لیناگلیپتین
لیناگلیپتین دارویی خوراکی از ردهٔ مهارکنندههای دیپپتیدیل پپتیداز-۴ (Dipeptidyl Peptidase-4 Inhibitor) است که با افزایشِ هورمونهای طبیعیِ بدن به کنترلِ قندخون کمک میکند. این دارو برای درمانِ دیابتِ نوع ۲ در بزرگسالان به کار میرود.
بیشترین کاربردِ آن کنترلِ قندخون در دیابتِ نوع ۲ است، معمولاً در کنارِ رژیمِ غذایی و ورزش یا همراه با داروهای دیگرِ دیابت مانندِ متفورمین. این دارو برای دیابتِ نوع ۱ یا کتواسیدوزِ دیابتی مناسب نیست.
لیناگلیپتین بهتنهایی خطرِ افتِ قندخون کمی دارد، اما در ترکیب با برخی داروهای دیگرِ دیابت این خطر بیشتر میشود. دردِ شدید و مداومِ شکم میتواند نشانهٔ التهابِ پانکراس باشد و نیازمندِ بررسیِ فوریِ پزشک است.
اگر دردِ شدیدِ شکمی، علائمِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو، یا تاول و زخمِ گستردهٔ پوستی رخ داد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید. برای هرگونه تغییر در نحوهٔ مصرف یا افتِ مکررِ قندخون هم با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لیناگلیپتین یکی از داروهای خوراکیِ ردهٔ مهارکنندههای DPP-4 است که برای کنترلِ قندخون در دیابتِ نوع ۲ به کار میرود. این دارو با مهارِ آنزیمِ DPP-4، سطحِ هورمونهای رودهای موسوم به اینکرتین را در بدن بالا نگه میدارد؛ این هورمونها پس از غذا خوردن، ترشحِ انسولین از لوزالمعده را افزایش و ترشحِ گلوکاگون از کبد را کاهش میدهند. نتیجهٔ این فرایند، کنترلِ بهترِ قندخون بدونِ تحمیلِ افتِ شدیدِ قند در بیشترِ افراد است. یکی از ویژگیهای لیناگلیپتین نسبت به برخی داروهای همرده، دفعِ عمدتاً کبدی-صفراویِ آن است؛ به همین دلیل در بسیاری از بیمارانِ دارای مشکلاتِ کلیوی نیازی به تنظیمِ خاصِ آن نیست، هرچند تصمیمِ نهایی همیشه با پزشک است.
موارد مصرف
- کنترلِ قندخون در دیابتِ نوع ۲ در کنارِ رژیمِ غذاییِ مناسب و فعالیتِ بدنی
- درمانِ ترکیبی همراه با متفورمین وقتی متفورمین بهتنهایی کافی نباشد
- درمانِ ترکیبی همراه با سولفونیلاورهها طبقِ صلاحدیدِ پزشک
- درمانِ ترکیبی همراه با انسولین در برخی بیمارانِ دیابتِ نوع ۲
- کمک به کنترلِ درازمدتِ قندخون در بیمارانی که به چند دارو نیاز دارند
روش مصرف
لیناگلیپتین معمولاً بهصورتِ یکبار در روز، با غذا یا بدونِ غذا، مصرف میشود؛ بهتر است هر روز در یک ساعتِ مشخص خورده شود تا فراموش نشود و اثرش پایدار بماند. قرص را بدونِ خرد کردن یا جویدن، با کمی آب میل کنید. حتی اگر حالتان خوب است، دارو را بدونِ مشورتِ پزشک قطع نکنید، چون قطعِ ناگهانی میتواند کنترلِ قندخون را مختل کند. برنامهٔ دقیقِ مصرف و هر تغییرِ احتمالی در آن را فقط پزشک یا داروسازِ معالج بر اساسِ نسخه تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
دیابت نوع ۲؛ درمان تکدارویی همراه با رژیم غذایی و فعالیت بدنی
با یا بدون غذا مصرف شود و رژیم غذایی و فعالیت بدنی ادامه یابد.
دیابت نوع ۲؛ درمان ترکیبی همراه با متفورمین
با یا بدون غذا مصرف شود؛ مقدار متفورمین طبق نسخه تعیین میشود.
دیابت نوع ۲؛ درمان ترکیبی همراه با سولفونیلاوره
برای کاهش خطر افت قندخون، ممکن است پزشک دوز سولفونیلاوره را کاهش دهد.
