بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · قلب و عروق

آدرنالین

Epinephrine
رده ATC C01CA24شکل تزریقیدوز 1 mg/1mL، 0.1 mg/1mL، 0.5 mg/1mL، 0.3 mg/0.3mLبرند در ایران ۱۶
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

آدرنالین دارویی از دستهٔ محرک‌های سمپاتیک (کاتکول‌آمین‌ها) است که با تحریکِ گیرنده‌های آدرنرژیک، به‌سرعت فشارِ خون را بالا می‌برد، راه‌های هوایی را باز می‌کند و ضربانِ قلب را تقویت می‌کند.

بیشتر برای چه؟

این دارو بیشتر برایِ درمانِ فوریِ واکنشِ آلرژیکِ شدید (آنافیلاکسی) با تزریقِ خودکار به کار می‌رود؛ در بیمارستان نیز برایِ احیای قلبی و درمانِ برخی وضعیت‌های شوکِ شدید استفاده می‌شود.

نکتهٔ ایمنی مهم

مهم‌ترین نکته این است که تزریقِ آدرنالین در آنافیلاکسی هرگز نباید به‌خاطرِ بهبودِ ظاهریِ علائم به تعویق بیفتد یا کنار گذاشته شود؛ پس از هر تزریق، فوراً به اورژانس مراجعه کنید، حتی اگر حالِ فرد بهتر شده باشد.

کِی با پزشک تماس بگیرید

پیش از دریافتِ قلمِ تزریقِ خودکار، دربارهٔ بیماری‌های قلبی، فشارِ خونِ بالا و داروهای مصرفی‌تان با پزشک مشورت کنید و نحوهٔ درستِ استفاده از قلم را از پزشک یا داروساز بیاموزید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Epinephrine
۰۲

معرفی دارو

آدرنالین کاتکول‌آمینی است که هم به‌طورِ طبیعی از غدهٔ فوق‌کلیه ترشح می‌شود و هم به‌صورتِ دارو در موقعیت‌های اورژانسی تزریق می‌شود. این دارو با تحریکِ هم‌زمانِ گیرنده‌های آلفا و بتا آدرنرژیک عمل می‌کند: عروقِ خونی را منقبض و فشارِ خون را بالا می‌برد، قدرت و سرعتِ ضربانِ قلب را افزایش می‌دهد و هم‌زمان راه‌های هواییِ ریه را گشاد می‌کند. به همین دلیل، مؤثرترین و سریع‌ترین دارویِ موجود برایِ برگرداندنِ واکنشِ آلرژیکِ شدید (آنافیلاکسی) و یکی از داروهای اصلیِ احیای قلبی‌ریوی است. شکلِ رایجِ آن برایِ مصرفِ بیماران، قلم یا آمپولِ تزریقیِ آماده است که تنها در موقعیتِ اورژانس به کار می‌رود.

۰۳

موارد مصرف

  • درمانِ فوریِ واکنشِ آلرژیکِ شدید (آنافیلاکسی) ناشی از نیشِ حشرات، غذا، دارو یا لاتکس
  • یکی از داروهای اصلی در احیای قلبی‌ریوی هنگامِ ایستِ قلبی
  • درمانِ برخی از مواردِ شوکِ شدید در بخش‌های ویژه و اورژانسِ بیمارستان
  • کمک به بازکردنِ راهِ هوایی در حملهٔ شدید و تهدیدکنندهٔ آسم، در کنارِ سایرِ درمان‌ها
۰۴

