لوپیناویر/ریتوناویر
لوپیناویر/ریتوناویر یک داروی ترکیبی ضدویروس از گروه مهارکنندههای پروتئاز است که تکثیر ویروس اچآیوی را مهار میکند. ریتوناویر اثر لوپیناویر را در بدن تقویت و ماندگارتر میکند.
این دارو معمولاً همراه با داروهای ضدویروس دیگر برای درمان عفونت اچآیوی به کار میرود و بهتنهایی درمان کامل محسوب نمیشود.
تداخلهای دارویی این ترکیب میتوانند جدی باشند؛ پیش از مصرف، همهٔ داروها و مکملها را اعلام کنید. قطع یا مصرف نامنظم آن ممکن است باعث شکست درمان و ایجاد مقاومت ویروس شود.
اگر بیماری کبدی یا لوزالمعده، اختلال ریتم قلب، دیابت، چربی خون بالا یا هموفیلی دارید، پیش از شروع اطلاع دهید. تنگی نفس، تورم صورت، زردی، درد شدید شکم، تپش قلب یا غش نیازمند ارزیابی فوری است.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
لوپیناویر/ریتوناویر ترکیبی از دو داروی ضدویروس از گروه مهارکنندههای پروتئاز است. لوپیناویر با مهار پروتئاز اچآیوی، ساخت ویروسهای جدید را مختل میکند و ریتوناویر با کندکردن تجزیهٔ لوپیناویر در کبد، سطح آن را افزایش میدهد. این ترکیب تکثیر ویروس را کم میکند، اما ویروس را از بدن ریشهکن نمیکند. معمولاً در کنار داروهای دیگر اچآیوی و بر اساس سابقهٔ درمان و وضعیت ویروس به کار میرود.
موارد مصرف
- درمان ترکیبی عفونت اچآیوی نوع یک در بزرگسالان
- درمان ترکیبی عفونت اچآیوی نوع یک در کودکان واجد شرایط سنی و وزنی
- استفاده در برخی بیماران با سابقهٔ درمان یا مقاومت ویروسی، بر اساس ارزیابی متخصص
روش مصرف
جزئیات مقدار و فاصلهٔ نوبتها را نسخه تعیین میکند و دارو باید در زمانهای منظم مصرف شود. قرص را کامل با آب ببلعید و نجوید، نشکنید یا خرد نکنید؛ قرص را میتوان با غذا یا بدون غذا مصرف کرد. محلول باید همراه غذا و با سرنگ خوراکی یا پیمانهٔ مدرج مصرف شود، نه با قاشق معمولی. اگر یک نوبت را فراموش کردید و زمان نوبت بعد نزدیک است، نوبت فراموششده را رها کنید و مقدار دوبرابر مصرف نکنید. درمان را خودسرانه قطع نکنید یا با داروی دیگری جایگزین نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به لوپیناویر، ریتوناویر یا هر یک از مواد تشکیلدهندهٔ فرآورده را بگویید.
- اگر بیماری یا نارسایی کبد، هپاتیت، بیماری یا سابقهٔ التهاب لوزالمعده، یا نارسایی کلیه دارید، اطلاع دهید.
- اگر بیماری قلبی، اختلال ریتم قلب، طولانیبودن فاصلهٔ ریتم قلب یا پایینبودن پتاسیم خون دارید، پیش از مصرف مطرح کنید.
- دیابت، چربی خون بالا یا هموفیلی را به پزشک اطلاع دهید؛ این دارو ممکن است قند، چربی خون یا خطر خونریزی را تغییر دهد.
- فهرست کامل داروهای نسخهای و بدون نسخه، داروهای گیاهی و مکملها را ارائه کنید.
- اگر باردارید، قصد بارداری یا شیردهی دارید، یا دارو برای کودک و شیرخوار تجویز شده است، این موضوع را پیش از مصرف بگویید؛ محلول خوراکی بهدلیل داشتن الکل و پروپیلنگلیکول محدودیتهای مهمی دارد.
عوارض احتمالی
- اسهال
- تهوع
- استفراغ
- درد شکم یا ناراحتی گوارشی
- سردرد
- افزایش تریگلیسرید یا کلسترول خون
- تورم لب، صورت یا گلو، تنگی نفس، یا بثورات گسترده همراه با تاول، زخم دهان یا پوستهریزی: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید یا مداوم شکم، بهویژه همراه تهوع و استفراغ: برای بررسی التهاب لوزالمعده فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، مدفوع روشن یا خستگی شدید: میتواند نشانهٔ آسیب کبدی باشد؛ فوراً ارزیابی پزشکی شوید.
