منوتروپین
منوتروپین یک گنادوتروپین تزریقی است که فعالیت هورمون محرک فولیکول و هورمون لوتئینکننده را دارد. این دارو با تحریک تخمدان یا بیضه، به رشد فولیکول و در برخی مردان به تولید اسپرم کمک میکند.
بیشتر برای تحریک تخمکگذاری و رشد چند فولیکول در درمان ناباروری زنان و روشهای کمکباروری استفاده میشود. در برخی مردان مبتلا به کمبود گنادوتروپین نیز برای تحریک تولید اسپرم کاربرد دارد.
این دارو میتواند باعث تحریک بیشازحد تخمدان، لخته خون و بارداری چندقلویی شود؛ سونوگرافی و آزمایشهای لازم بخش مهم درمان هستند. تزریق خودسرانه یا تغییر مقدار آن ایمن نیست.
درد شدید شکم یا لگن، نفخ شدید، افزایش سریع وزن، استفراغ مداوم، تنگی نفس یا کاهش ادرار نیازمند ارزیابی فوری است. حساسیت دارویی، بیماریهای زمینهای و فهرست کامل داروها و مکملها را پیش از شروع درمان اطلاع دهید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
منوتروپین یک داروی هورمونی تزریقی از گروه گنادوتروپینهاست و فعالیت هورمون محرک فولیکول و هورمون لوتئینکننده را دارد. در زنان، رشد و بلوغ فولیکولهای تخمدان را تحریک میکند و در برخی مردان مبتلا به کمبود هورمونی، به تحریک تولید اسپرم کمک میکند. بهدلیل امکان پاسخ بیشازحد، درمان باید با سونوگرافی و گاهی آزمایشهای هورمونی پایش شود.
موارد مصرف
- تحریک تخمکگذاری در برخی زنان مبتلا به اختلال تخمکگذاری
- تحریک رشد چند فولیکول در لقاح آزمایشگاهی و دیگر روشهای کمکباروری
- تحریک تولید اسپرم در برخی مردان مبتلا به کمبود گنادوتروپین، معمولاً همراه با درمان هورمونی مناسب
روش مصرف
این دارو تزریقی است و باید طبق برنامه متخصص ناباروری، معمولاً بهصورت زیرجلدی یا عضلانی و پس از آموزش لازم مصرف شود. مقدار، فاصله نوبتها و مدت درمان بر اساس علت ناباروری و پاسخ بدن تنظیم میشود؛ مقدار یا زمان تزریق را خودسرانه تغییر ندهید و نوبت فراموششده را دو برابر نکنید. در زنان، سونوگرافی و گاهی آزمایش استرادیول برای تنظیم ادامه درمان و زمان داروهای همراه انجام میشود. چون جذب آن به غذا وابسته نیست، رعایت فاصله با غذا لازم نیست. اگر فرآورده به شکل پودر و حلال است، آمادهسازی و مصرف محلول را دقیقاً طبق دستور همان فرآورده انجام دهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تحریک تخمکگذاری در زنان مبتلا به اختلال تخمکگذاری
حداکثر دوز روزانه ۲۲۵ واحد بینالمللی است. تنظیم دوز با پایش سونوگرافی تخمدان، ترجیحاً همراه اندازهگیری استرادیول، انجام شود؛ در پاسخ بیشازحد، منوتروپین متوقف و گنادوتروپین جفتی تجویز نشود.
تحریک رشد چند فولیکول در لقاح آزمایشگاهی و سایر روشهای کمکباروری
حداکثر دوز روزانه ۴۵۰ واحد بینالمللی است و در بیشتر موارد درمان بیش از ۲۰ روز توصیه نمیشود. در پاسخ بیشازحد، منوتروپین متوقف و گنادوتروپین جفتی برای بلوغ نهایی فولیکول تجویز نشود.
تحریک تولید اسپرم در مردان مبتلا به کمبود گنادوتروپین
درمان باید با پایش هورمونی و آزمایش اسپرم ادامه یابد؛ در نارسایی اولیهٔ بیضه معمولاً پاسخ کافی ایجاد نمیشود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقه حساسیت به منوتروپینها، گنادوتروپینها یا هر جزء فرآورده را بگویید.