روش مصرف

در آنافیلاکسی، آدرنالین باید در همانِ دقایقِ نخستینِ بروزِ علائم و بدونِ تأخیر تزریق شود؛ تزریق معمولاً در قسمتِ بیرونی و میانیِ رانِ پا انجام می‌شود و در صورتِ لزوم می‌توان آن را حتی از رویِ لباس تزریق کرد. نحوهٔ دقیقِ کارکردن با قلمِ تزریقِ خودکار — نگه‌داشتنِ آن، لحظهٔ فشردن، مدتِ نگه‌داشتن در محل — باید پیش از هرگونه نیازِ واقعی، توسطِ پزشک یا داروساز آموزش داده شود تا در لحظهٔ اضطراری بدونِ خطا انجام شود. بلافاصله پس از هر تزریق، حتی اگر علائم بهتر شده باشند، فوراً به اورژانس مراجعه کنید، زیرا ممکن است علائم پس از مدتی دوباره بازگردد. نوع و قدرتِ قلمِ تزریقِ خودکار، و در محیطِ بیمارستانی مقدار و روشِ دقیقِ تزریق را نیز، فقط پزشک یا تیمِ درمان بر اساسِ شرایطِ فرد تعیین می‌کند.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

واکنش آلرژیک شدید (آنافیلاکسی)

بزرگسالان۰٫۳ تا ۰٫۵ میلی‌گرم تزریق عضلانی در بخش خارجی ران؛ در صورت تداوم یا بازگشت علائم، هر ۵ تا ۱۰ دقیقه تکرار شود.
کودکان۰٫۰۱ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن تزریق عضلانی؛ حداکثر ۰٫۳ میلی‌گرم در هر نوبت برای وزن کمتر از ۳۰ کیلوگرم. در وزن ۳۰ کیلوگرم یا بیشتر، ۰٫۳ تا ۰٫۵ میلی‌گرم در هر نوبت؛ هر ۵ تا ۱۰ دقیقه در صورت نیاز تکرار شود.

تزریق در بخش خارجی ران انجام شود؛ تزریق در باسن، دست یا پا مناسب نیست و بیمار باید فوراً به اورژانس منتقل شود.

ایست قلبی هنگام احیای قلبی‌ریوی

بزرگسالان۱ میلی‌گرم وریدی یا داخل‌استخوانی هر ۳ تا ۵ دقیقه تا بازگشت گردش خون خودبه‌خودی یا پایان احیا.
کودکان۰٫۰۱ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن وریدی یا داخل‌استخوانی؛ حداکثر ۱ میلی‌گرم در هر نوبت؛ هر ۳ تا ۵ دقیقه تکرار شود.

فقط در احیای پیشرفته و با پایش مداوم؛ محلول ۰٫۱ میلی‌گرم در هر میلی‌لیتر برای احیا به‌کار می‌رود و نباید با محلول ۱ میلی‌گرم در هر میلی‌لیتر اشتباه شود.

افت فشار خون ناشی از شوک سپتیک

بزرگسالانانفوزیون وریدی مداوم با سرعت ۰٫۰۵ تا ۲ میکروگرم به‌ازای هر کیلوگرم در دقیقه؛ سرعت انفوزیون بر اساس فشار متوسط شریانی هدف تنظیم و پس از پایدارشدن، به‌تدریج کم شود.

فقط در بیمارستان، پس از اصلاح کمبود حجم و به‌صورت محلول رقیق‌شده از ورید بزرگ؛ پایش مداوم فشار خون، ریتم قلب و محل تزریق ضروری است.

حمله حاد شدید و تهدیدکننده حیات آسم

بزرگسالان۰٫۳ تا ۰٫۵ میلی‌گرم تزریق عضلانی؛ در صورت پاسخ ناکافی، هر ۲۰ دقیقه تا حداکثر ۳ نوبت.
کودکان۰٫۰۱ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن تزریق عضلانی؛ حداکثر ۰٫۳ میلی‌گرم در هر نوبت در کودک پیش از بلوغ و ۰٫۵ میلی‌گرم در نوجوان؛ هر ۵ تا ۱۵ دقیقه تا حداکثر ۳ نوبت.

فقط در حمله تهدیدکننده حیات یا مقاوم به درمان‌های استنشاقی و در کنار سایر درمان‌های اورژانسی؛ پایش قلبی و تنفسی ضروری است.

