متفورمین/لیناگلیپتین
متفورمین/لیناگلیپتین یک داروی ترکیبی خوراکی برای کاهش و کنترل قند خون در دیابت نوع ۲ است. متفورمین حساسیت بدن به انسولین را بهتر میکند و لیناگلیپتین ترشح وابسته به قندِ انسولین را افزایش میدهد.
این دارو همراه با رژیم غذایی و فعالیت بدنی برای کنترل قند خون در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ به کار میرود؛ بهویژه وقتی یک دارو بهتنهایی کافی نباشد یا ادامه درمان با هر دو جزء لازم باشد.
مهمترین خطر متفورمین، اسیدوز لاکتیک است که نادر اما جدی است؛ ضعف شدید، تنفس تند یا تنگی نفس، خوابآلودگی غیرعادی، درد شکم یا احساس سرمای شدید نیازمند رسیدگی فوری است. در نارسایی شدید کلیه، کمآبی و برخی بیماریهای حاد، مصرف این ترکیب میتواند نامناسب باشد.
اگر بیماری کلیه یا کبد، نارسایی قلبی، کمآبی، عفونت شدید، مصرف زیاد الکل یا برنامه انجام تصویربرداری با ماده حاجب دارید، پیش از مصرف یا ادامه دارو اطلاع دهید. درد شدید و مداوم شکم، علائم افت قند، تاول پوستی یا تنگی نفس جدید نیز نیاز به ارزیابی دارد.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
متفورمین/لیناگلیپتین داروی ترکیبی کاهنده قند خون از گروه داروهای گوارش و سوختوساز است. متفورمین تولید قند در کبد را کم و پاسخ بدن به انسولین را بهتر میکند؛ لیناگلیپتین با مهار آنزیم دیپپتیدیل پپتیداز ۴، اثر هورمونهای رودهای را طولانیتر میکند تا ترشح انسولین پس از غذا افزایش و ترشح گلوکاگون کاهش یابد. این دارو برای کنترل دیابت نوع ۲ همراه با اصلاح تغذیه و فعالیت بدنی استفاده میشود و برای دیابت نوع ۱ یا درمان کتواسیدوز دیابتی مناسب نیست.
موارد مصرف
- کنترل قند خون در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ همراه با رژیم غذایی و فعالیت بدنی
- درمان ترکیبی زمانی که متفورمین بهتنهایی قند خون را به اندازه کافی کنترل نمیکند
- ادامه درمان با متفورمین و لیناگلیپتین در افرادی که هر دو دارو را جداگانه دریافت میکردهاند
روش مصرف
قدرت و شکل دارویی را دقیقاً طبق نسخه مصرف کنید؛ قرص معمولی و قرص آهستهرهش را خودسرانه جایگزین نکنید. مصرف همراه غذا معمولاً ناراحتی گوارشی متفورمین را کمتر میکند. قرص آهستهرهش را کامل ببلعید و آن را خرد، نصف، حل یا نجوید، مگر اینکه بروشور همان فرآورده یا داروساز دستور دیگری داده باشد. دارو را منظم مصرف کنید؛ اگر یک نوبت را فراموش کردید، در صورت نزدیک نبودن نوبت بعدی آن را مصرف کنید و مقدار دو نوبت را همزمان نخورید. در بیماری حاد، استفراغ، اسهال یا کمآبی درباره ادامه دارو راهنمایی بگیرید و تغییر یا قطع درمان را خودسرانه انجام ندهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کنترل قند خون در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ همراه با رژیم غذایی و فعالیت بدنی
قرص رهشفوری همراه غذا مصرف شود. قرص آهستهرهش باید کامل بلعیده شود و نباید خرد، جویده یا نصف شود.
درمان ترکیبی در بزرگسالانی که متفورمین بهتنهایی قند خونشان را به اندازهٔ کافی کنترل نمیکند
دوز متفورمین باید با رژیم قبلی و قدرت موجود فرآورده هماهنگ شود؛ افزایش دوز متفورمین برای کاهش عوارض گوارشی بهتدریج انجام میشود.
ادامهٔ درمان در بزرگسالانی که متفورمین و لیناگلیپتین را جداگانه دریافت میکردهاند
تعداد قرص و قدرت آن بر اساس دوز قبلی هر دو جزء و قدرت ثبتشدهٔ فرآورده تعیین میشود. قرص آهستهرهش باید کامل بلعیده شود و نباید خرد یا جویده شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقه حساسیت به متفورمین، لیناگلیپتین یا هر جزء قرص را بگویید.
- بیماری کلیه یا کبد، نارسایی قلبی، کمآبی، عفونت شدید، سن بالا یا سابقه اسیدوز لاکتیک را مطرح کنید؛ عملکرد کلیه پیش از درمان و در طول آن اهمیت دارد.
- سابقه التهاب لوزالمعده، سنگ صفرا، چربی خون بالا یا مصرف زیاد الکل را اطلاع دهید.
