لووتیروکسین سدیم
لووتیروکسین سدیم شکلِ مصنوعی و آزمایشگاهیِ هورمونِ تیروکسین (T4) است، همان هورمونی که غدهٔ تیروئید بهطور طبیعی میسازد. این دارو برای جبرانِ کمبودِ هورمونِ تیروئید در بدن بهکار میرود.
بیشترین کاربردِ آن درمانِ کمکاریِ تیروئید (هایپوتیروئیدی) و نگهداشتنِ سطحِ هورمونِ تیروئید در محدودهٔ طبیعی پس از جراحیِ تیروئید یا در برخی بیماریهای این غده است.
دوزِ این دارو کاملاً فردی است و تنظیمِ آن فقط بر اساسِ آزمایشِ خون و نظرِ پزشک انجام میشود؛ خودسرانه دوز را تغییر ندهید یا دارو را قطع نکنید.
اگر تپشِ قلب، دردِ قفسهٔ سینه، لرزش یا کاهشِ وزنِ ناخواسته دارید، یا باردار هستید یا قصدِ بارداری دارید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لووتیروکسین سدیم نسخهٔ آزمایشگاهیِ هورمونِ طبیعیِ تیروکسین (T4) است که غدهٔ تیروئید در حالتِ سالم میسازد. این دارو در ردهٔ هورمونهای تیروئیدی قرار میگیرد و پس از ورود به بدن، بخشی از آن به هورمونِ فعالترِ ترییدوتیرونین (T3) تبدیل میشود. هدفِ اصلیِ مصرفِ آن، جایگزینیِ هورمونی است که در کمکاریِ تیروئید بهاندازهٔ کافی ساخته نمیشود، تا سوختوسازِ بدن، انرژی، دمای بدن و عملکردِ اندامهای مختلف در حالتِ طبیعی باقی بماند. این دارو معمولاً درمانی درازمدت است و در بسیاری از بیماران مادامالعمر ادامه مییابد.
موارد مصرف
- درمانِ کمکاریِ تیروئید (هایپوتیروئیدی) با هر علتی
- جایگزینیِ هورمونِ تیروئید پس از جراحیِ برداشتنِ غدهٔ تیروئید
- کنترل و مهارِ رشدِ گواترِ سادهٔ تیروئید در برخی بیماران
- بخشی از درمانِ مکمل پس از درمانِ سرطانِ تیروئید، برای کاهشِ محرکِ رشدِ بافتِ باقیمانده
- درمانِ کمکاریِ مادرزادیِ تیروئید در نوزادان و کودکان
روش مصرف
این دارو معمولاً صبح، ناشتا و با یک لیوان آبِ ساده مصرف میشود، پیش از صبحانه یا هر خوراکیِ دیگر، چون غذا، قهوه و برخی مکملها میتوانند جذبِ آن را کم کنند. بهتر است هر روز آن را در یک ساعتِ مشخص مصرف کنید تا سطحِ هورمون در بدن یکنواخت بماند. اگر لازم شد برندِ دارو تغییر کند یا نوعِ دیگری تجویز شود، حتماً پزشک را مطلع کنید، چون برندهای مختلف ممکن است جذبِ کمی متفاوت داشته باشند و نیاز به بررسیِ مجددِ آزمایش پیدا کند. مقدارِ دقیقِ مصرف و مدتِ درمان را فقط پزشک بر اساسِ نتیجهٔ آزمایشهای دورهای مشخص میکند؛ این دارو را بدونِ مشورتِ پزشک قطع نکنید، چون قطعِ ناگهانی میتواند نشانههای کمکاریِ تیروئید را بازگرداند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کمکاری تیروئید در بزرگسالان
ناشتا، ۳۰ تا ۶۰ دقیقه پیش از صبحانه مصرف شود؛ در کمکاری دائمی معمولاً درمان مادامالعمر است. در کمکاری ناشی از هیپوفیز یا هیپوتالاموس، تی۴ آزاد برای تنظیم دوز قابلاعتمادتر از تیاساچ است.
جایگزینی هورمون تیروئید پس از برداشتن غدهٔ تیروئید
ناشتا و ۳۰ تا ۶۰ دقیقه پیش از صبحانه مصرف شود؛ پس از برداشتن کامل غده معمولاً درمان مادامالعمر است و پس از تغییر دوز، آزمایش تیروئید معمولاً ۶ تا ۸ هفته بعد انجام میشود.
گواتر سادهٔ خوشخیم با عملکرد طبیعی تیروئید
درمان معمولاً ۶ ماه تا ۲ سال طول میکشد و فقط برای بیمار منتخب انجام میشود؛ در صورت پایین بودن تیاساچ یا وجود خطر پرکاری تیروئید، مصرف آن مناسب نیست.
