اپینفرین
اپینفرین (آدرنالین) در این فرآورده بهصورت قطرهٔ چشمی ۱٪ عرضه شده و از ردهٔ داروهای سمپاتومیمتیک است که فشار داخل چشم را کاهش میدهد.
بیشتر برای کنترل فشار بالای داخل چشم در آبسیاه مزمن با زاویهٔ باز استفاده میشود، معمولاً در کنار داروهای دیگر گلوکوم.
در آبسیاه با زاویهٔ بسته یا در چشم بدون عدسی نباید مصرف شود، چون میتواند خطرناک باشد؛ مصرف آن فقط طبق تجویز چشمپزشک مجاز است.
اگر درد شدید چشم، افت ناگهانی بینایی، یا تپش قلب و سردرد شدید بعد از مصرف قطره رخ داد، حتماً با پزشک یا چشمپزشک خود تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اپینفرین که با نام آدرنالین هم شناخته میشود، دارویی از ردهٔ سمپاتومیمتیکها (محرکهای گیرندهٔ آدرنرژیک) است که در این فرآورده بهصورت قطرهٔ چشمی ۱٪ برای درمان آبسیاه (گلوکوم) با زاویهٔ باز به کار میرود. این دارو با کاهش تولید مایع زلالیه و بهبود خروج آن، فشار داخل چشم را پایین میآورد و از آسیب تدریجی به عصب بینایی جلوگیری میکند. برخلاف شکل تزریقی اپینفرین که در وضعیتهای اورژانسی آلرژیک به کار میرود، این قطرهٔ چشمی مخصوص کنترل طولانیمدت فشار چشم است. امروزه با توجه به در دسترس بودن داروهای جدیدتر برای گلوکوم، مصرف این قطره محدودتر شده و بیشتر در موارد خاص یا در کنار سایر درمانها تجویز میشود.
موارد مصرف
- کاهش فشار داخل چشم در آبسیاه (گلوکوم) مزمن با زاویهٔ باز
- مصرف کمکی همراه با داروهای دیگر ضدگلوکوم مانند میوتیکها یا بتابلوکرهای چشمی
- کنترل فشار چشم در بیمارانی که پاسخ کافی به درمانهای خط اول ندارند
روش مصرف
قطرهٔ اپینفرین را دقیقاً طبق دستور چشمپزشک و در فاصلهٔ زمانی مشخصشده در نسخه مصرف کنید. پیش از چکاندن قطره دستهایتان را بشویید، سر را کمی به عقب خم کنید، قطره را داخل کیسهٔ زیر پلک پایین بچکانید و از تماس نوک قطرهچکان با چشم یا هر سطح دیگری خودداری کنید تا آلوده نشود. بلافاصله بعد از چکاندن، برای چند دقیقه گوشهٔ داخلی چشم کنار بینی را با فشار ملایم ببندید تا جذب دارو به بدن کمتر شود. اگر بیش از یک قطرهٔ چشمی مصرف میکنید، مگر پزشک ترتیب دیگری گفته باشد، بین آنها چند دقیقه فاصله بگذارید. اگر رنگ محلول تیره یا قهوهای شد، دیگر از آن استفاده نکنید. مصرف را بدون مشورت با چشمپزشک قطع نکنید، چون ممکن است فشار چشم دوباره بالا برود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کاهش فشار داخل چشم در گلوکوم مزمن با زاویهٔ باز
درمان معمولاً طولانیمدت است. تشخیص گلوکوم با زاویهٔ باز باید پیش از شروع توسط چشمپزشک تأیید شود؛ در گلوکوم با زاویهٔ بسته یا زاویهٔ قابلانسداد مصرف نشود.
درمان کمکی گلوکوم همراه با میوتیکها یا بتابلوکرهای چشمی
افزودن به میوتیک یا بتابلوکر چشمی فقط با نظر چشمپزشک انجام شود. در صورت استفاده از چند قطرهٔ چشمی، بین فرآوردهها حداقل ۵ دقیقه فاصله بگذارید.
کنترل فشار داخل چشم در صورت پاسخ ناکافی به درمان خط اول
افزودن یا تغییر دفعات مصرف فقط پس از ارزیابی و تجویز چشمپزشک انجام شود؛ افزایش خودسرانهٔ دوز ممنوع است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر آبسیاه (گلوکوم) از نوع زاویهبسته دارید یا عدسی چشمتان برداشته شده (بیعدسی)، پیش از مصرف حتماً به چشمپزشک بگویید.
