت پیش از نوردرمانی فرابنفش نوع آ، ۲ تا ۳ بار در هفته با فاصلهٔ حداقل ۴۸ ساعت؛ تا کنترل ضایعات و سپس طبق برنامهٔ نگهدارنده.
کودکاناز ۱۲ سالگی و فقط در مرکز تخصصی: همان دوز وزن‌محور ۰٫۶ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم در هر نوبت؛ زیر ۱۲ سال مصرف استاندارد ندارد.

همراه غذا یا شیر مصرف شود و فقط در روزهای نوردرمانی؛ مقدار تابش باید بر اساس نوع پوست و حساسیت نوری تنظیم شود. حداکثر معمول قرص ۶۰ میلی‌گرم در هر نوبت است.

ویتیلیگو (پیسی)

بزرگسالان۲۰ میلی‌گرم در هر نوبت، ۲ تا ۴ ساعت پیش از نوردرمانی فرابنفش نوع آ یا تابش کنترل‌شده؛ ۲ تا ۳ بار در هفته با فاصلهٔ حداقل ۴۸ ساعت، معمولاً برای چند ماه و تا پاسخ مناسب.
کودکاناز ۱۲ سالگی و فقط با نظر متخصص: ۲۰ میلی‌گرم در هر نوبت، ۲ تا ۴ ساعت پیش از تابش، با فاصلهٔ حداقل ۴۸ ساعت؛ زیر ۱۲ سال مصرف استاندارد ندارد.

با غذا یا شیر مصرف شود؛ رنگ‌گیری معمولاً به چند ماه درمان نیاز دارد و در صورت نبود پاسخ پس از حدود ۳ ماه، ادامهٔ درمان باید بازبینی شود. از آفتاب خودسرانه پس از مصرف پرهیز شود.

مراحل اولیهٔ مایکوزیس فانگوئیدس (لنفوم پوستی سلول تی)

بزرگسالانحدود ۰٫۶ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن در هر نوبت؛ معمولاً ۱۰ تا ۶۰ میلی‌گرم، ۲ ساعت پیش از نوردرمانی فرابنفش نوع آ، ۲ تا ۳ بار در هفته با فاصلهٔ حداقل ۴۸ ساعت؛ تا پاسخ ضایعات و سپس طبق برنامهٔ متخصص.

برای مراحل اولیه و پلاکی و فقط همراه نوردرمانی کنترل‌شده به‌کار می‌رود؛ درمان و تنظیم شدت تابش باید زیر نظر متخصص پوست و درمان بیماری‌های خونی انجام شود.

برخی بیماری‌های پوستی مزمن و مقاوم به درمان‌های معمول

بزرگسالاندر صورت انتخاب نوردرمانی فرابنفش نوع آ، حدود ۰٫۶ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن در هر نوبت؛ معمولاً ۱۰ تا ۶۰ میلی‌گرم، ۲ تا ۳ ساعت پیش از تابش، ۲ تا ۳ بار در هفته با فاصلهٔ حداقل ۴۸ ساعت؛ مدت درمان بر اساس بیماری و پاسخ پوست تعیین می‌شود.

این کاربرد فقط پس از تشخیص دقیق و تعیین پروتکل اختصاصی توسط متخصص پوست انجام می‌شود؛ حداکثر معمول قرص ۶۰ میلی‌گرم در هر نوبت است.

تنظیم دوز: متوکسالن فقط در روزهای نوردرمانی و معمولاً به‌صورت یک نوبت پیش از تابش مصرف می‌شود. در اختلال مهم کبدی یا نارسایی شدید کلیه معمولاً نباید مصرف شود؛ در سالمندان درمان از پایین‌ترین مقدار مناسب وزن‌محور و با پایش نزدیک آغاز می‌شود. دوز دقیق، فاصلهٔ جلسات و هرگونه تعدیل یا حداکثر مجاز را پزشک بر اساس سن، وزن، پاسخ پوست و وضعیت کبد و کلیه تعیین می‌کند.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • هرگونه سابقهٔ حساسیت به متوکسالن یا سایر پسورالن‌ها
  • سابقهٔ شخصی یا خانوادگی سرطان پوست، یا بیماری‌هایی که حساسیت به نور را زیاد می‌کنند مانند لوپوس یا پورفیری
  • بیماری‌های چشمی، به‌ویژه آب‌مروارید یا نبود عدسی چشم
  • بیماری کبدی
  • بارداری یا برنامه‌ریزی برای بارداری
  • فهرست همهٔ داروها، مکمل‌ها و گیاهان دارویی مصرفی، به‌ویژه داروهای حساس‌کنندهٔ پوست به نور
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • حالت تهوع
  • خارش پوست
  • سردرد
  • سرگیجه
  • قرمزی خفیف پوست در ناحیهٔ تحت درمان
  • بی‌قراری یا اختلال در خواب
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • سوختگی شدید، تاول یا درد زیاد پوست پس از نوردرمانی — تا بررسی پزشک از تابش نور بیشتر خودداری کنید و با او تماس بگیرید.
  • درد شدید یا التهاب چشم، تاری دید یا حساسیت زیاد به نور — می‌تواند نشانهٔ آسیب چشمی باشد و باید سریع توسط چشم‌پزشک بررسی شود.
  • زردی پوست یا سفیدی چشم، ادرار تیره یا خستگی غیرعادی — از نشانه‌های احتمالی آسیب کبدی است و باید سریع به پزشک اطلاع داده شود.
  • تورم صورت و گلو، کهیر گسترده یا مشکل در تنفس — نشانهٔ واکنش آلرژیک شدید است؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • پیدایش خال یا زخم جدید، یا تغییر خال‌های قبلی پس از دوره‌های طولانی درمان — به دلیل افزایش احتمالی خطر سرطان پوست در درمان طولانی‌مدت، باید توسط پزشک متخصص پوست بررسی شود.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