درمان مکمل سرطان تمایزیافتهٔ تیروئید پس از جراحی و درمان با ید پرتوزا
شدت و مدت سرکوب تیاساچ باید با آزمایشهای منظم بازبینی شود؛ مصرف بیشازحد میتواند موجب تپش قلب، آریتمی و کاهش تراکم استخوان شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیش از این به لووتیروکسین یا هر یک از اجزای دارو حساسیت نشان دادهاید
- اگر بیماریِ قلبی مانندِ آنژین، آریتمی یا سابقهٔ سکتهٔ قلبی دارید
- اگر نارساییِ غدهٔ فوقِکلیوی (آدرنال) دارید که هنوز درمان نشده، چون باید پیش از شروعِ این دارو بررسی و کنترل شود
- اگر دیابت دارید، چون ممکن است نیاز به تنظیمِ دوزِ داروهای قندِ خون پیش بیاید
- اگر پوکیِ استخوان دارید یا در دورانِ یائسگی هستید
- فهرستِ همهٔ داروها، مکملها و ویتامینهایی که مصرف میکنید و اینکه باردار هستید، شیر میدهید یا قصدِ بارداری دارید را به پزشک بگویید
عوارض احتمالی
- تپشِ قلب یا احساسِ تندشدنِ ضربانِ قلب
- بیقراری، عصبیبودن یا بیخوابی
- تعریقِ بیشازحد و حساسیت به گرما
- لرزشِ خفیفِ دست
- سردردِ خفیف
- کاهشِ وزنِ ناخواسته
- دردِ قفسهٔ سینه یا تپشِ شدید و نامنظمِ قلب؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- نشانههای واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ ورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس؛ با اورژانس تماس بگیرید
- لرزشِ شدید، تبِ بالا، بیقراریِ زیاد یا گیجی که میتواند نشانهٔ دوزِ بیشازحد باشد؛ سریع به پزشک مراجعه کنید
- ضعف یا دردِ عضلانیِ غیرمعمول که باید به پزشک گزارش شود
- بازگشت یا تشدیدِ نشانههای کمکاریِ تیروئید مانندِ خستگیِ شدید و افزایشِ وزن؛ این نشانهٔ نیاز به بازبینیِ دوز است و باید با پزشک در میان گذاشته شود
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
جذبِ لووتیروکسین با مصرفِ همزمانِ مکملهای کلسیم و آهن، برخی آنتیاسیدها، سوکرالفات، محصولاتِ حاویِ سویا و برخی داروهای کاهندهٔ چربیِ خون کاهش مییابد؛ به همین دلیل معمولاً فاصلهگذاریِ چند ساعته با این موارد توصیه میشود. این دارو میتواند اثرِ داروهای ضدِانعقادِ خون مانندِ وارفارین را تقویت کند و ممکن است نیازِ داروهای پایینآورندهٔ قندِ خون را تغییر دهد، پس نظارتِ دورهای لازم است. برخی داروهای ضدِتشنج و برخی آنتیبیوتیکها نیز میتوانند سطحِ خونیِ لووتیروکسین را تحتِ تأثیر قرار دهند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از این تداخلها پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در دورانِ بارداری، کمکاریِ تیروئید باید کنترلشده بماند، چون لووتیروکسین برای سلامتِ مادر و رشدِ جنین ضروری است؛ نیازِ بدن به این هورمون در بارداری معمولاً افزایش مییابد و پزشک ممکن است دوز را تنظیم و آزمایشها را مکررتر پیگیری کند. مصرفِ آن در دورانِ شیردهی هم معمولاً بیخطر شناخته شده و لازمهٔ سلامتِ مادر است، اما هرگونه تنظیمِ دوز در این دو دوره باید فقط با نظرِ پزشک انجام شود.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از نور، رطوبت و گرمای مستقیم نگه دارید، ترجیحاً در بستهٔ اصلیِ خود و همیشه دور از دسترسِ کودکان. پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا تغییررنگداده را مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۶ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا باید این دارو را ناشتا و صبح مصرف کرد؟
۰۲آیا مصرفِ این دارو مادامالعمر است؟
۰۳اگر یک نوبتِ دارو را فراموش کنم چه باید کرد؟
۰۴آیا تعویضِ برندِ دارو مشکلی ایجاد میکند؟
۰۵چرا باید آزمایشِ خون را مرتب تکرار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۶ برند از ۶ سازنده، در گروه H03AA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.