توپیرامات
توپیرامات دارویی ضدتشنج است که فعالیتِ الکتریکیِ بیشازحد در مغز را آرام میکند و از همین راه هم به کنترلِ صرع کمک میکند و هم از حملاتِ میگرن پیشگیری میکند.
پزشکان توپیرامات را بیشتر برای کنترلِ تشنجهای صرعی (چه بهتنهایی، چه همراه با داروهای دیگر) و برای پیشگیری از حملاتِ میگرن در بزرگسالان تجویز میکنند.
قطعِ ناگهانیِ توپیرامات در افرادِ مبتلا به صرع میتواند خطرِ بازگشت یا تشدیدِ تشنج را بالا ببرد؛ به همین دلیل هرگونه تغییر یا قطعِ مصرف باید تدریجی و زیرِ نظرِ پزشک انجام شود.
اگر دردِ شدید یا تاریِ ناگهانیِ چشم، دردِ شدیدِ پهلو، خون در ادرار، یا تغییرِ غیرعادی در خلقوخو و افکارِ آسیبرساندن به خود را تجربه کردید، فوراً با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
توپیرامات از دستهٔ داروهای ضدتشنج (آنتیاپیلپتیک) است و در گروهِ درمانیِ داروهای مؤثر بر دستگاهِ عصبی جای میگیرد. این دارو با چند مکانیسمِ همزمان عمل میکند: فعالیتِ کانالهای سدیمِ سلولهای عصبی را کم میکند، اثرِ بازدارندهٔ گابا را در مغز تقویت میکند و پاسخِ برخی گیرندههای تحریکیِ گلوتاماتی را کاهش میدهد. حاصلِ این مجموعهاثرها، آرامشدنِ تحریکپذیریِ بیشازحدِ سلولهای عصبی است که هم زمینهٔ بروزِ تشنج را کم میکند و هم بهنوعی مانعِ شکلگیریِ حملهٔ میگرنی میشود. این دارو معمولاً بهصورتِ قرص و در قدرتهای گوناگون عرضه میشود و پزشک بر اساسِ نوعِ بیماری و شرایطِ هر فرد، برنامهٔ مصرف را تنظیم میکند.
موارد مصرف
- کنترلِ تشنجهای صرعیِ کانونی، چه بهتنهایی و چه همراه با داروهای دیگر
- کنترلِ تشنجهای تونیک-کلونیکِ عمومیشده
- درمانِ کمکی در سندرمِ لنوکس-گشتو
- پیشگیری از حملاتِ میگرن در بزرگسالان
روش مصرف
توپیرامات را میتوان با یا بدونِ غذا میل کرد؛ اگر ناراحتیِ معده یا حالتِ تهوع ایجاد شود، مصرفِ همراه با غذا معمولاً کمککننده است. قرص را کامل همراه با آبِ کافی بخورید و در طولِ روز آبِ فراوان بنوشید، چون این دارو میتواند خطرِ سنگِ کلیه را بالا ببرد. بهتر است دارو هر روز در ساعتِ مشخصی مصرف شود تا سطحِ آن در بدن یکنواخت بماند؛ پزشک معمولاً درمان را با مقدارِ کم آغاز و آن را بهتدریج تنظیم میکند. مقدارِ دقیق، تعدادِ دفعات و طولِ دورهٔ مصرف را فقط پزشک بر اساسِ نسخه مشخص میکند و هرگز آن را خودسرانه تغییر ندهید. اگر این دارو برای صرع تجویز شده، حتی برای جایگزینکردن با دارویی دیگر هم نباید ناگهان قطع شود، چون قطعِ یکبارهٔ آن خطرِ بازگشتِ تشنج را افزایش میدهد؛ هرگونه تغییر باید تدریجی و با هماهنگیِ پزشک باشد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تشنجهای صرعیِ کانونی
با یا بدون غذا مصرف شود؛ افزایش و قطع دارو باید تدریجی باشد.
تشنجهای تونیک–کلونیکِ عمومیشده
با یا بدون غذا مصرف شود؛ قطع ناگهانی میتواند تشنج را تشدید کند.
سندرم لنوکس–گشتو
معمولاً همراه داروی ضدصرع دیگر مصرف میشود؛ قطع ناگهانی ممنوع است.
پیشگیری از حملات میگرن در بزرگسالان
با یا بدون غذا مصرف شود؛ برای پیشگیری است و درمان حملهٔ حاد میگرن نیست.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ قبلی به توپیرامات یا داروهای مشابه را به پزشک بگویید.
- سابقهٔ سنگِ کلیه، بیماریِ کلیوی یا کبدی را حتماً با پزشک در میان بگذارید.
