لیدوکائین هیدروکلراید/اپینفرین
لیدوکائین هیدروکلراید/اپینفرین یک بیحسکنندهٔ موضعی تزریقی از نوع آمیدی است. لیدوکائین حس درد را در ناحیهٔ هدف موقتاً مهار میکند و اپینفرین معمولاً اثر بیحسی را طولانیتر میسازد.
بیشتر برای بیحسی دندانپزشکی، جراحی دهان، بخیه و جراحیهای کوچک یا بلوک عصبی استفاده میشود. کاربرد دقیق به نوع فرآورده و روش تزریق بستگی دارد.
تزریق باید فقط توسط پزشک، دندانپزشک یا کادر درمانی آموزشدیده انجام شود؛ ورود دارو به رگ یا جذب بیش از حد میتواند عوارض عصبی و قلبی ایجاد کند. تنگی نفس، تشنج، غش، کبودی لبها یا ضربان نامنظم پس از تزریق نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
اگر سابقهٔ حساسیت به بیحسکنندهها یا سولفیتها، بیماری قلبی، فشارخون بالا، بیماری کبد، آسم حساس به سولفیت، بارداری یا شیردهی دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید. مصرف برخی ضدافسردگیها، داروهای مسدودکنندهٔ بتا یا داروهای افزایشدهندهٔ خطر اختلال حمل اکسیژن خون نیز باید از قبل بررسی شود.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
لیدوکائین هیدروکلراید/اپینفرین یک بیحسکنندهٔ موضعی تزریقی از گروه بیحسکنندههای آمیدی است. لیدوکائین با مهار موقت عبور پیامهای عصبی، درد و حس را در ناحیهٔ هدف کاهش میدهد. اپینفرین رگهای همان ناحیه را منقبض میکند و میتواند جذب لیدوکائین به خون را آهستهتر، مدت بیحسی را طولانیتر و خونریزی موضعی را کمتر کند. غلظت اپینفرین در فرآوردههای مختلف یکسان نیست و انتخاب آن به محل و نوع اقدام بستگی دارد.
موارد مصرف
- بیحسی موضعی در دندانپزشکی و جراحی دهان
- بیحسی محل بخیه و جراحیهای کوچک پوستی یا سطحی
- بلوک عصبی برای کاهش درد در برخی اقدامات درمانی یا تشخیصی
- بیحسی موضعی یا ناحیهای در برخی اعمال جراحی، برحسب نوع فرآورده
- برخی اقدامات مامایی یا زایمانی، با تصمیم پزشک متخصص
روش مصرف
این فرآورده تزریقی است و نباید خودسرانه یا در منزل تزریق شود؛ پزشک یا دندانپزشک مقدار، غلظت، محل و روش تزریق را بر پایهٔ نوع اقدام و وضعیت بیمار تعیین میکند. هنگام تزریق، بروز مزهٔ فلزی، وزوز گوش، گزگز اطراف دهان، بیقراری، لرزش، تپش شدید یا احساس بدحالی را فوراً به کادر درمان اطلاع دهید. در بیحسی دندان، تا برگشت کامل حس لب و زبان از جویدن غذای جامد و خوردن نوشیدنی داغ خودداری کنید تا لب یا گونه را ناخواسته گاز نگیرید. آمپول یا ویال تکدوزِ بازشده برای نوبت بعد نگهداری نمیشود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت قبلی به لیدوکائین، بیحسکنندههای موضعی آمیدی، مواد نگهدارنده یا سولفیتهای موجود در برخی فرآوردههای حاوی اپینفرین را اطلاع دهید؛ آسم حساس به سولفیت اهمیت ویژه دارد.
- بیماری قلبی، نامنظمی ضربان، فشارخون بالا، پرکاری تیروئید یا بیماری عروق را با پزشک در میان بگذارید، چون اپینفرین میتواند بر ضربان و فشارخون اثر بگذارد.
- در صورت بیماری شدید کبد، نارسایی کلیه، بیماری ریوی، سابقهٔ تشنج، کمبود آنزیم گلوکز-۶-فسفات دهیدروژناز یا سابقهٔ اختلال متهموگلوبینمی، پیش از تزریق اطلاع دهید.
- فهرست کامل داروها و مکملها، بهویژه داروهای ضدافسردگی خاص، داروهای مسدودکنندهٔ بتای غیرانتخابی، داروهای ارگوتی، بیحسکنندههای دیگر و داروهای مؤثر بر متهموگلوبینمی را ارائه کنید.