- سابقهٔ حساسیت به اپینفرین یا سولفیتها (نگهدارندهٔ رایج در فرآوردههای اپینفرین) را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- بیماری قلبیعروقی، فشار خون بالا، پرکاری تیروئید یا دیابت را به پزشک بگویید، زیرا جذب این قطره به جریان خون میتواند بر این بیماریها اثر بگذارد.
- فهرست همهٔ داروها، قطرههای چشمی دیگر و مکملهایی را که مصرف میکنید با پزشک در میان بگذارید.
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصد بارداری دارید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- اگر از لنز تماسی استفاده میکنید، دربارهٔ نحوهٔ درست مصرف قطره در کنار لنز از چشمپزشک بپرسید.
عوارض احتمالی
- سوزش، خارش یا اشکریزش کوتاهمدت بلافاصله بعد از چکاندن قطره
- قرمزی و تحریک سطح چشم
- تاری موقت دید درست بعد از مصرف
- سردرد یا احساس درد در بالای ابرو
- رسوب رنگدانهٔ تیره (آدرنوکروم) روی سطح چشم در مصرف طولانیمدت
- درد شدید و ناگهانی چشم، قرمزی شدید، تاری بینایی یا دیدن هالهٔ رنگی دور نور — میتواند نشانهٔ حملهٔ آبسیاه نوع زاویهبسته باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کاهش ناگهانی یا واضح بینایی، بهویژه در افرادی که عدسی چشمشان برداشته شده — میتواند نشانهٔ تورم در بخش مرکزی شبکیه (ماکولا) باشد؛ سریع به چشمپزشک مراجعه کنید.
- تپش قلب تندشونده، فشار خون بالا، لرزش دست یا اضطراب شدید — نشانهٔ جذب سیستمیک بیش از حد دارو است؛ با پزشک تماس بگیرید.
- تورم پلک، خارش شدید یا بثورات پوستی گسترده بهعنوان نشانهٔ واکنش آلرژیک — اگر مشکل تنفسی یا تورم صورت و گلو هم داشتید، با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
اپینفرین با داروهای ضدافسردگی سهحلقهای و مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز (MAOI) میتواند اثر تحریکی روی قلب و عروق را تشدید کند. مصرف همزمان با سایر داروهای سمپاتومیمتیک یا بیحسکنندههای موضعی حاوی اپینفرین نیز ممکن است این اثر را بیشتر کند. در افرادی که دیگوکسین، کینیدین یا برخی داروهای بیهوشی عمومی مصرف میکنند، احتمال بروز بینظمی ضربان قلب بیشتر است و بتابلوکرهای غیرانتخابی نیز ممکن است در کنار اپینفرین باعث واکنش فشار خونی ناخواسته شوند. به همین دلیل، فهرست کامل داروها، قطرههای چشمی دیگر و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا هرگونه تداخل احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات محدودی دربارهٔ مصرف این قطرهٔ چشمی در بارداری و شیردهی در دست است. اپینفرین در دوزهای سیستمیک بالا میتواند بر جریان خون رحم اثر بگذارد، هرچند مقدار جذبشده از یک قطرهٔ چشمی معمولاً بسیار کم است. با این حال، مصرف آن در بارداری یا دوران شیردهی باید فقط با نظر پزشک باشد و اگر جایگزین ایمنتری برای کنترل فشار چشم در دسترس باشد، پزشک ممکن است آن را ترجیح دهد.
نگهداری
این قطرهٔ چشمی را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم نگه دارید، چون اپینفرین در برابر نور و هوا ناپایدار است و ممکن است رنگ آن تغییر کند. اگر محلول به رنگ صورتی، قهوهای یا تیره درآمد، دیگر از آن استفاده نکنید و موضوع را با داروساز خود در میان بگذارید. بعد از هر بار مصرف، ظرف قطره را محکم ببندید، آن را دور از دسترس و دید کودکان نگه دارید و پیش از هر بار مصرف تاریخ انقضای روی بستهبندی را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قطره | 1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این قطره همان تزریق اورژانسی اپینفرین است که برای واکنشهای آلرژیک شدید استفاده میشود؟
۰۲چرا رنگ قطرهام بعد از مدتی تغییر کرده است؟
۰۳آیا این قطره باعث تپش قلب یا بالا رفتن فشار خون میشود؟
۰۴چرا پزشکم گفته این قطره برای همهٔ انواع آبسیاه مناسب نیست؟
۰۵اگر یک نوبت مصرف قطره را فراموش کنم چه کار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه S01EA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.