- اگر گلوکوم (آبسیاهِ چشم) یا هر مشکلِ بینایی دارید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- سابقهٔ افسردگی، اضطراب یا افکارِ آسیبرساندن به خود را با پزشک مطرح کنید.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پزشک را حتماً در جریان بگذارید.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفی (بهویژه سایر داروهای ضدتشنج و قرصهای ضدبارداری) را به پزشک و داروساز نشان دهید.
عوارض احتمالی
- سوزنسوزنشدن یا بیحسیِ دستها و پاها
- خوابآلودگی و خستگی
- سرگیجه
- مشکل در تمرکز، حافظه یا پیداکردنِ کلمات
- کاهشِ اشتها و کاهشِ وزن
- تغییرِ مزه، بهویژه بدمزهشدنِ نوشیدنیهای گازدار
- دردِ شدید یا ناگهانیِ چشم و کاهشِ ناگهانیِ بینایی؛ میتواند نشانهٔ بالارفتنِ فشارِ چشم باشد و باید فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کرد.
- تنفسِ سریع و عمیق همراه با خستگیِ شدید و بیحالیِ غیرعادی؛ میتواند نشانهٔ اسیدیشدنِ خون باشد و باید سریع به پزشک اطلاع داد.
- دردِ شدیدِ پهلو یا کمر همراه با خون در ادرار؛ میتواند نشانهٔ سنگِ کلیه باشد و نیازمندِ مراجعه به پزشک است.
- تغییرِ ناگهانیِ خلقوخو، افسردگیِ شدید یا افکارِ آسیبرساندن به خود؛ باید بیدرنگ با پزشک یا نزدیکان در میان گذاشته شود و در شرایطِ جدی با اورژانس تماس گرفت.
- کاهشِ چشمگیرِ تعریق همراه با گرمیِ بدن، بهخصوص در کودکان و هوای گرم؛ زمینهسازِ گرمازدگی است و باید فوراً به پزشک مراجعه کرد.
- بثوراتِ گستردهٔ پوستی، تاول یا پوستهپوستهشدنِ پوست؛ نشانهٔ واکنشِ پوستیِ جدی است و باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
توپیرامات میتواند با سایر داروهای ضدتشنج مانند فنیتوئین، کاربامازپین یا والپروات اثرِ متقابل داشته باشد و سطحِ خونیِ هر یک را تغییر دهد؛ مصرفِ همزمان با والپروات خطرِ افزایشِ آمونیاکِ خون و کاهشِ دمای بدن را نیز بیشتر میکند. توپیرامات، بهویژه در مقدارهای بالاتر، میتواند اثربخشیِ قرصهای ضدبارداریِ خوراکی را کم کند؛ در این صورت باید دربارهٔ روشِ پیشگیریِ مطمئن با پزشک مشورت کرد. مصرفِ همزمان با متفورمین یا داروهای مشابهِ مهارکنندهٔ آنزیمِ کربنیکانیدراز مانند استازولامید، خطرِ اسیدیشدنِ خون را افزایش میدهد. الکل، آرامبخشها، خوابآورها و مسکنهای اپیوییدی نیز خوابآلودگی و کاهشِ تمرکزِ ناشی از توپیرامات را تشدید میکنند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا خطرِ هرگونه تداخل بررسی و کنترل شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ توپیرامات در بارداری، بهویژه در سهماههٔ نخست، با افزایشِ اندکِ احتمالِ ناهنجاریِ شکافِ لب و کامِ جنین همراه بوده است؛ به همین دلیل تصمیم برای شروع یا ادامهٔ مصرف در بارداری باید با پزشکِ متخصص و با سنجشِ دقیقِ سود در برابرِ خطر گرفته شود، چرا که تشنجِ کنترلنشده نیز خودش برای مادر و جنین خطرناک است. بدونِ هماهنگی با پزشک، مصرفِ این دارو را در بارداری قطع نکنید. توپیرامات به مقدارِ کمی وارد شیرِ مادر میشود؛ در صورتِ نیاز به مصرف در دورانِ شیردهی، پزشک وضعیتِ نوزاد را از نظرِ خوابآلودگی یا رشدِ کند پیگیری خواهد کرد.
نگهداری
قرصهای توپیرامات را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمای زیاد نگه دارید. ظرفِ دارو را کاملاً بسته و دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا آسیبدیده را مصرف نکنید و طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 25 mg |
| قرص | 100 mg |
| قرص | 50 mg |
| قرص | 200 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۳ برند از ۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا توپیرامات باعثِ کاهشِ وزن میشود؟
۰۲چرا باید در دورانِ مصرفِ توپیرامات آبِ زیاد بنوشم؟
۰۳چرا مزهٔ نوشیدنیهای گازدار برایم عوض شده است؟
۰۴آیا توپیرامات روی تمرکز و حافظهام اثر میگذارد؟
۰۵آیا مصرفِ همزمانِ توپیرامات و قرصِ ضدبارداری مشکلی دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۳ برند از ۸ سازنده، در گروه N03AX11. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.