- بارداری، احتمال بارداری یا شیردهی را پیش از تزریق بگویید. در کودکان، سالمندان و بیماران ناتوان یا بدحال، انتخاب مقدار و پایش باید متناسب با وضعیت فرد باشد.
- اگر قرار است تزریق در انگشتان، بینی، گوش خارجی، آلت تناسلی یا ناحیهای با خونرسانی ضعیف انجام شود، وجود اپینفرین باید با دقت جداگانه ارزیابی شود.
عوارض احتمالی
- بیحسی، سنگینی یا ضعف گذرای اطراف محل تزریق
- درد، سوزش، کبودی یا تورم خفیف محل تزریق
- تپش قلب، لرزش، رنگپریدگی یا اضطراب کوتاهمدت، بیشتر بهعلت اپینفرین
- سرگیجه، احساس سبکی سر یا خوابآلودگی
- تهوع یا سردرد خفیف
- تورم صورت، لب، زبان یا گلو، کهیر، خسخس یا تنگی نفس: تزریق را متوقف کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- مزهٔ فلزی، وزوز گوش، بیحسی اطراف دهان، تاری دید، گیجی، لرزش، تشنج یا خوابآلودگی شدید: کادر درمان را فوراً خبر کنید؛ در تشنج، اختلال هوشیاری یا مشکل تنفسی فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تپش شدید یا نامنظم، درد قفسهٔ سینه، غش یا افزایش شدید فشارخون: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کبود یا خاکستریشدن لبها یا پوست، تنگی نفس، خستگی یا سردرد غیرعادی، بهویژه چند ساعت پس از تزریق، میتواند نشانهٔ متهموگلوبینمی باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید یا روبهافزایش، سردی یا تغییررنگ محل تزریق، یا باقیماندن بیحسی در انگشت، بینی، گوش یا آلت تناسلی را فوراً به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرف همزمان با بیحسکنندههای موضعی دیگر میتواند سمیت عصبی و قلبی را افزایش دهد. بهدلیل وجود اپینفرین، برخی ضدافسردگیها مانند مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز و سهحلقهای، داروهای مسدودکنندهٔ بتای غیرانتخابی و داروهای ارگوتی ممکن است فشارخون را شدیداً بالا ببرند یا ضربان قلب را کند و نامنظم کنند؛ داروهای بیهوشی استنشاقی قوی نیز خطر نامنظمی ضربان را بیشتر میکنند. داروهایی مانند نیتراتها و نیتریتها، داپسون، برخی داروهای سولفونامیدی، نیتروفورانتوئین و بعضی بیحسکنندههای موضعی میتوانند خطر متهموگلوبینمی را افزایش دهند. تداخل غذایی مهمی شناخته نشده است، اما الکل میتواند سرگیجه و خوابآلودگی را بدتر کند؛ تا برطرفشدن آثار تزریق از آن پرهیز کنید. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای موجود دربارهٔ لیدوکائین در بارداری افزایش خطر نقص مادرزادی عمده را نشان ندادهاند، اما بیحسکنندههای موضعی میتوانند از جفت عبور کنند و خطر آنها به محل، روش و مقدار تزریق بستگی دارد. در بارداری، بهویژه برای بیحسیهای ناحیهای یا مامایی، تصمیمگیری باید با پزشک یا دندانپزشک انجام شود. مقدار کمی لیدوکائین وارد شیر میشود و جذب خوراکی آن در نوزاد کم است؛ معمولاً پس از یک تزریق موضعی نیازی به قطع شیردهی نیست، اما در مصرف گسترده یا نوزاد نارس و بیمار ارزیابی اختصاصی لازم است.
نگهداری
فرآورده را طبق بروشور همان سازنده، معمولاً در دمای اتاق حدود ۲۰ تا ۲۵ درجه و دور از نور، گرمای شدید و یخزدگی نگهداری کنید. آن را دور از دسترس کودکان بگذارید، تاریخ انقضا را بررسی کنید و محلول کدر، تغییررنگداده یا دارای ذرات را استفاده نکنید. آمپول یا ویال تکدوز پس از بازشدن دوباره نگهداری نمیشود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 20 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۹ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا وجود اپینفرین در این بیحسی خطرناک است؟
۰۲چرا بعد از تزریق قلبم تند میزند؟
۰۳بعد از بیحسی دندان چه زمانی میتوانم غذا بخورم؟
۰۴اگر قبلاً به یک بیحسکننده حساسیت داشته باشم، میتوانم این دارو را دریافت کنم؟
۰۵آیا لیدوکائین هیدروکلراید/اپینفرین در بارداری یا شیردهی قابل استفاده است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۹ برند از ۷ سازنده، در گروه N01BB52. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.