متفورمین/پیوگلیتازون
این دارو ترکیبی از دو داروی خوراکیِ کاهندهٔ قند خون است و در گروه داروهای گوارش و سوختوساز قرار میگیرد. متفورمین تولید قند در کبد را کم میکند و پیوگلیتازون حساسیت بدن به انسولین را افزایش میدهد.
بیشتر برای کنترل دیابت نوع ۲، همراه با تغذیهٔ مناسب و فعالیت بدنی، زمانی استفاده میشود که یک داروی خوراکی بهتنهایی کافی نباشد.
پیوگلیتازون میتواند باعث احتباس مایعات و تشدید نارسایی قلبی شود؛ متفورمین نیز در کمآبی یا اختلال شدید کلیه میتواند عارضهای نادر اما خطرناک ایجاد کند.
اگر بیماری کلیه یا کبد، نارسایی قلبی، ورم پا، کمآبی، عفونت شدید، مصرف زیاد الکل یا جراحی و تصویربرداری پیشرو دارید، پیش از مصرف یا ادامهٔ دارو اطلاع دهید.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
متفورمین/پیوگلیتازون یک قرص ترکیبی از دو ردهٔ داروهای ضد دیابت خوراکی، یعنی بیگوانید و تیازولیدیندیون، است. متفورمین تولید قند در کبد و جذب بخشی از قند از روده را کاهش میدهد و پیوگلیتازون پاسخ بافتها به انسولین را بهتر میکند. این دو اثر به کاهش قند خون در دیابت نوع ۲ کمک میکنند. این دارو برای دیابت نوع ۱ یا درمان کتواسیدوز دیابتی مناسب نیست.
موارد مصرف
- کنترل قند خون در دیابت نوع ۲
- بهبود حساسیت بدن به انسولین
- درمان ترکیبی همراه با تغذیهٔ مناسب و فعالیت بدنی
- کمک به کنترل قند خون وقتی یک داروی خوراکی بهتنهایی کافی نیست
روش مصرف
قرص را دقیقاً طبق نسخه و برنامهٔ پزشک مصرف کنید و مقدار یا زمان آن را خودسرانه تغییر ندهید. مصرف همراه غذا معمولاً ناراحتی گوارشی ناشی از متفورمین را کمتر میکند؛ قرص را با آب و طبق دستور بروشور همان فرآورده مصرف کنید. مصرف منظم، پایش قند خون و رعایت برنامهٔ غذایی و فعالیت بدنی اهمیت دارد. اگر یک نوبت را فراموش کردید، برای جبران مقدار دوبرابر نخورید. در استفراغ یا اسهال طولانی، کمآبی، بیماری شدید، بستریشدن یا تصویربرداری با مادهٔ حاجب، دربارهٔ توقف موقت و شروع دوبارهٔ دارو هماهنگ کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
دیابت نوع ۲؛ کنترل قند خون همراه با تغذیهٔ مناسب و فعالیت بدنی، بهویژه هنگامی که یک داروی خوراکی بهتنهایی کافی نیست
پس از شروع یا افزایش دوز، در صورت افزایش سریع وزن، ورم پا یا تنگی نفس، احتمال احتباس مایع و نارسایی قلبی مطرح است و باید فوراً پزشک مطلع شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ نارسایی قلبی، تنگی نفس، ورم پا یا افزایش سریع وزن را اطلاع دهید؛ پیوگلیتازون میتواند احتباس مایعات را بدتر کند.
- بیماری کلیه، بیماری کبد، کمخونی یا کمبود ویتامین ب۱۲ را مطرح کنید؛ در سالمندان بررسی عملکرد کلیه اهمیت ویژه دارد.
- اگر کمآبی، تب، عفونت شدید، استفراغ یا اسهال دارید، پیش از ادامهٔ مصرف راهنمایی بگیرید.
- فهرست کامل داروها، انسولین، داروهای گیاهی و مکملهایتان و نیز میزان مصرف الکل را ارائه کنید.
