منوتروپین
منوتروپین یک داروی هورمونی تزریقی از گروه گنادوتروپینهاست که فعالیت هورمون محرک فولیکول و هورمون لوتئینکننده را فراهم میکند. این دارو برای تحریک عملکرد تخمدان یا، در موارد خاص، بیضه بهکار میرود.
در زنان، بیشتر برای تحریک تخمکگذاری و رشد چند فولیکول در درمانهای کمکباروری استفاده میشود. در برخی مردان مبتلا به کمبود هورمونی نیز برای تحریک تولید اسپرم تجویز میشود.
مهمترین خطر در زنان، تحریک بیشازحد تخمدان و بارداری چندقلویی است. افزایش سریع وزن، نفخ یا درد شدید شکم، تنگی نفس و کاهش ادرار نیازمند ارزیابی فوری است.
پیش از شروع، بارداری یا شیردهی، خونریزی غیرطبیعی، کیست تخمدان، بیماری تیروئید یا غده فوقکلیه، سابقه لخته و همه داروهای مصرفی را مطرح کنید. در صورت درد شدید شکم، تنگی نفس، درد قفسه سینه یا واکنش حساسیتی، فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
منوتروپین یک گنادوتروپین انسانی در گروه دارویی ادراریتناسلی و هورمونهای جنسی است. هر ویال این فرآورده فعالیت معادل ۷۵ واحد بینالمللی هورمون محرک فولیکول و ۷۵ واحد بینالمللی هورمون لوتئینکننده دارد. این هورمونها به رشد فولیکولهای تخمدان، تولید هورمونهای جنسی و آمادهشدن برای تخمکگذاری کمک میکنند. در مردان، همراه با درمان هورمونی لازم، میتواند فعالیت بیضه و اسپرمسازی را تحریک کند.
موارد مصرف
- درمان ناباروری زنان ناشی از اختلال یا نبود تخمکگذاری
- تحریک کنترلشده رشد چند فولیکول در لقاح آزمایشگاهی و دیگر روشهای کمکباروری
- تحریک اسپرمسازی در مردان مبتلا به کمبود گنادوتروپین، معمولاً همراه با گنادوتروپین جفتی انسانی
روش مصرف
منوتروپین پس از حلکردن پودر لیوفیلیزه با حلال همراه تزریق میشود و بسته به برند و نسخه، ممکن است زیرجلدی یا عضلانی باشد. نخستین تزریق و آموزش آمادهسازی و تزریق باید زیر نظر تیم درمان انجام شود؛ زمانبندی و مقدار دارو بر اساس مرحله چرخه، سونوگرافی و آزمایشهای هورمونی تعیین میشود و نباید خودسرانه تغییر کند. محلول آمادهشده باید شفاف و بدون ذره باشد و معمولاً بلافاصله مصرف شود؛ آن را با داروی دیگری در یک سرنگ مخلوط نکنید مگر طبق دستور درمانگر. در صورت فراموشی یک نوبت، مقدار بعدی را دو برابر نکنید و با مرکز درمانی تماس بگیرید.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت به منوتروپین، گنادوتروپینها، لاکتوز یا هر جزء ویال و حلال را اطلاع دهید.
- اگر باردار هستید، احتمال بارداری دارید، شیرده هستید، خونریزی رحمی با علت نامشخص یا تومورهای دستگاه تناسلی، پستان، هیپوفیز یا هیپوتالاموس دارید، پیش از مصرف مطرح کنید.
- وجود کیست یا بزرگی تخمدان، بهجز موارد مرتبط با تخمدان پلیکیستیک، نارسایی اولیه تخمدان یا در مردان نارسایی اولیه بیضه باید بررسی شود.
- کمکاری کنترلنشده تیروئید، اختلال غده فوقکلیه، افزایش پرولاکتین، بیماری کبد یا کلیه را به متخصص بگویید.
- سابقه لخته خون، اختلال انعقاد ارثی، چاقی شدید یا بیماری قلبی و ریوی میتواند خطر عوارض عروقی را بیشتر کند.
- فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای دیگر ناباروری را ارائه کنید و سونوگرافی و آزمایشهای زمانبندیشده را انجام دهید.
عوارض احتمالی
- سردرد
- درد، گرفتگی، نفخ یا احساس پری شکم
- تهوع
- درد، قرمزی یا تورم محل تزریق
- حساسیت یا درد پستان
- خستگی
- افزایش سریع وزن، نفخ یا درد شدید شکم، تهوع و استفراغ مکرر، تنگی نفس یا کاهش ادرار میتواند نشانه تحریک بیشازحد تخمدان باشد؛ فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- درد ناگهانی و شدید یکطرفه لگن یا شکم، بهویژه همراه تهوع و استفراغ، میتواند نشانه پیچخوردگی تخمدان باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد یا تورم یکطرفه پا، درد ناگهانی قفسه سینه، تنگی نفس، سرفه خونی، ضعف ناگهانی یا اختلال گفتار میتواند نشانه لخته خون باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کهیر گسترده، تورم صورت یا گلو، خسخس سینه، سرگیجه شدید یا غش میتواند نشانه حساسیت شدید باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خونریزی شدید واژینال یا درد یکطرفه شکم و شانه، همراه با سرگیجه یا غش پس از احتمال بارداری، نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل مستقیم مهمی با بسیاری از داروهای معمول ثابت نشده است، اما کلومیفن و داروهای هورمونی دیگرِ درمان ناباروری میتوانند پاسخ تخمدان را تغییر دهند و خطر تحریک بیشازحد تخمدان یا بارداری چندقلویی را بیشتر کنند. گنادوتروپین جفتی انسانی و دیگر داروهای باروری نیز فقط باید طبق برنامه متخصص همراه شوند. تداخل غذایی شناختهشدهای مطرح نیست و اثر الکل بهخوبی بررسی نشده است؛ فهرست کامل داروها، فرآوردههای گیاهی و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
منوتروپین برای مصرف در بارداری نیست و در دوران شیردهی نیز نباید استفاده شود. اگر در طول درمان احتمال بارداری ایجاد شد یا آزمایش بارداری مثبت شد، تزریق بعدی را خودسرانه انجام ندهید و سریعاً با متخصص تماس بگیرید. درباره ورود دارو به شیر مادر اطلاعات کافی وجود ندارد.
نگهداری
ویال و حلال را در دمای درجشده روی جعبه همان برند، معمولاً کمتر از ۲۵ درجه سانتیگراد، در بستهبندی اصلی و دور از نور نگهداری کنید؛ دارو نباید یخ بزند و باید دور از دسترس کودکان باشد. تاریخ انقضا را بررسی کنید. محلول آمادهشده در فرآوردههای ۷۵ واحدی معمولاً برای مصرف فوری و یکبارمصرف است؛ محلول کدر، تغییررنگداده یا دارای ذره را استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۵ برند از ۱۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا منوتروپین حتماً باعث بارداری میشود؟
۰۲چرا هنگام مصرف منوتروپین سونوگرافی و آزمایش لازم است؟
۰۳آیا منوتروپین برای مردان هم کاربرد دارد؟
۰۴اگر یک نوبت تزریق منوتروپین را فراموش کنم چه کنم؟
۰۵آیا نفخ و درد شکم بعد از منوتروپین طبیعی است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۵ برند از ۱۲ سازنده، در گروه G03GA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.