پیوگلیتازون
پیوگلیتازون دارویی خوراکی از خانواده تیازولیدیندیونها (گلیتازونها) است که با افزایش حساسیت بدن به انسولین، قندخون را در دیابت نوع ۲ کنترل میکند.
این دارو معمولاً بهتنهایی یا در ترکیب با متفورمین، سولفونیلاورهها یا انسولین برای کنترل درازمدت قندخون در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ تجویز میشود.
این دارو میتواند باعث احتباس مایعات و تشدید نارسایی قلبی شود؛ اگر سابقه بیماری قلبی دارید، حتماً پیش از مصرف به پزشک بگویید.
در صورت تنگینفس، ورم ناگهانی پا، افزایش سریع وزن، زردی پوست یا دیدن خون در ادرار، در اسرعوقت با پزشک یا داروسازتان تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پیوگلیتازون از خانواده دارویی تیازولیدیندیونها (Thiazolidinediones) است که در ایران به «گلیتازون» هم شناخته میشود. این دارو با فعالکردن گیرندهای ویژه در سلولهای چربی، عضله و کبد (که به آن PPAR-گاما گفته میشود)، باعث میشود این سلولها به انسولین طبیعی بدن حساستر شوند و قندخون بهتر مصرف شود. برخلاف داروهایی که ترشح انسولین را زیاد میکنند، پیوگلیتازون فقط اثر انسولین موجود در بدن را تقویت میکند. اثر آن روی قندخون تدریجی است و معمولاً چند هفته تا چند ماه طول میکشد تا بهطور کامل ظاهر شود. این دارو فقط برای دیابت نوع ۲ کاربرد دارد و برای دیابت نوع ۱ یا کتواسیدوز دیابتی مناسب نیست.
موارد مصرف
- کنترل درازمدت قندخون در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲
- مصرف بهتنهایی، بهویژه در بیمارانی که متفورمین برایشان مناسب نیست
- درمان ترکیبی همراه با متفورمین برای کنترل بهتر قندخون
- درمان ترکیبی همراه با سولفونیلاورهها در صورت نیاز
- درمان ترکیبی همراه با انسولین در برخی بیماران خاص
روش مصرف
پیوگلیتازون معمولاً روزی یکبار و در ساعتی مشخص مصرف میشود و میتوان آن را همراه با غذا یا بدون غذا خورد. مقدار دقیق مصرف و زمانبندی آن را پزشک بر اساس شرایط شما در نسخه تعیین میکند، پس بدون نظر پزشک مقدار مصرف را تغییر ندهید. چون اثر این دارو تدریجی است، ممکن است چند هفته طول بکشد تا نتیجه آن در آزمایش قندخون دیده شود؛ به همین دلیل مصرف منظم و پیوسته اهمیت زیادی دارد و فراموشکردن نوبتها یا قطع خودسرانه دارو، کنترل قندخون را مختل میکند. اگر قصد تغییر یا قطع دارو را دارید، پیش از آن حتماً با پزشکتان مشورت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
دیابت نوع ۲؛ مصرف بهتنهایی
مصرف طولانیمدت است و میتوان آن را با یا بدون غذا مصرف کرد.
دیابت نوع ۲؛ همراه با متفورمین
با یا بدون غذا مصرف شود؛ افزایش وزن و ورم اندامها را پیگیری کنید.
دیابت نوع ۲؛ همراه با سولفونیلاوره
خطر افت قندخون ممکن است افزایش یابد؛ با یا بدون غذا مصرف میشود.
دیابت نوع ۲؛ همراه با انسولین
خطر ورم، افزایش وزن و افت قندخون بیشتر است؛ در صورت افت قند، مقدار انسولین باید با نظر پزشک بازبینی شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقه نارسایی قلبی یا هرگونه بیماری قلبی، بهویژه تنگینفس یا ورم قبلی پا
- سابقه بیماری کبدی یا مشکلات کبدی
- سابقه سرطان مثانه یا وجود خون در ادرار بدون علت مشخص
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی؛ در زنانی که بهدلیل مقاومت به انسولین پریود نامنظم دارند، این دارو ممکن است باروری را بازگرداند
- سابقه شکستگی استخوان یا پوکی استخوان
- مصرف سایر داروها، بهویژه انسولین، سولفونیلاورهها، جمفیبروزیل یا ریفامپین
عوارض احتمالی
- افزایش وزن
- ورم خفیف پا و مچ پا
- سردرد
- درد عضلانی
- علائم خفیف شبیه به سرماخوردگی
- تنگینفس ناگهانی، ورم شدید یا افزایش سریع وزن؛ میتواند نشانه فشار بر قلب باشد، پس سریع به پزشک مراجعه کنید
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، خستگی شدید یا درد شکم؛ میتواند نشانه مشکل کبدی باشد، به پزشک اطلاع دهید
- خون در ادرار، سوزش ادرار یا درد مداوم لگن؛ باید به پزشک گزارش شود تا بررسی گردد
- تاری دید یا تغییر ناگهانی بینایی؛ به پزشک یا چشمپزشک مراجعه کنید
- شکستگی استخوان با ضربه خفیف، بهویژه در دست یا پا؛ موضوع را با پزشک در میان بگذارید
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت و گلو یا دشواری تنفس؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروها میتوانند اثر پیوگلیتازون را تغییر دهند یا خطر عوارض را بیشتر کنند. برای نمونه، جمفیبروزیل (Gemfibrozil) غلظت خونی پیوگلیتازون را بهطور چشمگیر بالا میبرد و ریفامپین (Rifampin) از اثر آن میکاهد؛ در هر دو حالت پزشک ممکن است مقدار مصرف را تنظیم کند. مصرف همزمان با انسولین یا سولفونیلاورهها خطر افت قندخون و نیز احتباس مایعات را بیشتر میکند. فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای گیاهی را که مصرف میکنید حتماً به پزشک و داروسازتان بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی درباره بیخطر بودن پیوگلیتازون در دوران بارداری در دست نیست و معمولاً پزشکان برای کنترل قندخون بارداری، انسولین را ترجیح میدهند. درباره عبور این دارو به شیر مادر نیز داده کافی وجود ندارد. به همین دلیل، اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف حتماً با پزشکتان مشورت کنید.
نگهداری
پیوگلیتازون را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید. این دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضای روی بستهبندی را بررسی کنید. برای دور ریختن داروهای تاریخگذشته یا اضافی، از داروخانه راهنمایی بخواهید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 30 mg |
| قرص | 15 mg |
| قرص | 45 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۹ برند از ۱۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا پیوگلیتازون باعث افزایش وزن میشود؟
۰۲چرا بعد از شروع این دارو پاهایم ورم کرده؟
۰۳پیوگلیتازون چه فرقی با متفورمین دارد؟
۰۴اثر پیوگلیتازون روی قندخون چه زمانی مشخص میشود؟
۰۵آیا مصرف طولانیمدت پیوگلیتازون خطری دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۹ برند از ۱۹ سازنده، در گروه A10BG03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.