تنظیم دوز: دوز دقیق آدرنالین را پزشک یا تیم احیا بر اساس سن، وزن، شدت بیماری، پاسخ درمانی و وضعیت کلیه و کبد تعیین می‌کند. در نارسایی کلیه یا کبد معمولاً کاهش دوز ثابت و مشخصی لازم نیست، اما سالمندان و بیماران قلبی یا دارای اختلال کلیه باید با احتیاط و پایش نزدیک درمان شوند؛ در انفوزیون شوک دوز بر پایه فشار خون تنظیم می‌شود و حداکثر روزانه ثابتی ندارد.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • هرگونه سابقهٔ حساسیت به آدرنالین یا سایرِ اجزایِ فرآورده را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
  • بیماریِ قلبی، آریتمی، فشارِ خونِ بالا یا پرکاریِ تیروئید را حتماً با پزشک در میان بگذارید.
  • سابقهٔ دیابت را نیز اطلاع دهید، به‌ویژه اگر داروهای پایین‌آورندهٔ قندِ خون مصرف می‌کنید.
  • فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌های مصرفی‌تان — به‌ویژه بتابلوکرها و داروهای ضدافسردگی — را به پزشک یا داروساز نشان دهید.
  • اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر می‌دهید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
  • سابقهٔ آنافیلاکسیِ قبلی و تجویزِ پیشینِ قلمِ تزریقِ خودکار را با پزشک در میان بگذارید تا برنامهٔ درمانی‌تان به‌روز بماند.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • تپشِ قلب و افزایشِ ضربانِ قلب
  • لرزشِ خفیفِ دست‌ها
  • اضطراب، بی‌قراری یا احساسِ ترسِ ناگهانی
  • سردرد
  • رنگ‌پریدگی و تعریق
  • حالتِ تهوع
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • دردِ قفسهٔ سینه یا احساسِ فشارِ شدید در سینه — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • ضربانِ قلبِ بسیار سریع و نامنظم، یا احساسِ ضعفِ شدید تا حدِ غش — با اورژانس تماس بگیرید.
  • سردردِ شدید و ناگهانی همراه با تاریِ دید یا افزایشِ شدیدِ فشارِ خون — با اورژانس تماس بگیرید.
  • بازگشتِ علائمِ آلرژیک — تنگیِ نفس، تورمِ صورت یا گلو، کهیرِ گسترده — پس از تزریق، حتی اگر یک‌بار تزریق کرده باشید — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • محلِ تزریقی که به‌شدت دردناک، سرد یا بی‌رنگ بماند — این نشانه را حتماً و بدونِ تأخیر به پزشک اطلاع دهید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

برخی داروها می‌توانند اثرِ آدرنالین را تغییر دهند یا خطرِ عوارضِ قلبی را افزایش دهند. برایِ نمونه، بتابلوکرها ممکن است اثرِ آدرنالین را کم کنند یا برعکس باعثِ افزایشِ شدیدِ فشارِ خون و کاهشِ ضربانِ قلب شوند، و داروهای ضدافسردگیِ سه‌حلقه‌ای یا مهارکننده‌های مونوآمین‌اکسیداز می‌توانند اثراتِ قلبی‌عروقیِ آن را تشدید کنند. مصرفِ هم‌زمان با سایرِ محرک‌های سمپاتیک، مانندِ برخی داروهای سرماخوردگی، نیز باید با احتیاط باشد؛ در افرادِ دیابتی، آدرنالین می‌تواند قندِ خون را بالا ببرد. با این‌همه، در آنافیلاکسیِ واقعی هرگز نباید به‌خاطرِ نگرانی از تداخلِ دارویی، تزریقِ آدرنالین به تعویق بیفتد. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا خطرِ تداخل بررسی شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

در بارداری، آدرنالین می‌تواند جریانِ خونِ رحم را اندکی کاهش دهد؛ اما در آنافیلاکسیِ واقعی که جانِ مادر را تهدید می‌کند، خطرِ ندادنِ دارو بسیار بیشتر از خطرِ احتمالیِ خودِ آدرنالین است و باید بدونِ درنگ تزریق شود. مقدارِ بسیار اندکی از آن ممکن است وارد شیرِ مادر شود، اما با توجه به مصرفِ اورژانسی و کوتاه‌مدتِ این دارو، معمولاً نگرانیِ خاصی برایِ شیردهی مطرح نیست. اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر می‌دهید، پیش از شروع یا ادامهٔ مصرف حتماً با پزشکِ خود مشورت کنید.

