مبندازول
مبندازول دارویی ضدانگل (کرمکش) از خانوادهٔ بنزیمیدازولهاست که با مختلکردنِ تغذیهٔ انگل، آن را از بین میبرد.
این دارو بیشتر برای درمانِ عفونتهای رودهای ناشی از کرمک، کرمِ گرد (آسکاریس)، کرمِ شلاقی و کرمِ قلابدار به کار میرود.
مصرفِ همزمانِ مبندازول با مترونیدازول در مواردِ بسیار نادر با واکنشهای پوستیِ جدی همراه بوده است؛ فهرستِ داروهایی که مصرف میکنید را حتماً به پزشک بگویید.
اگر باردار هستید، شیر میدهید، بیماریِ کبدی دارید یا قرار است به کودکِ خردسال دارو بدهید، پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
مبندازول دارویی ضدانگل از گروهِ بنزیمیدازولها (Benzimidazole) و در ردهٔ درمانیِ ضدکرمهای رودهای است. این دارو با مسدودکردنِ توانایی انگل در جذبِ قند از رودهٔ میزبان، ذخیرهٔ انرژیِ آن را بهتدریج از بین میبرد و در نهایت انگل نابود میشود. مبندازول تقریباً از رودهٔ انسان جذب نمیشود، بنابراین بیشترِ اثرش بهصورتِ موضعی و در محلِ حضورِ انگل، یعنی داخلِ روده، اعمال میشود. هدفِ اصلیِ درمان، پاکسازیِ کاملِ عفونتِ کرمی و پیشگیری از عودِ دوبارهٔ آن است.
موارد مصرف
- درمانِ کرمک (Enterobius vermicularis)
- درمانِ کرمِ گرد یا آسکاریس (Ascaris lumbricoides)
- درمانِ کرمِ شلاقی (Trichuris trichiura)
- درمانِ کرمِ قلابدارِ روده
- درمانِ عفونتِ همزمان با چند نوع کرمِ رودهای
روش مصرف
قرصِ مبندازول را میتوان جوید، خرد کرد یا با کمی آب فروبرد و نیازی به ناشتا بودن ندارد، هرچند مصرفِ همزمان با غذای چرب میتواند جذبِ آن را کمی بیشتر کند. تعدادِ دفعاتِ مصرف و نیاز به تکرارِ دوره — که برای پیشگیری از عفونتِ مجدد، بهویژه در کرمک، رایج است — را فقط پزشک یا داروساز بر اساسِ نوعِ انگل و طبقِ نسخه مشخص میکند. حتی اگر علائم زودتر برطرف شد، دورهای را که پزشک تعیین کرده کامل کنید و بدونِ مشورت با او، مصرف را زودتر قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کرمک
برای کاهش عود، رعایت بهداشت دستها و شستوشوی لباس زیر و ملحفهها مهم است؛ قرص را میتوان با یا بدون غذا جوید.
کرم گرد یا آسکاریس
قرص جویدنی را کامل بجوید؛ ناشتا بودن یا مصرف مسهل لازم نیست.
کرم شلاقی
قرص را میتوان با یا بدون غذا مصرف کرد؛ دوره درمان را کامل کنید.
کرم قلابدار روده
قرص جویدنی را کامل بجوید؛ در صورت باقیماندن علائم، تکرار خودسرانه دوره مناسب نیست.
عفونت همزمان با چند نوع کرم رودهای
قرص را میتوان با یا بدون غذا مصرف کرد؛ طولانیکردن یا تکرار دوره به بررسی مجدد نیاز دارد.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ قبلی به مبندازول یا داروهای مشابه مانندِ آلبندازول را به پزشک بگویید.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.
- سابقهٔ بیماریِ کبدی را به پزشک اطلاع دهید.
- فهرستِ همهٔ داروها، بهویژه مترونیدازول یا سایمتیدین، و مکملهایی که مصرف میکنید را به پزشک و داروساز بگویید.
- برای کودکانِ خردسال، بهویژه زیرِ دو سال، مصرف باید فقط با نظرِ پزشک باشد.
عوارض احتمالی
- دردِ خفیفِ شکم یا دلپیچه
- اسهال
- حالتِ تهوع
- سردرد
- سرگیجهٔ خفیف
- بثوراتِ گستردهٔ پوستی، تاول یا پوستهپوستهشدنِ پوست: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ورمِ صورت و لبها، تنگیِ نفس یا خسخسِ سینه بهعنوانِ نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید: بیدرنگ با اورژانس تماس بگیرید.
- زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره یا خستگیِ غیرِعادی که میتواند نشانهٔ آسیبِ کبدی باشد: در اسرعوقت به پزشک مراجعه کنید.
- تبِ مداوم، کبودیِ غیرِمعمول یا عفونتهای مکرر که ممکن است به مشکلاتِ خونی مربوط باشد: به پزشک اطلاع دهید.
- تشنج: در صورتِ بروز، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخلِ شناختهشدهٔ مبندازول، مصرفِ همزمان با مترونیدازول است که در مواردِ بسیار نادر با واکنشهای پوستیِ جدی همراه بوده است. داروهایی مانندِ سایمتیدین میتوانند غلظتِ مبندازول را در بدن بالا ببرند، و برخی داروهای ضدتشنج مانندِ کاربامازپین یا فنیتوئین ممکن است از اثرِ آن بکاهند. برای پیشگیری از هرگونه تداخل، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایی که مصرف میکنید را به پزشک و داروساز بگویید، حتی اگر بدونِ نسخه باشند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرفِ مبندازول در سهماههٔ اولِ بارداری احتیاطِ ویژه توصیه میشود و پزشکان معمولاً تا حدِ امکان آن را به بعد از این دوره موکول میکنند یا داروی جایگزین در نظر میگیرند. در دورانِ شیردهی نیز مقدارِ بسیار کمی از دارو ممکن است وارد شیرِ مادر شود. تصمیمِ نهایی دربارهٔ مصرف در بارداری و شیردهی را باید پزشک بر اساسِ ضرورتِ درمان و شرایطِ فرد بگیرد.
نگهداری
مبندازول را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. دارو را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخِ انقضایِ آن را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص جویدنی | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا بعد از مصرفِ قرص، علائم بلافاصله از بین نمیرود؟
۰۲آیا باید همهٔ اعضای خانواده درمان شوند؟
۰۳آیا خوردنِ غذا پیش از مصرفِ قرص لازم است؟
۰۴آیا لازم است دوز تکرار شود؟
۰۵آیا قرصِ مبندازول را باید جوید؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۴ سازنده، در گروه P02CA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.