دیابت نوع ۲؛ درمان ترکیبی همراه با انسولین
مصرف همزمان میتواند خطر افت قندخون را افزایش دهد و ممکن است دوز انسولین نیاز به کاهش داشته باشد.
دیابت نوع ۲ در بیمارانی که به درمان چنددارویی نیاز دارند
درمان معمولاً طولانیمدت است و بر اساس پاسخ قندخون ادامه مییابد؛ در ترکیب با داروهای مستعد افت قند، پایش بیشتری لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ حساسیت به لیناگلیپتین یا داروهای همردهٔ آن (مانندِ ساکساگلیپتین یا سیتاگلیپتین) را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- سابقهٔ التهابِ پانکراس (پانکراتیت)، سنگِ کیسهٔ صفرا یا مصرفِ زیادِ الکل را حتماً به پزشک بگویید، چون خطرِ این عارضه را بیشتر میکند.
- هرگونه بیماری یا مشکلِ شناختهشدهٔ کبدی را با پزشک در میان بگذارید.
- مصرفِ همزمانِ انسولین یا دیگر داروهای دیابت، بهویژه سولفونیلاورهها، را به پزشک بگویید، چون ممکن است تنظیمِ دوزِ آنها لازم شود.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- سابقهٔ واکنشهای پوستیِ شدید یا تاولزدنِ پوست را با پزشک در میان بگذارید.
عوارض احتمالی
- سرماخوردگی و التهابِ حلق و بینی (نازوفارنژیت)
- عفونتِ دستگاهِ تنفسیِ فوقانی
- سردرد
- سرفه
- اسهال یا ناراحتیِ خفیفِ گوارشی
- دردِ شدید و مداومِ شکم که ممکن است به کمر هم بکشد، همراه با تهوع یا استفراغ — میتواند نشانهٔ التهابِ پانکراس باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- علائمِ افتِ قندخون مانندِ لرزش، تعریقِ سرد، گیجی یا ضعفِ ناگهانی، بهویژه در مصرفِ همزمان با سولفونیلاوره یا انسولین — در حالتِ خفیف بلافاصله قندِ خون را بررسی کنید؛ اگر گیجیِ شدید یا بیهوشی رخ داد، با اورژانس تماس بگیرید.
- دردِ شدید و مداومِ مفاصل — این عارضه را حتماً به پزشک اطلاع دهید، زیرا ممکن است نیازمندِ تغییرِ دارو باشد.
- تاولزدن یا زخمِ گستردهٔ پوست — نشانهٔ یک واکنشِ پوستیِ جدی است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لب، زبان یا گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس — با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرفِ همزمانِ لیناگلیپتین با سولفونیلاورهها یا انسولین میتواند خطرِ افتِ قندخون را افزایش دهد و گاهی نیازمندِ تنظیمِ دوزِ آن داروهاست. داروهایی که آنزیمهای خاصِ کبدی را قویاً فعال میکنند، مانندِ ریفامپین، ممکن است اثرِ لیناگلیپتین را کم کنند. برخی دیگر از داروهای دیابت و مکملهای گیاهی هم میتوانند بر قندخون اثر بگذارند؛ به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا خطرِ تداخل بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ مربوط به مصرفِ لیناگلیپتین در بارداریِ انسان هنوز محدود است و معمولاً برای کنترلِ قندخون در دورانِ بارداری، انسولین گزینهٔ ترجیحیِ پزشکان است. اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروع یا ادامهٔ مصرف حتماً با پزشکِ خود مشورت کنید تا مناسبترین درمان برایتان انتخاب شود.
نگهداری
قرصهای لیناگلیپتین را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب، در بستهٔ اصلیِ خود نگه دارید. دارو را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در زبالهٔ عادی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۰ برند از ۲۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا لیناگلیپتین باعثِ افتِ قندخون میشود؟
۰۲اگر یک نوبتِ مصرف را فراموش کنم چه کنم؟
۰۳آیا لیناگلیپتین باعثِ افزایشِ وزن میشود؟
۰۴آیا در نارساییِ کلیه مصرفِ لیناگلیپتین مشکل دارد؟
۰۵آیا میتوان لیناگلیپتین را همراه با غذا مصرف کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۰ برند از ۲۵ سازنده، در گروه A10BH05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.