- تپش قلب نامنظم، سرگیجهٔ شدید، غش یا درد قفسهٔ سینه: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تشنگی و ادرار غیرعادی، تاری دید، ضعف شدید یا گیجی: ممکن است نشانهٔ افزایش شدید قند خون باشد؛ سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
- خونریزی غیرعادی، کبودی گسترده یا خون در ادرار و مدفوع، بهویژه در افراد مبتلا به هموفیلی: سریعاً مراقبت پزشکی دریافت کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ریتوناویر مسیر تجزیهٔ بسیاری از داروها را مهار میکند؛ به همین دلیل تداخلهای این ترکیب گسترده و گاهی خطرناک است. بعضی داروهای قلبی و ضدآریتمی، آرامبخشها و خوابآورها، داروهای ضدتشنج، ریفامپین، داروهای میگرن حاوی ارگوت، سیمواستاتین و لواستاتین، سیلدنافیل برای فشار خون ریوی و علف چای نباید بدون بررسی تخصصی همراه آن مصرف شوند؛ بعضی از این ترکیبها ممنوعاند. داروهای استنشاقی یا بینی حاوی فلوتیکازون و برخی داروهای ضدقارچ، هپاتیت، پیوند و سایر ضدویروسها نیز ممکن است نیاز به تغییر یا پایش داشته باشند. این دارو میتواند اثر بعضی روشهای هورمونی جلوگیری از بارداری را کم کند و به روش کمکی نیاز باشد. قرص را میتوان با غذا یا بدون غذا مصرف کرد، اما محلول باید همراه غذا مصرف شود و بهدلیل داشتن مقدار قابلتوجهی الکل، در بارداری، کودکان و بیماری کبدی اهمیت ویژه دارد. در بیماری کبدی، نوشیدنیهای الکلی میتوانند خطر آسیب کبدی را بیشتر کنند. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
لوپیناویر/ریتوناویر در برخی شرایط بارداری قابل استفاده است و دادههای موجود افزایش آشکار ناهنجاری مادرزادی در سهماههٔ اول را نشان ندادهاند، اما انتخاب و پایش درمان باید توسط متخصص انجام شود. محلول خوراکی بهدلیل داشتن مقدار زیادی الکل و پروپیلنگلیکول در بارداری نباید مصرف شود. مقدار هر دو جزء در شیر مادر کم است، اما در فرد مبتلا به اچآیوی، شیردهی میتواند خطر انتقال ویروس به نوزاد داشته باشد؛ دربارهٔ شیردهی و تغذیهٔ جایگزین با متخصص عفونی تصمیم بگیرید.
نگهداری
قرصها را در ظرف اصلی، دور از گرما، رطوبت و نور مستقیم و معمولاً در دمای اتاق، حدود ۲۰ تا ۲۵ درجهٔ سانتیگراد، نگه دارید. محلول در برخی فرآوردهها باید در یخچال نگهداری شود و اگر روی برچسب اجازه داده شده باشد، در دمای اتاق فقط برای مدت محدود قابل استفاده است؛ شرایط درجشده روی بستهٔ همان فرآورده را ملاک قرار دهید. دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید و تاریخ انقضا، تغییر رنگ یا تغییر قوام محلول را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 100 mg / 25 mg |
| قرص | 200 mg / 50 mg |
| محلول | 80 mg / 20 mg / 1mL |
| محلول | 100 mg / 25 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۳ برند از ۱۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا لوپیناویر/ریتوناویر بهتنهایی برای درمان اچآیوی کافی است؟
۰۲اگر یک نوبت را فراموش کردم چه کار کنم؟
۰۳آیا قرص و محلول را میتوان بهجای هم مصرف کرد؟
۰۴چرا ممکن است پزشک آزمایش کبد، قند و چربی خون درخواست کند؟
۰۵آیا لوپیناویر/ریتوناویر برای کووید-۱۹ یا سرماخوردگی هم کاربرد دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۳ برند از ۱۹ سازنده، در گروه J05AR10. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.