۱۰

نگهداری

قلم یا آمپولِ آدرنالین را در دمایِ اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمایِ زیاد نگهداری کنید و از قرار دادنِ آن در یخچال یا داشبوردِ خودرو خودداری کنید. محلولِ داخلِ قلم یا آمپول باید شفاف باشد؛ اگر کدر یا تیره شده باشد، دیگر قابلِ استفاده نیست. دارو را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از هر مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید. اگر قلمِ تزریقِ خودکار را همراه دارید — در مدرسه، سفر یا محلِ کار — محلِ نگهداری و نحوهٔ استفاده از آن را به نزدیکانتان نیز نشان دهید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی0.1 mg / 1mL
تزریقی1 mg / 1mL
تزریقی0.3 mg / 0.3mL
تزریقی0.5 mg / 1mL
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۱۶ برند از ۲۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
آدرنالین رقیق شده DILUTE ADRENALINE
1 VIAL in 1 CARTON
9M India Limited
تزریقی
ژکس 0.15 میلی گرم/03 میلی لیتر JEXT 0.15MG/0.3ML
0.15 MILLIGRAM in 1 PEN
Alkem Laboratories Ltd.
تزریقی
ژکس 0.3 میلی گرم/0.3 میلی لیتر JEXT 0.3MG/0.3ML
0.3 MILLIGRAM in 1 PEN
Alkem Laboratories Ltd.
تزریقی
آدرنالینا ADERNALINA
1 in 1 AMPULE
B.Braun
تزریقی
آدرنالین ADRENALINE
10 AMPULE in 1 BOX
Hameln Pharma GmBH
تزریقی
اپینفرین EPINEPHRINE
10 PACKAGE in 1 BOX
Hanoi CPC1 Pharmaceutical JSC
تزریقی
آدرنالین ADERNALINE
10 AMPULE in 1 BOX
Idol Ilac
تزریقی
آدرنالین ADRENALINE
1 AMPULE in 1 BOX
InfectoPharm
تزریقی
آدرنالین ADRENALINE
1 AMPULE in 1 BOX
Laboratoires Sterop
تزریقی
اپی پن EPIPEN
2 PEN in 1 BOX
Meda Pharma GmbH & Co. KG
تزریقی
اپی پن EPIPEN
1 CARTRIDGE in 1 BOX
Meridian Medical Technologies Inc
تزریقی
اپی پن جی آر EPIPEN JR
1 CARTRIDGE in 1 BOX
Meridian Medical Technologies Inc
تزریقی
آمپول اپیپن 0/3 میلی گرم /0/3 میلی لیتر EPIPEN 0.3MG/0.3ML INJ
1 SYRINGE in 1 BOX
Mylan Pharmaceuticals Inc
تزریقی
آدرنالین ADRENALIN
10 AMPULE in 1 BOX
Osel la Sanayi ve Tic. A..
تزریقی
آدرنالین ADRENALINE
1 MILLIGRAM in 1 AMPULE · 10 AMPULE in 1 BOX
Osel la Sanayi ve Tic. A..
تزریقی
اپینفرین EPINEPHRINE
10 AMPULE in 1 BOX
Osel la Sanayi ve Tic. A..
تزریقی
آدرنالین 1میلیگرم/1 میلی لیتر ADRENALINE 1MG/ML
10 AMPULE in 1 PACKAGE
Polfa Warszawa
تزریقی
اپرین EPRINE
5 AMPULE in 1 BOX
Scott-Edil Pharmacia Ltd
تزریقی
آدرنالین ADRENALINE
1 MILLIGRAM in 1 AMPULE
Sopharma AD
تزریقی
اپینفرین EPINEPHRINE
10 AMPULE in 1 BOX
Tianjin Kingyork Pharmaceuticals Co., LTD
تزریقی
اپینفرین EPINEPHRINE
1 BOX in 1 CARTON
Vem Ilac Sanayi
تزریقی
پن پاین PENEPIN
1 PEN in 1 BOX · 2 PEN in 1 BOX
Vem Ilac Sanayi
تزریقی