برخی داروهای دیگر هم پوست را نسبت به نور حساس‌تر می‌کنند، مانند برخی آنتی‌بیوتیک‌های خانوادهٔ تتراسایکلین و سولفونامید، برخی داروهای ادرارآور تیازیدی، و فرآورده‌های گیاهی حاوی علف هزارگل (سنت جانز ورت)؛ مصرف هم‌زمان این‌ها با متوکسالن می‌تواند خطر سوختگی یا واکنش شدید پوستی را بالا ببرد. فهرست کامل داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخل احتمالی پیش از شروع یا در طول درمان بررسی شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

ایمنی متوکسالن در بارداری به‌طور کامل شناخته‌شده نیست و به‌طور کلی در این دوران توصیه نمی‌شود، چون احتمال آسیب به جنین رد نشده است. اطلاعات دربارهٔ ورود این دارو به شیر مادر هم محدود است؛ به همین دلیل مصرف آن در دوران شیردهی باید فقط با نظر و صلاح‌دید پزشک باشد.

۱۰

نگهداری

متوکسالن را دور از نور مستقیم، رطوبت و گرمای زیاد، در دمای اتاق و در بستهٔ اصلی خودش نگهداری کنید. آن را دور از دسترس کودکان نگه دارید و پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضای دارو را بررسی کنید. داروهای تاریخ‌گذشته یا استفاده‌نشده را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
قرص10 mg
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۴ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
ملادینین MELADININE
30 TABLET in 1 BOTTLE in 1 CARTON · 30 TABLET in 1 BOTTLE in 1 BOX
Laboratoires Macors
قرص
قرص متوکسالن 10 میلی گرم MELADININE® 10MG TAB
بهبد دارو
قرص
متاکسالن 10م گ قرص METHOXSALEN 10MG TAB
داروسازی امین
قرص
مگزامین® 10م گ قرص MEXAMINE® 10MG TAB
داروسازی امین
قرص
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱چرا باید بعد از مصرف متوکسالن عینک مخصوص بزنم؟
متوکسالن چشم را هم مانند پوست نسبت به نور فرابنفش حساس می‌کند و این حساسیت می‌تواند ساعت‌ها، معمولاً در حد یک شبانه‌روز، ادامه داشته باشد. عینک آفتابی مسدودکنندهٔ فرابنفش از عدسی چشم در برابر آسیب و بروز آب‌مروارید محافظت می‌کند. پزشک دربارهٔ مدت دقیق استفاده از این عینک راهنمایی لازم را می‌دهد.
۰۲آیا می‌توانم بعد از مصرف این دارو بیرون بروم یا زیر نور خورشید قرار بگیرم؟
بهتر است در باقی همان روز از قرارگرفتن مستقیم در آفتاب یا زیر نور شدید خودداری کنید، چون خطر سوختگی پوست بالا می‌رود. اگر ناچار به بیرون‌رفتن هستید، از لباس پوشیده، کلاه، عینک محافظ و ضدآفتاب استفاده کنید.
۰۳متوکسالن چه فرقی با قرص یا کرم‌های برنزه‌کننده دارد؟
متوکسالن یک داروی پزشکی برای درمان بیماری‌هایی مشخص مانند پسوریازیس و ویتیلیگو است، نه یک محصول زیبایی برای برنزه‌کردن پوست. مصرف خودسرانهٔ آن بدون تجویز و نظارت پزشک نه‌تنها برای این منظور بی‌فایده، بلکه می‌تواند خطرناک هم باشد.
۰۴درمان با متوکسالن چقدر طول می‌کشد و آیا بیماری را کاملاً درمان می‌کند؟
طول دورهٔ درمان و تعداد جلسات به نوع و شدت بیماری و پاسخ بدن هر فرد بستگی دارد و پزشک آن را مشخص می‌کند. در بسیاری از بیماری‌های مزمن پوستی مانند پسوریازیس، هدف اصلی کنترل علائم است، نه لزوماً یک درمان قطعی و همیشگی.
۰۵اگر یک نوبت از دارو یا جلسهٔ نوردرمانی را فراموش کنم، چه کار کنم؟
بدون هماهنگی با پزشک یا کلینیک درمانی، زمان مصرف یا جلسه را خودسرانه تغییر ندهید یا دو برابر نکنید. با تیم درمانی خود تماس بگیرید تا دربارهٔ بهترین زمان برای ادامهٔ برنامه راهنمایی‌تان کنند.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۸ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۴ برند از ۳ سازنده، در گروه D05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.