- اگر باردار هستید، احتمال بارداری وجود دارد یا به نوزاد شیر میدهید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید.
- خونریزی غیرطبیعی رحم، کیست یا بزرگشدن تخمدان با علت نامعلوم، نارسایی اولیه تخمدان یا تومورهای وابسته به هورمون را مطرح کنید.
- وجود تومور هیپوفیز یا هیپوتالاموس، یا اختلال کنترلنشده تیروئید و غده فوقکلیه باید پیش از درمان بررسی شود.
- سابقه لخته خون، بیماری قلبی یا ریوی و بیماریهای کبدی یا کلیوی را به پزشک بگویید.
- برای مردان، علت کمبود اسپرم و نتیجه بررسی هورمونها باید مشخص باشد؛ فهرست کامل داروها، مکملها و درمانهای ناباروری دیگر را نیز ارائه دهید.
عوارض احتمالی
- سردرد
- درد، قرمزی، تورم یا کبودی محل تزریق
- درد یا گرفتگی خفیف پایین شکم و لگن
- نفخ، احساس پری شکم یا تهوع
- حساسیت یا درد پستان
- درد شدید یا رو به افزایش شکم و لگن، نفخ شدید، افزایش سریع وزن، استفراغ مداوم، تنگی نفس یا کاهش ادرار میتواند نشانه تحریک بیشازحد تخمدان باشد؛ تزریق بعدی را تا دریافت دستور متخصص انجام ندهید و فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- درد ناگهانی و شدید یکطرفه در لگن، بهویژه همراه تهوع یا استفراغ، میتواند نشانه پیچخوردگی تخمدان باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه سینه، سرفه خونی، تورم یا درد یکطرفه ساق و ران، ضعف ناگهانی یا اختلال گفتار میتواند نشانه لخته خون باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم صورت یا گلو، خسخس، دشواری تنفس، کهیر گسترده، سرگیجه شدید یا غش نشانه حساسیت شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- پس از مثبتشدن تست بارداری، درد یکطرفه لگن، خونریزی واژینال یا سرگیجه میتواند نشانه بارداری خارجرحمی باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
منوتروپین با غذا تداخل مهمی ندارد. داروهای ناباروری دیگر، بهویژه گنادوتروپین جفتی انسانی و داروهای تنظیمکننده چرخه، میتوانند پاسخ تخمدان یا بیضه و خطر تحریک بیشازحد تخمدان را تغییر دهند؛ زمانبندی آنها باید توسط متخصص تعیین شود. تداخل مستقیم شناختهشدهای با الکل گزارش نشده است، اما در دوره درمان ناباروری مصرف الکل را محدود یا حذف کنید. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
منوتروپین برای مصرف در دوران بارداری نیست و پس از مشخصشدن بارداری نباید ادامه یابد. اگر پس از درمان تست بارداری مثبت شد یا احتمال بارداری وجود دارد، پیش از نوبت بعدی با متخصص تماس بگیرید. درباره ورود این دارو به شیر مادر اطلاعات کافی وجود ندارد؛ مصرف آن در دوران شیردهی باید با تصمیم پزشک انجام شود.
نگهداری
شرایط نگهداری به شکل و سازنده فرآورده وابسته است؛ برچسب جعبه و بروشور همان محصول را ملاک قرار دهید، زیرا برخی فرآوردهها در یخچال و برخی در دمای اتاق نگهداری میشوند. دارو را در بستهبندی اصلی، دور از نور، گرمای شدید، یخزدگی و دسترس کودکان نگه دارید و پس از تاریخ انقضا مصرف نکنید. اگر پودر و حلال جدا هستند، محلول آمادهشده را فقط طبق دستور همان فرآورده مصرف کنید و محلول تغییررنگداده یا دارای ذرات را دور بیندازید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 0.5mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا منوتروپین همان آمپول نهایی تخمکگذاری است؟
۰۲آیا منوتروپین احتمال دوقلویی یا چندقلویی را زیاد میکند؟
۰۳اگر بعد از تزریق دچار نفخ و درد شکم شدم چه کار کنم؟
۰۴آیا منوتروپین در ناباروری مردان هم کاربرد دارد؟
۰۵اگر یک نوبت تزریق منوتروپین را فراموش کنم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه G03GA06. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.