- اگر سرطان فعال مثانه، سابقهٔ سرطان مثانه، خون یا درد هنگام ادرار، پوکی استخوان یا سابقهٔ شکستگی دارید، موضوع را مطرح کنید.
- این ترکیب برای کودکان توصیه نمیشود؛ پیش از جراحی یا تصویربرداری با مادهٔ حاجب، مصرف آن را به تیم درمان اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- اسهال، تهوع یا دلدرد
- نفخ و سوءهاضمه
- سردرد
- علائم عفونتهای تنفسی فوقانی مانند سرماخوردگی
- افزایش وزن
- ورم خفیف پاها
- تنگی نفس، ورم قابلتوجه پاها یا افزایش سریع وزن: میتواند نشانهٔ تشدید نارسایی قلبی باشد؛ سریع به پزشک مراجعه کنید و در صورت تنگی نفس شدید با اورژانس تماس بگیرید.
- ضعف شدید، خوابآلودگی یا گیجی، تنفس سریع یا سخت، احساس سرما، درد عضلانی، تهوع یا دلدرد: احتمال اسیدوز لاکتیک مطرح است؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، تهوع مداوم یا درد قسمت بالای شکم: میتواند نشانهٔ آسیب کبدی باشد؛ مراجعهٔ سریع پزشکی لازم است.
- تاری دید یا کاهش دید، بهویژه همراه با ورم پاها: برای بررسی ورم ناحیهٔ حساس چشم، در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید.
- خون یا تغییر رنگ قرمز ادرار، درد هنگام ادرار یا فوریت و تکرر غیرمعمول ادرار: نیازمند بررسی سریع پزشکی است.
- تورم صورت و لبها، تنگی نفس، خسخس یا بثورات گسترده و تاولدار: احتمال حساسیت شدید وجود دارد؛ با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرف زیاد الکل، بهویژه همراه با گرسنگی یا کمآبی، خطر عوارض متفورمین را بیشتر میکند. انسولین و داروهای تحریککنندهٔ ترشح انسولین مانند گلیکلازید و گلیبنکلامید میتوانند خطر افت قند را افزایش دهند و همراهی انسولین با پیوگلیتازون ممکن است ورم و نارسایی قلبی را بیشتر کند. جمفیبروزیل میتواند اثر پیوگلیتازون را افزایش و ریفامپین آن را کاهش دهد. توپیرامات و بعضی داروهایی که عملکرد کلیه را مختل میکنند یا دفع متفورمین را کاهش میدهند، ممکن است خطر اسیدوز لاکتیک را بالا ببرند. مادهٔ حاجب یددار در برخی تصویربرداریها نیازمند توقف موقت متفورمین است. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا پیش از یائسگی قاعدگی نامنظم دارید، پیش از مصرف یا ادامهٔ دارو با پزشک هماهنگ کنید؛ پیوگلیتازون در برخی زنان میتواند تخمکگذاری را برگرداند و احتمال بارداری را افزایش دهد. اطلاعات دربارهٔ ایمنی ترکیب در بارداری و ورود پیوگلیتازون به شیر انسان کافی نیست؛ متفورمین ممکن است وارد شیر شود. پزشک با توجه به کنترل قند و شرایط مادر، درمان مناسب را انتخاب میکند.
نگهداری
دارو را در بستهٔ اصلی، در دمای معمول اتاق و دور از گرما، رطوبت و نور مستقیم نگه دارید؛ آن را در حمام نگذارید. دارو را دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی قرار دهید و پس از تاریخ انقضا یا تغییر ظاهر قرص مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 500 mg / 15 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا متفورمین/پیوگلیتازون باعث افت قند خون میشود؟
۰۲آیا افزایش وزن با این دارو طبیعی است؟
۰۳اگر اسهال یا استفراغ داشته باشم، قرص را مصرف کنم؟
۰۴آیا این دارو برای دیابت نوع ۱ یا جایگزین انسولین است؟
۰۵پیش از تصویربرداری چه نکتهای را رعایت کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۴ سازنده، در گروه A10BD05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.