- اگر قرار است جراحی یا تصویربرداری با ماده حاجب یددار انجام دهید، درباره توقف موقت و زمان شروع دوباره دارو سؤال کنید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی را ارائه کنید؛ سابقه کمبود ویتامین ب۱۲، کمخونی یا گزگز دستوپا را نیز بگویید.
- در صورت بارداری، قصد بارداری یا شیردهی اطلاع دهید. ایمنی و اثربخشی این ترکیب در کودکان بهخوبی مشخص نشده و مصرف کودک باید زیر نظر متخصص باشد.
عوارض احتمالی
- اسهال یا شل شدن مدفوع
- تهوع، استفراغ یا دلپیچه
- نفخ، سوءهاضمه یا احساس پری شکم
- گرفتگی یا آبریزش بینی و گلودرد
- کاهش اشتها، تغییر مزه دهان یا سردرد
- ضعف شدید، درد عضلانی غیرعادی، تنفس تند یا تنگی نفس، خوابآلودگی، سرگیجه، درد شکم، ضربان قلب کند یا نامنظم، یا احساس سرمای شدید: احتمال اسیدوز لاکتیک؛ مصرف دارو را متوقف کنید و فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- درد شدید و مداوم در قسمت بالای شکم که ممکن است به پشت بزند، همراه یا بدون تهوع و استفراغ: احتمال التهاب لوزالمعده؛ مصرف دارو را متوقف کرده و فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- تورم صورت، لب، زبان یا گلو، دشواری تنفس یا بلع، کهیر گسترده، یا بثورات همراه با تاول و پوستهریزی: احتمال واکنش حساسیتی یا پوستی شدید؛ مصرف دارو را متوقف کنید و فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- لرزش، عرق سرد، تپش قلب، گرسنگی شدید، گیجی یا کاهش هوشیاری: احتمال افت قند، بهویژه همراه انسولین یا داروهای دیگر دیابت. اگر فرد هوشیار است طبق برنامهای که تیم درمان برای افت قند داده عمل کنید؛ در صورت گیجی یا بیهوشی چیزی از راه دهان ندهید و با اورژانس تماس بگیرید.
- تنگی نفس جدید یا رو به افزایش، بدتر شدن تنفس هنگام دراز کشیدن، تورم پاها، افزایش سریع وزن یا خستگی غیرعادی: احتمال تشدید نارسایی قلبی؛ فوراً با پزشک تماس بگیرید.
- درد شدید و ناتوانکننده مفصل، یا ایجاد تاول و فرسایش پوست: مصرف نوبت بعدی را تا دریافت راهنمایی پزشکی انجام ندهید و در اولین فرصت ارزیابی شوید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید. مصرف همزمان با انسولین یا برخی قرصهای تحریککننده ترشح انسولین، مانند داروهای گروه سولفونیلاوره، خطر افت قند را بیشتر میکند. الکل زیاد خطر اسیدوز لاکتیک را بالا میبرد. برخی داروها مانند توپیرامات، استازولامید، سایمتیدین و بعضی داروهای ضدویروس میتوانند خطر تجمع متفورمین را افزایش دهند؛ ریفامپین نیز ممکن است اثر لیناگلیپتین را کم کند. کورتونها و بعضی داروهای مدر ممکن است قند خون را بالا ببرند. ماده حاجب یددار در برخی تصویربرداریها میتواند نیازمند توقف موقت دارو و بررسی دوباره عملکرد کلیه باشد.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات انسانی دربارهٔ خطر لیناگلیپتین و ترکیب آن در بارداری محدود است؛ دربارهٔ متفورمین نیز انتخاب درمان باید بر اساس وضعیت مادر و کنترل قند انجام شود، زیرا دیابتِ کنترلنشده در بارداری خطرناک است. متفورمین در شیر مادر دیده شده و دربارهٔ ورود لیناگلیپتین و ایمنی ترکیب برای شیرخوار اطلاعات کافی وجود ندارد؛ در بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، درمان را با پزشک بازبینی کنید.
نگهداری
قرص را در بسته اصلی، در دمای معمول اتاق و دور از رطوبت و گرمای زیاد نگه دارید؛ آن را در حمام یا خودروی داغ نگذارید. دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید و پس از تاریخ انقضا یا آسیبدیدگی بسته مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 500 mg / 2.5 mg |
| قرص | 1000 mg / 2.5 mg |
| قرص آهستهرهش | 1000 mg / 2.5 mg |
| قرص آهستهرهش | 500 mg / 2.5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۷ برند از ۱۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا متفورمین/لیناگلیپتین باعث افت قند خون میشود؟
۰۲آیا میتوان قرص آهستهرهش را نصف یا خرد کرد؟
۰۳اگر اسهال یا استفراغ داشته باشم، مصرف دارو را ادامه دهم؟
۰۴چرا هنگام مصرف این دارو باید عملکرد کلیه بررسی شود؟
۰۵آیا مصرف طولانی این دارو میتواند ویتامین ب۱۲ را کم کند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۷ برند از ۱۸ سازنده، در گروه A10BD11. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.