اپی پن EPIPEN
1 PEN in 1 BOX
meda pharm
تزریقی
اپی نالین EPINALINE
10 AMPULE in 1 BOX
ایران هورمون
تزریقی
اپی نفرین EPINEPHRINE
10 AMPULE in 1 BOX
داروسازی اکسیر
تزریقی
EPIPEN 0.15 MG/0.3 ML OUTOINJECTOR EPIPEN 0.15 MG/0.3 ML OUTOINJECTOR
فوریتهای سینا آرات گستر
تزریقی
اپی نفرین EPINEPHRINE
10 AMPULE in 1 BOX · 5 AMPULE in 1 BOX
کارخانجات دارو پخش
تزریقی
آمپول اپیپن 0/3 میلی گرم /0/3 میلی لیتر EPIPEN 0.3MG/0.3ML INJ
گسترش بازرگانی دارو درمان پارس
تزریقی
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱اگر پس از تزریقِ آدرنالین، علائمِ آلرژی بهتر شد، باز هم باید به اورژانس مراجعه کنم؟
بله، حتماً. حتی اگر بلافاصله پس از تزریق حالِ فرد بهتر شود، ممکن است علائمِ آنافیلاکسی پس از مدتی — گاه چند ساعتِ بعد — دوباره بازگردد. به همین دلیل، پس از هر تزریقِ آدرنالین، بدونِ استثنا فوراً به اورژانس مراجعه کنید تا فرد مدتی تحتِ نظر بماند.
۰۲آیا تزریقِ اشتباهیِ آدرنالین، در شرایطی که آنافیلاکسیِ واقعی نبوده، خطرناک است؟
یک تزریقِ اشتباه معمولاً خطرِ جدی ندارد، اما می‌تواند باعثِ تپشِ قلب، لرزش، اضطراب و افزایشِ موقتِ فشارِ خون شود. در شرایطِ مشکوک به آنافیلاکسی، معمولاً توصیه می‌شود تزریق انجام شود، چون خطرِ نادیده‌گرفتنِ یک آنافیلاکسیِ واقعی بسیار بیشتر از عوارضِ یک تزریقِ احتیاطی است. در هر صورت، پس از هر تزریق موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
۰۳چه زمانی باید قلمِ تزریقِ خودکارِ آدرنالینم را تعویض کنم؟
این دارو تاریخِ انقضایِ مشخصی دارد که رویِ جعبه و خودِ قلم درج شده است؛ آن را به‌طورِ منظم بررسی کنید و پیش از رسیدن به تاریخِ انقضا، از داروخانه قلمِ جدید تهیه کنید. هم‌چنین گاه‌به‌گاه رنگِ محلولِ داخلِ قلم را نیز از نظرِ شفافیت بررسی کنید.
۰۴چرا در آنافیلاکسی به‌جایِ قرصِ ضدحساسیت باید آدرنالین تزریق شود؟
داروهای ضدحساسیت اثرشان کندتر است و تنها بخشی از واکنشِ آلرژیک را کنترل می‌کنند، درحالی‌که آدرنالین در عرضِ چند دقیقه راه‌های هوایی را باز می‌کند، فشارِ خون را بالا می‌برد و تورمِ خطرناک را کاهش می‌دهد. در آنافیلاکسیِ واقعی، آدرنالین درمانِ خطِ اول است و داروهای ضدحساسیت تنها می‌توانند مکملِ آن باشند، نه جایگزینش.
۰۵آیا می‌توانم آدرنالین را در جایی غیر از رانِ پا تزریق کنم؟
قلمِ تزریقِ خودکار برایِ تزریق در قسمتِ بیرونی و میانیِ رانِ پا طراحی شده و نباید در باسن یا سایرِ نقاطِ بدن استفاده شود. رعایتِ محلِ صحیحِ تزریق، طبقِ آموزشِ پزشک یا داروساز، برایِ اثرگذاریِ درستِ دارو و پیشگیری از آسیبِ موضعی اهمیت دارد.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۰ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۱۶ برند از ۲۳ سازنده، در گروه C01CA24. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.